Истиқлол адабиёти қандай бўлиши керак?
 

Истиқлол адабиёти қандай бўлиши керак?

(Соцреализмдан қолган қолиплар, андозалар, қаҳрамонларнинг аввалдан белгилаб қўйиладиган "бахтли" тақдирлари-чи?)

OFFTOP: Akam, ajoyib-ajoyib savollar topasiz-da... Ularga o'zingiz ham fikr bildirib. keyin boshqalardan so'rasangiz, yanayam qiziqarliroq, bo'larmidi...

ON: Chinakam adabiyot zamon va makonga uncha ham bog'liq bo'lmasligi kerak, deb o'ylayman. Inson ruhiyatini, azoblari, dardlarini, quvonchu qayg'ularini so'zda ifoda etgan asarlar zamonga bog'liq tarzda yaratilmaydi...

Тарихий давр (замон ва макон) билан бадий адабиётнинг ўзаро муносабати мураккаб ва баҳсли масала :)

Даврнинг адабиётдаги акси қандай бўлиши керак ва қайси инъикос ҳаққоний ҳисобланади..? га ўхшаш саволлар бизларга ўхшаган адабиётга энди қизиқаётганларни қизиқтирадида...

Аксинча, ҳар қандай ёзма ёдгорлик (шу жумладан бадиий адабиёт намуналари ҳам) замона руҳини тўлалигича акс эттиради. Ижодкор ҳам ўз замонаси, ўзи туғилиб ўсган жамият қадриятларидан келиб чиққан ҳолда фикрлайди, ўзини безовта қиладиган мавзуларда қалам тебратади.

Замон ва макондан ҳоли бўлган адабиётларга мисол келтира оласизми?

Men u ma'noda emas, men inson ruhiyatiga bog'liq tarzda o'z fikrimni yozdim. Yuqorida qo'yilgan savolda, zamonaga ko'ra ijod qanday bo'lishi kerakligiga javob so'ralmoqda... Bu unchayam to'g'ri emas. Inson ruhiyati, dardlarini ifoda etgan holda yaratiladigan asarda zamonaga shukrona yoki isyon hissi bo'lishi mumkin... Lekin, bu degani zamonga qarab asarlarni o'zgartirsh kerak degani emas-ku.

Masalaga turli tomondan yondoshayapmiz xolos...

Siz ijod odami, men fan odami sifatida yondoshdik. Chunki har qanday yozma asardan zamona dunyoqarashi va qadriyatlariga oid ma`lumotlar olsa bo`ladi, shuni nazarda tutgandim.

Menimcha, adabiyot davrlarga, qoliplarga sig'maydi. U qanday bo'lsa, hamma davrda shunday bo'lishi kerak. Ya'ni adabiyot o'z mohiyatini aslo yo'qotmasligi kerak deb o'ylayman.

Мавзуни давом этамиз...

Истиқлолга эришиш жараёнидаги миллатнинг тақдири ҳақида баҳс юритадиган бир нечта асарларимиз бор... аммо шу билан кифояланиб қолгандекмиз, гўё... Ҳолбуки, адибларимиз бу мавзуда жуда кўп асарларни халққа тақдим қилиш мумкин-ку...

Совет даврида ҳам кўп адибларимиз бўлган... аммо давр синовидан уларнинг қанча асарлари ўтган экан-а...

Миллий уйғониш давридаги адабиёт бизга яқинроқми ёки совет даврининг адабиётими? Совет адабиётининг ҳам "Ўтган кунлар"га ўхшаш асарлари борми?
Истиқлол адабиётида-чи?

Mening fikrimcha umuminsoniy adabiyot bor, ya`ni davr sinovlaridan o`tgan va o`z qadrini yo`qotmagan. Yana milliy adabiyot bor , u ko`proq shu millat, shu davr , shu zamon uchun aktual.Ikkinchisi ham qandaydir ma`noda kerak.Istiqlol adabiyoti - qaytadan shakillanayotgan milliy adabiyotimizning debochasi.


"O`tkan kunlar", "Mehrobdan chayon" romanlari lirik-tarihiy romanlar deb o`ylayman. Ularning tarihiyligi avvalo asarda 19-asr oxiri, 20-asr boshlaridagi o`zbek aristokratiyasining hayoti , bir-birlari bilan munosabati juda go`zal andozalarda tasvirlangan.1937- yillardagi qatag`ondan so`ng qaytib bunday asarlar yaratish juda mushkil edi, lekin bir necha tarihiy pomanlar yaratilgan-ki ("Me`mor" (Mirmuhsin),"Yulduzli tunlar" (P. Qodirov)... ) ular adabiyotimizning go`zal sahifalari bo`lib qolaveradi.