Talaba nigohida o'qituvchi/domla/ustoz . . .
 

Hozirgi kumda domlalar, o'qituvchilar, ustozlar o'z talabalari, o'quvchilar va shogirdlaridan, talabalar ham o'z navbatida o'z o'qituvchi, ustoz va domlalaridan noliganini nogoh eshitib qolamiz.

Umuman, siz talabalar, o'quvchilar, sizlarning tasavvuringizda, nigohingizda o'qituvchi, domla va ustozlar qanday fazilatga ega bo'lishi, qanday talablarga javob berishi kerak?

O'zimni talabalik davrimni eslasam, rosa domlalarga e'tibor berardik. Birinchi kelgan domlaning ilk darsidayoq unga kerakli "tashxis"ni qo'yar edik :)

Umuman, bizning nigohimizda eng yaxshi domla deganda, o'tadigan fanini ham amaliy, ham nazariy jihatdan mukammal biladiganlarni tushunar edik. Bunday xulosaga 2-kursligimizda kelganmiz. Bizga "Moliya" fanidan bir yoshroq domla tayinlangandi. Ilk darslarini asosan savol-javob o'tqazib, o'rtacha dunyoqarashimiz, bilimimizni aniqlagan. Keyingi darslarda biz o'ylagandek, faqat kitobni o'qib berib, dars o'tmadi. Aksincha, barcha nazariy mavzuni amaliyotga bog'lab, kerakli hujjatlar, hayotiy misollar ila tushuntira boshladi. Biz hayratda edik . . . Chunki, biz yoshlar shunday ta'limga chanqoq edik.

Xullas, aytmoqchi bo'lganim, o'qituvchi yoki domla o'tadigan fanining nazariyasini amaliyotga bog'lagan holda o'ta bilishi kerak. To'g'ri, ba'zi fanlarning amaliyoti bo'lmaydi, lekin undagi nazariyani hayotdagi voqealarga bog'lay bilish kerak . . .

Yana o'qitishning samarali usullaridan biri bu dars o'tayotganda, hech qachon talabani zeriktirib qo'ymaslik. Eng asosiysi shu, talaba zerikdimi, tamom, hayoli ketadi, tinglamaydi, sekin jig'ingizga tega boshlaydi . . .

Xo'sh, talabalarning zerikmasligi uchun nimalar qilish kerak degan savol tug'ilishi tabiiy. Siz, har 10-15 minutda ma'ruzangiz davomida talabalar e'tiborini tortadigan harakatlar qiling. Masalan, derazani ochasiz, keyinchalik, yopasiz. Nuqtingizda ovozingizni pastlating yoki sal keyinroq ko'taring. Faqat bitta joyda turmang, o'tirmang. Yurib turing. Talabani naq qarmoqqa ilintiradigan savollardan tashab turing.

Hali gaplarim ko'p . . . Shunaqa gaplar . . . :)

Жуда кизик мавзуни очибсиз. Талабаларни зериктирмасликка оид мулохазаларингизни батафсил баён этсангиз.

Shunisi qizikki o'qituvchi avvalombor talabalarning sinovidan o'tishi kerak. Birinchi ustoz/domlaning bilimi, tajribasi, xarakteriyu muomalasi boshdan oyoq kuzatilib undan so'ng o'qish haqida qayg'urardik. Bundan shuni aytishim mumkinki o'qituvchi, ayniqsa yaxshi o'qituvchi bo'lish hammagayam emas. Auditoriyada o'tirgan har bir talabaga mavzuni qiziqarli tushuntirishning qanchalik murakkabligini o'ylasam ustozlarimizga tahsinlar bo'lsin deb qolaman...

Siz o'zingiz DOMLA bo'lib ko'rganmisiz? O'rgatish hamma vaqt oson, ammo hayotga tatbiq etish....

Tалабаларчи? Улар қандай бўлиши керак? Бугунги кун талабаси ҳақида фикрлар билдирилса ҳам яхши бўларди...
Домлаларга келсак, олийгоҳда билим бериш ҳар кимнинг ҳам қўлидан келадиган иш эмас. Лекин... Ўз соҳаси бўйича ҳеч қаерда ишлай олмаган ва сўнгги бекат сифатида институт, университетда домлаликни танлаганлар ҳам йўқ эмас. Бундай "ўқитувчилар"ни аямаслик керак. Турли саволлар, қатъий оҳангдаги талаблар билан (албатта ўша фан юзасидан) уларни адабини бериш керак. Бу инсонийлик, виждонга тўғри келмайди, дейишингиз мумкин. Лекин талабаларга билим бера олмаслигини била туриб, шанчаки вақт ўтказиш ва маош олиш, сессияларда қўшимча даромад қилишни ўйлаб "домла"ликни танлаш виждонданми?!
Агар мураббий ҳақиқатанам салоҳиятли бўлса, талабалар билан қандай муомила қилишни, уларни қандай қилиб дарс тинглашга чорлашни яхши билади. Бунга кўп бор гувоҳ бўлганмиз. (Бизнинг давримизда шунақа эди, ҳозир қанақалигини билмайман.)

Yuq, domla bo'lib ko'rganimcha yuq. Lekin dars berish niyatim bor. Men bu yerda o'rgatganim yuq, aksincha o'rganmoqchiman :)


To'g'ri, fikringizda ham jon bor. Lekin avval talabalarga ustoz kerak, shuning uchun mavzuni bu tomonga qaratgan edim.

Ustoz juda ko'p narsani bilmasa ham, lekin o'sha biladigan ozgina ilmini talaba va o'quvchilarga bera olsa u - haqiqiy ustoz. Ayrim o'qituvchilarimizning bilimlariga qoyil qolamiz, havas qilamiz...Lekin faqat shu...bilgan ko'p narsalarini ozginasini ham o'rgata olishmaydi.

Авваламбор Устознинг кунгли очик, багри эса бошка касб усталарига нисбатан кенгрок булиши керак, чунки улар "келажак"га билим ва тарбия беришади, айтганча, тарбия борасида улар барчага урнак булишлари зарур.

Ҳа, айнан шундай. Масалан, (буни бошқа мавзуда ғам айтгандим) ўзи ҳам телеқон ишлатиб (кап-катта одам, истаган нарсасига эгалик қилиши мумкин. Лекин ўша "истаган нарсаси"ни дарсда ишлатадиган ўқитувчи "Дарсда телефон тутманглар, мактабга бу матоҳни олиб келиш мумкин эмас" деганда, ким ҳам айтганини қиларди?! ), яна бир нарсаларни талаб қилса, ўқувчилар олдида ўз ҳурматини йўқотгани қолади.

ustozimizning telefonlari jiringlab qoladi, uzr deydilaru tashqarida yoki auditoriyaning o'zida gaplashishni davom ettiradilar. Ho'sh bu vaqtda istagan talabaga sotoviy darsda mumkin emas degan fikr butunlay o'chib ketadi, naoborot ustoz kelguncha sms kelmabdimi deb o'chirilgan sotoviylar qaytadan yoqiladi.

Azizaxon!
O'qituvchi avval o'zi o'rnak bo'lib dars davomida "so'tka" dan foydalanmasa bo'lardi, shunda menimcha "hammasi" o'quvchiga o'rnida yetib boradi !
O'quvchilar ham ,o'qtuvchining gaplarini inobatga olishadigan bo'larmidi?!
Nima deysiz?!

Albatta, men ham aynan shuni nazarda tutib yozgan edim yuqoridagi postni.

агар талаба ўзини хурмат қилса демак у устозини хам хурмат қилади.
талаба ўз домласига доимо хурматда бўлиши лозим.:rtfm:

Afsuski Domla bu ikki yo'ldan ko'ra:
*Talabani sekingina ozod qilishni afzal ko'radi... :(

1. Ўқитувчи (домла, устоз, мураббий ва х-о) касбининг бошқа касблардан асосий фарқи ўз билим ва малакаларини нафақат юзага чиқариш ва қўллаш, балки уларни тингловчиларга (ўқувчиларга) узата билиш, етказиш (дидактика) маҳоратига ҳам эга бўлиши керак.
2. Лекин дарсларни сифатли ва жозибали ўтказилишида мана шу икки ташкил этувчи компонентни самарали қўллаш фактори бор - бу ҳам бўлса ўз касбига, аудиторияга меҳр. Мен кўп домлаларни биламан, улар педагогика йўналишини битирмаган бўлсалар ҳам касбига меҳр сабабли дарсларига кирган одам маза қилади, машғулотлар қизиқарли, нафақат ўзи, балки аудиторияни ҳам "ишлатади" (интерактив дарс ўтади).

Сизлар жуда тўғри кўтараётган масала бор: Домлалар бир нарсани доимо назарда тутишлари керак - иложи борича "Домланинг айтганини қил, қилганини қилма" деган гапга асос бўлдиган ҳолатларга йўл қўймаслиги лозим.

Яна муҳим масала танқидни кўтара билиши (албатта, танқид ўринли ва асосли бўлса). Бир неча йиллар олдин бизлар бир усулни қўллар эдик. Семестрни охирида, фанлар бўйича машғулотлар ва тестлар тугагандан сўнг гуруҳ старостаси талабалардан аноним ёзилган анкеталар йиғиб берарди. Унда 4 та саволга жавоб берилиши керак эди:
1. Ўтилган фан бўйича дарслар методикасидаги афзалликлар ва камчиликлар;
2. Қайси мавзуларни кенгроқ ўтилиши керак.
3. Қайси мавзулар илгари бошқа фанларда ўтилган.
4. Ўқитувчига таклифлар.
Бу саволлар жуда катта фойда берарди. Менимча ҳозир ҳам бу каби сўровлар ўтказилса яхши бўлади.
Лекин бунга ўқитувчиларимиз тайёр бўлиши керак.

Хозир бу суров хар семестрда утказилмокда. Суровнома бу ерда
https://img.uforum.uz/thumbs/yfvetef7495951.jpg

[quote=Bekmirzo;350038]

Ehheeee, Lutfillo,

qaniydi, bu borada hamma ham siz o'ylagandek fikrlasa...

Ba'zi domlalar talabaning bunaqa haqqoniy harakatini juda ham salbiy baholar ekan. Siz ehtimol qilganingizdek, "vijdonga to'g'ri kelmaydi", deyishar ekan.

Domla talaba tomonidan tanqidga uchradimi, uning oldida ikki yo'l bor:

a) o'z ustida ishlab, kamchiliklarini bartaraf etishi

yoki

b) o'sha dargohni sekingina tark etishi kerak.

Domla ikkala yo`ldan birini tanlaydi deb o`ylasangiz adashasiz (Bukrini go`r tuzatadi)deganlariday...Biz o`qishda domlalarimizni hatto telefonga ularning darsga beparvolini olib shantaj qilganmiz videoni o`chirib tashlagandan keyin baribir eski hammom eski toz

Утган йили мана шунака суровномага жавоб берган эдик, лекин бирор бир узгариш сезилмади. Суст укитувчилар олдин кандай булса, кейин хам шундайлигича колди. Бирор бир системани киритгандан кейин уни амалда кулланилиши курсатилса, талабаларда хам янгиликларнинг куллаб-кувватланишига ишонч пайдо булади.

Албатта, ўқув юрти муассасаси раҳбарияти ходимлари ўқитувчининг дарсини, маъруза матнини, талабаларга дарс ўтиш услуби ва талабаларнинг дарсдаги фаоллигини дарс соати мобайнида кузатиб ўқитувчига дарс ўтиш бўйича ва талаба-домла ўртасидаги муаммолар, талабаларнинг дарсга қизиқишини ўстириш борасида кўрсатмалар берса талабаларда ҳам дарсга нисбатан ишонч пайдо бўлади.

1. Таълим муассасаларида ўқитувчиларни бир-бирларини дарсларига кириш амалиёти бор. Шу амалиёт жиддий ўтказилишини йўлга қўйиш керак. Айрим таълим муассасаларида бу каби жараёнлар танқидий ўтказилиб, кафедра йиғилишларида объектив муҳокама қилинади. Шу муассасаларда ижобий натижаларни кузатиш мумкин. Лекин бу каби амалиёт юзаки (қоғозда) ўтказиладиган ёки умуман ўтказилмайдиган ҳолатлар ҳам бор.
2. Ўқитувчи билимни узатади, талаба уларни қабул қилиб олади. Талаба ўзлаштирган билим йирик қилиб олинганда қуйидагиларга боғлиқ:
1. Ўқитувчининг билим доираси, интеллектуал салоҳияти (бу ўқитувчининг ўзига боғлиқ);
2. Бу билимларни узатиш усули, технологияси, услубияти (бу ҳам дарс жараёнида ўқитувчига боғлиқ);
3. Етказиб берилган, узатилган билимларни қабул қилиб олиш (бу талабанинг ўзига, унинг фундаментал билимлар базаси шаклланганлигига боғлиқ).
Мана шу учта омилни бирортаси оқсаса натижа қониқарли бўлмайди.
Бир таклиф бермоқчиман. Бу балки баъзи домлаларимизга ёқмас. Лекин ўзи устида ишлайдиганларга "қўрқинчли" эмас:
Мани таклифим - домлаларга талабалардан рейтинг кўрсаткичи олиш. Буни қандай ташкил этишни, айниқса объектив баҳо олинишини бир ўйлаб кўриш мумкин.

Жуда яхши фикр, уз-узини контроль килишда яхши бир метод. Лекин, юкоридаги каби суровномалар сингари бу рейтинг хам амалда бирор бир узгариш бермаса, кишининг хафсаласи хам юколади. Асосийси шу килинадиган тадбирларнинг укитувчи-профессорларга таъсирини кучайтириш керак (дейлик моддий жихатдан канакадир плюс ёки минуслар масалан). Купчилик эмас, лекин, баъзи бир укитувчиларга талабаларнинг фикри писанда эмас. Нимани биларди улар, ёзса ёзаверибдида деб эътиборга олмаса ёмон.

Бахолаш кўрсаткичлари шу ерда

Бу файлни "расширения"си қандай (қайси дастур билан очилади)? мендаги редакторлар оча олмади.

Узр. Бу rar-архив.
Бу ердан ворд файлни олинг.

Легко. Выкладываю. Но учтите, что возможны изменения. Про них Вы можете справиться в учебном отделе вуза.