Kino va tomоshabin o'rtasidagi masofa yaqinmi yoki uzoq?!

[Nigora Umarova]

Фильмдаги воқеалар 25 йил оралиғидаги вақтни қамраб олган. Шунга кўра, актёрларнинг навқиронлик даври ҳамда етуклик палласидаги ижросини танлашда режиссёр турли актёрларни танлаган. Қурбоннинг ёшлигини актёр Баҳриддин Абдуллаев, кексалик даврини Бахтиёр Раҳимов; Лоланинг ёшлик даврини эса Ҳуснора Ҳожимуродова,ўрта ёшлигидаги пайтини Феруза Саидовалар ижро қилишган. Қурбоннинг онасини Мунаввара Абдуллаева ҳамда отасининг ролини Ўзбекистон халқ артисти Хайрулла Саъдиевлар ижросида кўрамиз. Қариялар жуфтлигинининг ушбу актёрларнинг биргаликдаги ижросига биз аввал таниқли режиссёр Шуҳрат Аббосовнинг “Дилор, Дилор, дил ва ор” бадиий фильмида ҳам гувоҳ бўлган эдик.Ўзбек оиласидаги қарияларга оид бўлган ўзига хослик жиҳатларини икки устоз актёр ҳам имо-ишора, пантомимикалар билан ёритиб беришган. Мунаввара опа ўйнаган касал ҳолатдаги буви қиёфасининг қарашлари, имо-ишоралари, нутқини зўрға қийналиб гапираётган ҳолати-ю, йигирма йил аввалги кўринишидан ҳозирги пайтигача бўлган ўзгаришларни кўрсатиб актриса ўз қиёфасининг ижросини такомиллаштирган. Буви ҳовлида бўлиб ўтаётган барча воқеаларнинг кузатувчиси эмас, балки оиладаги мезонни бошқариб турувчиси ҳам эканлиги Мунаввара опанинг ўзига хос талқинида намоён бўлган.
Фильмдаги “Зона воқеа”сида Қурбон (Баҳриддин Абдуллаев) ўша ердаги “Қонундаги ўғри” “Қария”га “блатнойлар”дан бири эканлигини, “кетса” ўзи билан “ЗЕК”лардан иккитасини “олиб кетиши” орқали “тушунтириб” қўяди. Тўғри-да, “духлар”га дуч келиб, ўлим шарпасини ҳар қадамда Афғонда ҳис қилган одамга “ЗЕКлар”-у, “Қария” деганлари ким бўлибди?!.. Гап ғурур ва ор-номус ҳақида кетаётганида инсон ўлимдан қўрқиб ўтирармиди? Бир бошга-бир ўлим деганларидек. Яқин ракурсда “Мағзава”- Мақсуднинг бошини Қурбон (Баҳриддин Абдуллаев)пилораммага олиб келишидан кинотомошабин даҳшатдан “юрагини ҳовучлаб” ўтиради. Ойбек Вейсал ўғли ижро қилган эпизодик роль “Қария” ҳам “Қонундаги ўғри” ҳам ғирром ўйин ўйнамаслигини “Уни тинч қўй” деб шотирларига қатъий оҳанг билан билдириши ҳамда кузатувчан ўткир нигоҳ орқали кўрсатилган.