Dildagi satrlar

[Hero]

Afsus yigit yana bir bor kech qolgandi!
Chunki birinchi bunday xatni qiz yozgandi!
Xoxlamadi yigitni boshqa bilan ko’rishni!
Xoxlamadi begona yigit bilan yashashni!

Afsus o'sha damlar xayol bo'ldiku
Javobi yo'q dilda savol bo'ldiku
Vujudimda yashayotgan
Muxabbat sho'rlik qalbim.
Ichra uvol bo'ldiku.
Shumi baxtim men sho'rlikni,
Bilolmayman ich-ichimdan.
Yig'lab chindan kulolmayman.
Na tirikman, na o'libxam, o'lolmayman.
Meni balki sevar kimdir men endi sevolmayman

[Samarqand-uz]

Yod et,
Borlig'imni olib ketgan kuz
Tunda hilol bo'lib qaytganda unsiz.
Sen bu xazonlardan burib ketrma yuz,
Ular yulduz bo'lib yongaylar, yulduz...

Olis-olis ketgan pinhon so'qmoqlar
Bir kun ketgay axir dalli daryoga,
O'sha so'qmoqlarda jim yo'qolganlar
Daryo bo'lib qaytar yorug' dunyoga...

Bunda yulduzlarga ko'chgan xazonlar
Fazolarda yongan mening bir jonim
Boshingga yulduzlar to'kilgan onlar
Meni yod et pinhon,
Meni yod et jim...

Asqar Mahkam

[Nigora Umarova]

Сообщение от Hero

Afsus yigit yana bir bor kech qolgandi!
Chunki birinchi bunday xatni qiz yozgandi!
Xoxlamadi yigitni boshqa bilan ko’rishni!
Xoxlamadi begona yigit bilan yashashni!

[MOD]Muallifi kim? Muallifini ko'rsating.[/MOD]

[Gulchehra Ibragimova]

СИЗГА ИШОНАРДИМ

Сизга ишонардим болаларимни.
Дилимдаги пинҳон нолаларимни,
Кўзимдан оққувчи жолаларимни.-
Сизга ишонардим,
Энди қайтаман?!

Менам онаман-ку, ойларим чўкса,
Болалар гоҳ келиб ғамларин тўкса,
Бу юклар азоби қаддимни букса,-
Кимга тўкиламан,
Кимга айтаман?!

Йўқ экан-ку Сиздай
Сир сақлагич тоғ,
Сиз ўзи мени ким қилиб кетдингиз?
Ёлғиз-ёлғиз қилиб,
Дунёда қандоғ
Сирини тўкмас хум қилиб кетдингиз.
ОНАМ-ОНАМ-А?!
..СИЗГА ИШОНАРДИМ БОЛАЛАРИМНИ.

Халима Худойбердиева

[Hero]

Men seni ko''rar edim
Ko''rganda kular edim
Rostini aytsam do''stim
Men seni sevar edim.
-------
Kimgadir orzusiz ushalmaydigan
Kimgadir xazonsiz gullamaydigan
Kimgadir oshiqsiz tiz cho''kmaydigan
Menga chin do''st bo''ling sotilmaydigan.
------
Baxtli kunimda baxtni baxam ko''radi.
G''amgin ko''nimda g''amimga sherik bo''ladi
Yig''lasa yig''laydi,kulsam kuladi
Eng yaxshi do''st sizday bo''ladi.

Laziza Azizoda

[Hero]

D"-o''stim senga eslash uchun deb,
"o`"-lmas dilga yozdim sahifa.
"S"-evgi qalbga tushar yil sayin,
"T"-ayyorladim arzimas sovg''a.
"I"-shingizda rivoj tilayman,
"M"-uhabbatda baxtiyor bo''ling.
"G"-archi qarib 100ga kirganda,
"A"-srang buni avaylab qo''ying

Laziza Azizoda

[Hero]

Osmon to`la chiroqga,
Milt-milt etib yonadi,
O`sha yongan chiroqlar,
Hayollarim oladi.

Tuni kecha osmon kezib,
Taqdirimiz izladim,
Yulduzlardan seni so`rab,
Yoshim to`kib bo`zladim.

Xotirada abad qolgan,
Sening oxu ko`zlaring,
Qayta-qayta qiynagan,
Menga aytgan so`zlaring.

Laziza Azizoda

[Gulchehra Ibragimova]

Суқрот нима учун кечирилмаган?

Инсоният, жамият тарихидаги энг ҳақсиз, адолатсиз судлардан бири файласуф, донишманд Суқротга нисбатан содир этилди. Буюк инсонларни тарбиялаган халқ қандай қилиб бу ҳолга йўл қўйган? Суқрот уларнинг олдида не айб қилгандики, 70 ёшга кирган қарияни-да кечиришолмади? Ахир бу ёшда инсонларни ўлимга ҳукм қилиш мантиқсизлик-ку?
Суқротни уч киши – Мелет, Анит ва Ликон судга беради. Айблов оддий: Суқрот шаҳар сиғинган худоларни ҳурмат қилмай, янги худоларни киритмоқда ва ёшларни бузмоқда! Бунинг учун ўлим жазосини сўрашди.
Анит – косиблар учун, Ликон – нотиқлар учун, Мелет эса – шоирлар учун Суқротдан ўч олмоқчи эди. Чунки файласуф уларнинг устидан ҳар доим кулиб келган.
Нега? Биламиз, Суқротнинг асосий шиори шундай бўлган: «Мен ҳеч нарса билмаслигимни биламан». Бироқ бу у бошқаларни ўзидан устун қўярди дегани эмас. У ҳар доим жамиятда ақлли кишиларни қидирган. Бироқ… тополмаган.
У доноларни излаб дастлаб давлат кишилари орасига боради. Одамлар мақтаган шундай шахслардан бири билан суҳбат қилиб, ҳафсаласи пир бўлади. Бу калондимоғ, ўзига берилган киши хусусида у шундай дейди:
- Мен-ку, ҳеч нарса билмаслигимни биламан, бу шуни ҳам билмас экан!
Сўнг файласуф шоирлар билан суҳбатга киришади. Шоир ҳар қандай жамиятда доно саналган. Антик даврда ҳам шундай бўлган экан... Суқрот ҳам мана шу фикрнинг тўғри-нотўғрилигини билишга қизиқади. Афсуски... баҳсга киришар экан, файласуф улар тимсолида донони кўрмайди. Улар донолик билан эмас, балки фолбинларга ўхшаб туғма иқтидор билан ва ўзлари билмаган ҳолда ижод қиларкан. Файласуф бу шоирларга ўзларини бошқалардан ақллимиз дейиш ҳуқуқини бермайди, деган фикрга боради.
- Шоирлар нима дейишаётганини ўзлари тузук-қуруқ англаб етмайди, - дейди у.
Косиблар ҳам шоирларга ўхшайди: ўз касбини яхши билганликлари учун улар ҳам ўзларини доно ҳисоблайди. Файласуф шундай хулосага келади.
Бу хулосалар ўзини ҳар недан улуғ санаб юрган жамият аъзоларига ёқмайди. Бироқ Суқротга қарши бирор чора ҳам кўришолмайди. Улар ҳеч қачон Суқротни баҳсда енголмаган. Қўлларидан келгани уни дўппослаш бўлган, холос.
Шундай ҳолларда файласуфнинг дўстлари унга бирор чора кўришни айтганда у жавоб қайтарган:
- Мени эшак тепса, уни судга бераманми?
Ниҳоят пичоқ суякка тақалгач, уни судга беришади.
Судда ўзини ҳимоя қилиш учун Суқротга нутқни Лисий ёзади ва уни ўқиб беришни сўрайди.
- Нутқ ўта жозибали ва аъло даражада экан, лекин менга тўғри келмайди, - дейди Суқрот.
- Нега? – ҳайрон бўлади Лисий.
- Ҳеч қачон менга янги бошмоқ ва чиройли плашч ярашганми? – жавоб беради Суқрот.
У судда ўзини сидқидилдан ҳимоя қилмайди. Балки кўпроқ афиналикларни жаҳл отига миндирадиган гаплар қилади.
- Ўзим учун эмас, сизлар учун ўзимни ҳимоя қиляпман, чунки мени ўлимга ҳукм қилиб худодан олган эҳсонни йўқотиб қўйманглар дейман.
Судда 501 нафар судьядан 281 нафари файласуфга қарши овоз берди ва уни айбдор деб топди. Энди жазо тайинлаш лозим эди. Ҳакамлар жазони белгиламоқчи бўлаётганда файласуф 25 драхм (арзимас сумма) тўлашни таклиф қилди.
- Қилмишим учун аслида Давлат кенгашида менга текинга тушлик беришларинг керак эди, - деди у судда.
Бу халқнинг ғазабини янада қўзғади. Унга қарши овоз берганлар сони яна 80 тага ошди. Суқрот ўлимга ҳукм қилинди.
– Бу ердан кетиш вақти келди, - дейди файласуф суд якунида. - Мен ўлишга, сиз яшамоқ учун кетасиз, қай биримиз яхши томонга кетаётганимиз эса ёлғизгина худодан ўзга ҳеч кимга маълум эмас.
Суқрот ўлимга ҳукм қилингач, дўстларининг қамоқдан қочиш тўғрисидаги таклифини рад этар экан, далил келтиради: шунча вақт у қонунларни, давлатни, ватанни ҳурмат қилди, улар ҳам ўз вақтида унга кўп яхшиликлар кўрсатди, шулар эвазига у айни даражасига эришди. Нега энди шу пайтгача яхши кўриб, амал қилиб келган қонун ва давлатини айнан ўзини ўлимга ҳукм қилишгандан кейин ташлаб қочиш керак? Агар улар ёмон бўлиб, файласуфни қонқтирмаганда бундан илгарироқ кетиш ёки уларни ўзгартириш учун ҳаракат қилиш лозим эди. Демакки, шундай қилмаган экан, энди уларга сўзсиз бўйсуниш керак...
Шундай қилиб антик даврда ўлимга маҳкум этилган биринчи файласуф Суқрот бўлди.
Бундай ҳолларда кўпинча бўладиганидек хатолар тезда англанди. Афина халқи адашгани, уни нотўғри йўлга буриб юборишганини тушунди. Аммо хатолар англашилганда Суқрот аллақачонлар бир коса заҳар ичиб, вафот этган эди. Ўлимидан сўнг файласуфга бронзадан ҳайкал тиклашади. Халқ эса ҳар доимгидай вазиятдан беайб чиқиб, гуноҳкорлар топилди: айбловчилар. Мелет ўлимга маҳкум этилди, қолган иккиси эса шаҳардан қувғин қилинди. Лекин ҳеч ким «Суқрот кўпчилик овоз билан ўлимга ҳукм этилган эди-ку», демади.
Биласизми?
Суқротнинг отаси тоштарош-ҳайкалтарош бўлган. Ўзи нима билан шуғуллангани тўғрисида аниқ маълумот йўқ. Айрим адабиётларда олибсотарлик қилиб кун кўргани айтилади. Фуқаролик бурчини бажариб, уч марта ҳарбий юришда иштирок этган. Асосий иши биринчи қарашда содда, аслида айёрона саволлари билан кўча-кўйда барчанинг бошини қотириш бўлган. Умри давомида ҳеч қачон ҳеч нарса ёзмаган. Ҳар қандай оддий, аниқ нарсаниям чалкаштириб юбораверган.
Икки марта уйланган. Айрим маълумотларга кўра, афиналиклар аҳоли сони камайиб кетишининг олдини олиш мақсадида эркакларга бир аёлга уйланиб, бошқасидан фарзанд кўришга рухсат берувчи қонун қабул қилгач, Суқрот иккинчи хотинига уйланган. Уч нафар ўғли бўлган.

04.02.2010 даги 7х7 газетасидан олинди

[Samarqand-uz]

Shaksiz biling, bu dunyo barcha
xalqdan o'taro
Ishonmagil molingga, bir kun
qo'ldan ketaro
Ota-ona qarindosh qayon ketdi
fikr qil,
To'rt oyoqli cho'bin ot bir kun
senga yetaro
Dunyo uchun g'am yema, haqdin
o'zgani dema
Kishi molini yema, sirot
uzra tutaro
Ahli ayol, qarindosh, hech kim
bo'lmaydi yo'ldosh,
Mardona bo'l g'arib bosh, umring
yeldek o'taro.
Qul Hoja Ahmad toat qil, umring
bilmam necha yil,
Aslin bilsang, obi gil, yana
gilga ketaro.

Ahmad Yassaviy

[Gulchehra Ibragimova]

*** *** ***
Сен мени ўзингга ўргатиб қўйма.
Қошинг ўроғида жонимни сўйма.
Хаёл суриб қолсам кўнгилга йўйма-
Сен мени ўзингга ўргатиб қўйма.

Пайдосан тўкилган замонимда Сен,
"Ишқ" сўзин бор этдинг забонимда Сен.
Адашиб гулладинг хазонимда Сен-
Сен мени ўзингга ўргатиб қўйма.
..
Дил жомига оғу қуйиб толдим мен,
Бошимга минг бало уйиб олдим мен.
Наҳот тағин, наҳот суйиб қолдим мен?!
Сен мени ўзингга ўргатиб қўйма.

Қошингда жонимни тўғратиб қўйдинг,
Кўнгил кўзасини тўлғатиб қўйдинг.
Сен мени ўзингга ўргатиб қўйдинг,
СЕН МЕНИ ЎЗИНГГА ЎРГАТИБ БЎЛДИНГ!...

БОБУР БОБОМУРОД