Трудности перевода - Таржима машаққатлари

[Bekmirzo]

Va nihoyat, "Ruscha-O'zbekcha lug'at"im qo'limga tushdi.

1984 yilda O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasi Pushkin nomidagi Til va adabiyot instituti tomonidan ikki tomlikda nashr etilgan ushbu lug'atning 2-tomi 361 sahifasida "Рождество" so'zining ham tarjimasi keltirilgan:





Bitta to'g'ri tarjima uchun shuncha bema'ni bahs yuritib qo'yibmiz-a...
Fikr bildirganlarga samimiy tashakkurlarim.

[Bekmirzo]

Сообщение от OmoN

Оффтоп:

Қайси бор нарсани ким йўқ қилмоқчи экан?

"Rojdestvo" so'zining o'zbek tilida tarjimasi mavjud ekan. Shuni izlagandim. Masalan, siz buni bema'ni bahs, deya tamg'alab, tarjima qilishga qarshi chiqishga harakat qildingiz... Aslida esa, azaldan bizda bu bayram "Milod" deb kelinar ekan...
Shu...

[Mutolib]

"Rojdestvo" so'zining o'zbekcha muqobili bo'yicha Bekmirzo va Masud Mahsudovlarning fikriga to'liq qo'shilaman.

[OmoN]

Сообщение от Bekmirzo

Aslida esa, azaldan bizda bu bayram "Milod" deb kelinar ekan...

Оффтоп:

Ҳа эсладим... Болалигимда дадам ҳар милод байрамида дадаси хўрозқанд олиб бериганини ҳикоя қилиб берарди... Унутганимни қаранг...

Агар таржима азалдан бор бўлса таржима қилиш учун баҳслашиш ростанам бемаънилик.

[Bekmirzo]

Сообщение от OmoN

Агар таржима азалдан бор бўлса таржима қилиш учун баҳслашиш ростанам бемаънилик.

Оффтоп:

Shuni aytamanda, nega odamlar bunaqa bema'nilik qilishdi, deb...

[Behzod Saidov]

Bekmirzo, yuqorida keltirgan lug'atdagi tarjimada ham "milod" degan tarjima ikkinchi o'rinda turganiga nega e'tibor qaratmayapsiz? Qachonlardir shunday tarjima qilingandir, lekin bugungi kunda bu tarjima allaqachon muomaladan chiqib ketganligi aniq-ravshanku?

Fikrimni isboti sifatida bir qancha o'zbek tilidagi Internet resurslaridan sitatalar keltiraman:

“O’zbekiston-Germaniya” do’stlik jamiyati tomonidan Navro’z, Mustaqillik bayramlari, Germaniya birlashgan kun, Rojdestvo shodiyonalari keng nishonlanadi. Tadbirlarga Toshkentda faoliyat ko’rsatayotgan Germaniya elchixonasi, nemis madaniy muassasalari, firma va tashkilotlari vakillari taklif qilinadi.

Manba: Uza.uz - O'zbekiston Milliy axborot agentligi. O'zbekiston-Germaniya do‘stlik rishtalari mustahkamlanmoqda

Хадича исмли ниқоб кийган муслима Британиянинг 4чи канали орқали чиқиш қилиб, Британия фуқароларини Рождество байрами билан қутлади.

Manba: info.islom.uz - Ўзбекистон Исломий ахборот канали. Britaniyaliklarni Rojdestvo bilan muslima qutladi

Shu yilning 9-dekabr kuni Germaniya Federativ Respublikasining O’zbekistondagi elchixonasi tomonidan Viktor Medyulyanov rahbarligidagi O’zbekiston Davlat kamer orkestri bilan hamkorlikda O’zbekiston davlat konservatoriyasi Katta zalida rojdestvo bayramiga bag’ishlangan klassik konsert tashkillashtiriladi. Unda orkestr bilan birgalikda nemis skripkachisi Ken Shumann ishtirok etadi.

Manba: binafsha.uz - PRofessional Jurnalistika. Nemis musiqasini tinglab…

O'zbekiston pravoslav jamoasida Rojdestvo bayramini nishonlash tantanalari shunisi bilan ham quvonchliki, o'tgan yilda cherkov hayotiga doir qator muhim voqealar bo'lib o'tdi. Uchta yangi ibodatxona ochildi.

Manba: jamiyatgzt.uz - Jamiyat ijtimoiy-siyosiy gazetasining rasmiy sayti. AZALIY AN`ANALAR TANTANASI


Xullas, bu borada ortiqcha tortishish niyatim, yo'q. Darhaqiqat lug'atda ko'rsatib o'tilganidek, milod degan tajima bor ekan. Bundan mening xabarim yo'q edi. Agar duch kelgan 100ta o'zbek tilida gaplashuvchidan so'ralsa ulardan 99 tasi bu tarjimani bilmasligi ehtimoli ham katta. Shunday holatda ham o'z tarjimalaringizda milod so'zini ishlatmoqchi bo'lsangiz, men bu qaroringizning nimaga asoslanganligini baribir tushuna olmayapman.

[Masud Mahsudov]

Сообщение от Behzod Saidov

Xullas, bu borada ortiqcha tortishish niyatim, yo'q. Darhaqiqat lug'atda ko'rsatib o'tilganidek, milod degan tajima bor ekan. Bundan mening xabarim yo'q edi. Agar duch kelgan 100ta o'zbek tilida gaplashuvchidan so'ralsa ulardan 99 tasi bu tarjimani bilmasligi ehtimoli ham katta. Shunday holatda ham o'z tarjimalaringizda milod so'zini ishlatmoqchi bo'lsangiz, men bu qaroringizning nimaga asoslanganligini baribir tushuna olmayapman.

O'sha Siz iqtibos keltirgan saytlardagi mas'ul xodimlar bu tarjimani bilmagani uchun ham osongina ruschadan keltirib qo'yaqolgan. O'zbekchada buning muqobili bor ekan, nega uni qo'llamasligimiz kerak, shuni ham bir o'ylab ko'ring...

Yuqoridagilarning hammasi axborot saytlari va ular bir joyda ishlatilganini ko'rishsa bo'ldi, shundoq ekan, deb ketishaveradi. Lekin, badiiy adabiyotda bundan farqli o'laroq, imkon qadar to'gri tarjimani ishlatishga harakat qilinadi.

O'zingiz aytganingizdek, 100 ta o'zbek tilida suhbatlashuvchining 99 tasi buni bilmasligi mumkin, lekin bu degani o'sha 99 ta odamning fikriga qo'shilishimiz kerak, degani emas-ku. O'sha 99 ta odam o'qimagan narsani qolgan 1 kishi o'qigandir, o'rgangandir, izlangandir.

Kichik bir misol keltirsam:

Har qanday jamiyatda ham ziyolilar soni ziyoli bo'lmaganlar sonidan kam bo'lib kelgan, bu isbot talab qilmaydigan xulosa.
Shunga qaramay, "ko'pchilik nima desa, shunga rozi bo'lish" aqidasi xalqimiz orasida keng tarqalgan. Demak, ozchilikning fikri, garchi unda haqiqat bo'lsa-da, ko'p hollarda to'siqqa uchraydi va ko'pchilikning fikriga qo'shilidailar. Bu, fikrimcha, noto'gri narsa.

Bu yozganlarim bilan Sizning fikringizga qarshi chiqmoqchi emasman, lekin o'ylab ko'rishga arzigulik narsalarda chuqurroq mulohaza qilishingiz foydadan holi emasligini aytib o'tdim xolos.

[Bekmirzo]

Сообщение от Behzod Saidov

... Darhaqiqat lug'atda ko'rsatib o'tilganidek, milod degan tajima bor ekan. Bundan mening xabarim yo'q edi. Agar duch kelgan 100ta o'zbek tilida gaplashuvchidan so'ralsa ulardan 99 tasi bu tarjimani bilmasligi ehtimoli ham katta. Shunday holatda ham o'z tarjimalaringizda milod so'zini ishlatmoqchi bo'lsangiz, men bu qaroringizning nimaga asoslanganligini baribir tushuna olmayapman.

Behzod,
men o'sha siz aytayotgan 99 nafar odamga ular bilmagan so'zni bildirib o'tishni indamay ketishdan ko'ra afzalroq bilaman.

Boshqa tomondan esa, X-Mas bayramining nima ekanligini biladigan o'zbeklarning aksariyati Milod bayrami atamasini eshitganida, gap nima haqida ketayotganligini tushunishiga ham ishonaman.

[JUS]

Қойиле, кўп нарсани билиб олдим, ўзаро тортишувингиз натижасида.

Бекмирзо ўзбекчасини билмоқчи бўлиб гап бошлади. Қолганлар таржима қилинмаслиги керак деди-ю, ўртада Масъуд Мақсудов ниманидир очиб қўйди. Тўполон бошланди...

Жўралар, қўйингларе, бир кишини бир сўзни ўзбекчасини қидириб, мурожаат қилгани учун шунчаликми?
Ҳар хил постлар, ҳар хил манбаалар... Тўғри, буларни ўқиганлар кўп маълумотга эга бўладилар - бу яхши. Лекин "Рамазон ҳайити", "Қурбон ҳайити" деган сўзларни бошқа элларда қандай аталишини билмаслик - бу ёмонмасми?

Қани ким айтади, бу жумлалар бошқа элларда қандай аталади? Фақат "Рамадан" сўзини ишлата кўрманг, бу арабларнинг талаффузи. Сўзда ҳарф ва талаффуз ўзгаради. Биладиганлар, бир эълон қилиб юборинглар, шуни ҳам билиб олайлик.

Бекмирзо изланиб ўзбекча вариянтини қидирганини тўғри қабул қилдим ва бир ажнабийнинг биздаги, юқорида келтирган жумлаларим борасида қандай фикр олиб боришини ўйлаб қолдим.

Менимча, ишлатилиши керак бўлган жойлар ва вақтда ҳар бир таржима-ю, таржимасиз сўзларни ишлатишга мажбурмиз. Мисол учун "Милод" сўзини ҳар доим ва ҳар вақтда ишлата олмаймиз, шунингдек соф ўзбек тилини кўрсатмоқчи бўлсак, шундай қилишга мажбурмиз.

Масъуд ака, ОАВларни билмасдан шундай қўллашида ҳам уларни айбдор қилолмаймиз, балки билишар, лекин оммага етказиш учун шундай қўллашга мажбур бўлиши мумкинлиги ҳақида ҳам ўйлаш мақсадга муфовиқ.

Қисқаси менинг ҳам саволимга жавоб берингларчи...

Бекмирзо, ният бошқа эдию, 99 та одамдан кейин мақсадам ўзгардими?

[Masud Mahsudov]

O'zbekchada "hayit" degan so'z arabchadan kirib kelgan bo'lib, asli "Iyd" (bayram), bizning og'zaki tilimizda "hayit"ga aylanib ulgurgan...

Ramazon hayitini arablar "Iydul fitr" (Fitr bayrami) deb ataydilar (Darvoqe, uni boshqa ko'p tillarda shunday qo'llaniladi (rus, ingliz, nemis va hakazo, faqatgina turk tilida "manasini" deyilar ekan). Bizda ramazon bayrami, deyilishining sababi ramazon oyining tugashi bilan nishonlaganimiz uchun, tabiiy. Bu bayram odatda 3 kun nishonlanadi.

Qurbon hayitini esa arabchada Iydul Adha deb ataladi. Forslarda Iydi Qurbon (bizga forschadan o'tgan), Turklarda Kurban bayrami deyiladi. Boshqa ko'plab tillarda esa arabchadagi talaffuzi (Eid-al-Adha) qo'llaniladi.