Фасохат мулкининг султони: Алишер Навоий

[Masud Mahsudov]

kanishka, menimcha siz, haqiqatan ham arab alifbosida emas, kiril alifbosida vaznga solayapsiz... Ularni arab harfida yozib, o'qib ko'ring-chi qaytadan, farqni ko'rasiz...

[kanishka]

Сообщение от Nigora Umarova

Ҳазрат Навоий асарларини эски ўзбек ёзуви ҳисобланмиш араб алифбосида ўқиганмисиз?
Шунинг учун ҳам вазнга солишда хато қилгандирсиз балки?

Йўқ, араб ёзувини ўқишга қийналаман. Лекин қанақа ўқилганда хато бартараф қилинишини кўрсатиб ўтдим-ку?

Сообщение от Nigora Umarova

Аввал ҳазрат Навоийдек адабиётга, тарихга, жамиятга фойдали бўлган ишниқойиллатиб қўйиб ҳазрат даражасига етиб олйлик-да, кейин ул муборак шахснинг шахсиятларини танқид қилайлик.

Ҳазрат Навоий даражасига ҳеч ким ета олмайди, феномен, ИМХО. Лекин тушунмадим, Нигорахон, қайси гапим бунча ғазабингизни келтирди? “Шахсияти танқиди” дебсиз, адашмасам, шахсияти, характери ҳақида умуман ёзганим йўқ. Ижоди – бошқа гап. Лекин ижодини ҳам танқид қилганим йўқ, шунчаки битта арзимас камчиликни келтириб ўтдим. Бунақа нарсалар ҳар қандай ижодкорнинг асарларида топилади, буни кўриш учун дахо бўлиш шарт эмас. Шу баҳонада унинг бутун ижодини йўққа чиқариб ҳам бўлмайди. Навоийни қаттиқ ҳурмат қилсам ҳам, буни айтиб ўтишни шарт деб ҳисобламагандим, шунинг учун нотўғри тушунган кўринасиз.

Сообщение от Nigora Umarova

Албатта, форс адабиёти дарғалари билан туркигўй шоирларни қиёслаб бўлмайди.Ҳар бир чечакнинг ўз ифори бор. Бунда боғнинг ҳам аҳамияти бор.

Мен ҳеч кимни ерга урганим йўқ. Мен 13-15 аср ўзбек шеърияти шинавандасиман, билсангиз. Шунчаки афсус билан кўпчилик форс шоирлари бутун дунёга донг таратганини-ю, мен кўрсатган даврда ушбу талабга жавоб берадиган бир қанча шоирларгина етишиб чиққанини таъкидладим холос. Туркигўй шоирларининг форс шоирларидан кучсиз жиҳатлари шеърий шакл, ибора ва санъатларнинг секин шаклланганида, фикрлаш масштабининг торлигида кўринади. Бу ҳақда Навоий “Муҳокамат ул-луғатайн”да ҳам батафсил ёзган, шу боис кўп тўхталиб ўтирмайман. Ушбу давр шоирлари ичида олтин қаторга Лутфий, Навоий, Бобурни, кумуш қаторга Хоразмий, Гадоий, Хожа ва яна бир қанчасини киритиш мумкин. Лекин бу билан ҳеч кимни ва умуман туркий адабиётни ерга урганим йўқ, аксинча, мумтоз адабиётни севаман, фактларни келтирдим, холос.

Сообщение от Nigora Umarova

Иккинчи саволга мужмал жавоб берибсиз.

Тузатилган вариантни ўқинг.

[kanishka]

Сообщение от Masud Mahsudov

kanishka, menimcha siz, haqiqatan ham arab alifbosida emas, kiril alifbosida vaznga solayapsiz... Ularni arab harfida yozib, o'qib ko'ring-chi qaytadan, farqni ko'rasiz...

Тушунмадингиз. Гап алифбодамас, "қут" сўзининг икки ёки бир зарбда ўқилишида. Қайси бири тўғри - билмадим. Одатда бир зарбда ўқилади, у ҳолда биринчи фоилотундаги қисқа v тушиб қолади. Валлоҳу аълам...

[kanishka]

Сообщение от Nargiza Saidova

кадимий юнон тилидан хозирги юнон тилига таржималар бор (Гомер асарлари)

Вот именно Қадимги! Мен эса классик (мумтоз) дедим. Гомер 2800-2700 йил илгари яшаган, бу давр ичида тил улкан ўзгаришларга учрайди. Авеста ҳам таҳминан ўшанда ёзилган, шу боис эроний тилларга таржима қилинмаса ҳеч ким тушунмайди. 3000 йил илгари майли, 1200 йил олдин яратилган Ўрхун-Энасой битикларини, Ирқ битигни, 1000 йил олдин яратилган "Қутадғу билик"у "Олтун ёруқ"ни ўзбек тилига таржима қилмаса бўлмайди.

Классик давр деганда адабий тили, адабий қонун-қоидалари шаклланган, анъаналари йўқолмасдан бугунга қадар сақланиб келган давр тили ва маданияти тушунилади. Араб тили учун бу давр 8-асрдан, форс тили учун 10-асрдан, турк тили учун 14-асрдан бошланади. Классик туркий ва форсий тиллар 19-асрга қадар қўлланилган. Классик маданиятнинг таъсири шу қадар кучли сақланиб қолади-ки, замонавий ижодкорлар ҳам классик тилда ижод қилишади одатда (масалан лотин тилининг классик вариантида, санскритда ижод қилувчилар бор, менинг ўзим ўша давр туркийсида ёзиб тураман). Гомер тили эса классик юнон тили эмас. Унинг тилини Александрия шоир ва лингвистлари ҳам тушунмаган.

[AbdulAziz]

Oybek. Navoiy (roman)



Muallif: Oybek
Hajmi: 21,2 Mb
Fayl tipi: pdf, zip
Saqlab olish
Online o'qish

[Pfefferminze]

Сообщение от kanishka

Вот именно Қадимги! Мен эса классик (мумтоз) дедим. Гомер 2800-2700 йил илгари яшаган, бу давр ичида тил улкан ўзгаришларга учрайди. Авеста ҳам таҳминан ўшанда ёзилган, шу боис эроний тилларга таржима қилинмаса ҳеч ким тушунмайди. 3000 йил илгари майли, 1200 йил олдин яратилган Ўрхун-Энасой битикларини, Ирқ битигни, 1000 йил олдин яратилган "Қутадғу билик"у "Олтун ёруқ"ни ўзбек тилига таржима қилмаса бўлмайди.

Классик давр деганда адабий тили, адабий қонун-қоидалари шаклланган, анъаналари йўқолмасдан бугунга қадар сақланиб келган давр тили ва маданияти тушунилади. Араб тили учун бу давр 8-асрдан, форс тили учун 10-асрдан, турк тили учун 14-асрдан бошланади. Классик туркий ва форсий тиллар 19-асрга қадар қўлланилган. Классик маданиятнинг таъсири шу қадар кучли сақланиб қолади-ки, замонавий ижодкорлар ҳам классик тилда ижод қилишади одатда (масалан лотин тилининг классик вариантида, санскритда ижод қилувчилар бор, менинг ўзим ўша давр туркийсида ёзиб тураман). Гомер тили эса классик юнон тили эмас. Унинг тилини Александрия шоир ва лингвистлари ҳам тушунмаган.

Misol keltira olmaysizmi?

[kanishka]

Сообщение от Pfefferminze

Misol keltira olmaysizmi?

Келтира оламан, лекин ҳаваскор даражада, сўкиш эшитиб юрмай .

[Kavsar]

Сообщение от kanishka

Қут - бир - бо / до - му - е - рим / гў - ша - йи - меҳ / роб - э - ди, - v - - / - v - - / - v - - / - v - Ғо - ра - ти - дин / эт - ти - но - гаҳ / бир - ба - ло - лиқ / кў - зу - қош. - v - - / - v - - / - v - - / - v - Балки

мана бунақа ўқилар: Қу -т - бир - бо / до - му - е - рим / гў - ша - йи - меҳ / роб - э - ди, - v - - / - v - - / - v - - / - v - Ғо - ра - ти - дин / эт - ти - но - гаҳ / бир - ба - ло - лиқ / кў - зу - қош. - v - - / - v - - / - v - - / - v -

Hurmatli Kanishka, aruzshunoslikka da'vo qilmaymanu, lekin men ham shu baytni vaznga solib ko'rganimda ramalga to'g'ri tushmoqda. Chunki aruzda bitta harf ham bitta hijoni hosil qilishi mumkin. Siz aytgandek "qut" so'zini 2 hijoda o'qisagina vaznga tushadi, buni arab yozuviga daxli yo'q menimcha. Agar bitta hijo sifatida ajratsak, u ramal vazniga sira tushmayapti.

Hatto shoh Boburni ham "mana shu yerda ozgina aybg'inasi bor" deya aruzga qo'shimchalar kiritgani haqida o'qigandim. Mumtoz adabiyotda ham aruz bo'yicha xatoliklarning bo'lishi tabiiy, chunki tasavvur qilsak qanchadan qancha asarlar yaratilgan o'sha paytda. O'z navbatida ularni isloh qilib ketish ayb sanalmasa kerak. Bu borada fikringizni hurmat qilaman. Ammo siz keltirgan baytda hazrat Navoiy yo'l qo'ygan aybg'inani ko'rmadim. Nazarimda, siz tuzatib ko'rsatgan variantda tahlil qilinadi, xuddi shunday vaznga solinadi..

[Kavsar]

Сообщение от kanishka

Қу -т(и) - бир - бо / до - му - е - рим / гў - ша - йи - меҳ / ро -бэ - ди,
- v - - / - v - - / - v - - / - v -
Ғо - ра - ти - дин / эт - ти - но - гаҳ / бир - ба - ло - лиқ / кў - зу - қош.
- v - - / - v - - / - v - - / - v -

Яна бир бор узр, сизникидан сал фарқли равишда арузга солганда биринчи мисрасига ўзгартиш киритиб ўқидим.
1. "Қут" даги "т" га "и" фонемаси ўқилишда хаёлан қўшилади.
2. "Роб эди" бирикмасини ўқиётганда эса васла бўлиб кетмоқда. Яъни "б" ўзидан кейинги "э" унилига мослашмоқда. Шу сабаб "роб-э-ди" деб эмас, балки "ро-бе-ди" тарзида ажратилди.

[AbuMuslim]

Алишер Навоий ўз ақлу заковатини жуда ёшлигидан бошлаб жонажон халқининг маънавий-маданий равнақига хизмат қилдирган буюк сиймодир.

Ўз халқининг — «эгнида ширдоғу, бошида қалпоқли ўзбек»нинг маънавий оламини бадиий ижод орқали бойитишни ўзининг юксак бурчи деб билган шоир, ҳатто халқ бошига бало, офат тушадиган бўлса, доимо у менга келсин дейди:
Агарчи саъб балодур вале будур тилагим,
Ким бу бало манга бўлғай ҳамиша то бўлғай.

давоми: http://e-adabiyot.uz/uzbek/mumoz/nav...ing-misra.html