Написал письмо в МВД, в понедельник отвезу:
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазири Б.А.Матлюбовга
________да яшовчи фуқаро
_______дан
(тел. +998 _____)
Ҳурматли Баҳодир Аҳмедович!
Республикамизда Сиз бошқараётган вазирликнинг зиммасига юклатилган ишларнинг самарали бажарилаётганлигини таъкидлаган ҳолда, биринчи ўринда, жамоат тартибини ва осойишталикни таъминлаш масаласида шахсан Сиз ва ходимларингиз томонидан олиб борилаётган ишлар учун миннатдорчилик билдираман. Ижозатингиз билан Сизга қуйидаги мени қизиқтираётган бир савол билан мурожаат қилмоқчиман.
Йўл ҳаракати қоидаларидаги 1-иловада 7.2.1 ва 7.2.2 рақамлари остида “Таъсир оралиғи” белгилари келтирилган. Иловадаги 7.2.1-йўл белгисининг таърифида “Огоҳлантирувчи, буюрувчи, ахборот-ишора белгиларининг таъсир оралиғини кўрсатади” дейилган. Бундан келиб чиқадики, 7.2.1 белгиси
тақиқловчи йўл белгилари билан ишлатилмайди, чунки унинг номида
огоҳлантирувчи, буюрувчи, ахборот-ишора белгилари деб айтиб ўтилган, лекин
тақиқловчи белгилар тилга олинмаган. Тақиқловчи йўл белгилари билан эса 7.2.2-сонли “Таъсир оралиғи” белгиси ишлатилиши кўзда тутилган. Шу билан бир қаторда, 7.2.2-сонли белгининг номида шундай дейилган: “Бу белгилар фақат
тақиқловчи 3.27—3.30 белгилари билан қўлланилади”.
Аммо, республикамизнинг автомобил йўлларида юзлаб (минглаб десам ҳам адашмасам керак) жойларда
7.2.1-сонли йўл белгиси 3.24-сонли йўл белгиси (“Юқори тезлик чекланган”) билан биргаликда ўрнатилган. 3.24-сонли йўл белгиси ягона ўзи ўрнатилганда, тезлик чекловининг таъсири белги ўрнатилган жойдан кейинги энг яқин тегишли белгилар билан ифодаланган чорраҳагача, чорраҳаси бўлмаган аҳоли яшайдиган жойларда аҳоли яшайдиган ҳудуднинг охиригача бўлиши керак. Тақиқловчи белгининг чорраҳада кучини йўқотиши мантиқан жуда тўғри, чунки чорраҳада кесиб ўтилаётган ёки туташган йўлдан чиқиб келган ҳайдовчилар тезлик чекловидан хабари бўлмайди ва 7.2.1-сонли белгининг мазмуни йўқолади, ушбу ҳайдовчиларни чеклов тўғрисида огоҳлантириш учун чорраҳадан кейин 3.24 белгисини яна бошқатдан ўрнатилиши лозим.
Йўл ҳаракати қоидалари 1-иловасининг 7-чи қисмида 7.2.1-сонли йўл белгисига тегишли бир изоҳ бор: “
Эслатма: Огоҳлантирувчи, тақиқловчи, буюрувчи, ахборот-ишора йўл белгиларининг тагида мазкур йўл белгисининг таъсир оралиғини кўрсатувчи 7.2.1 қўшимча ахборот белгиси ўрнатилган бўлса, йўл белгиларининг таъсир оралиғи охирини кўрсатувчи йўл белгиси ўрнатилиши шарт эмас.” Бу эслатманинг мазмуни 1-илованинг 7-чи қисми бошида келтирилган таъриф (“Қўшимча ахборот белгилари улар билан биргаликда қўлланган белгиларга аниқлик киритиш ёки
уларнинг таъсирини чеклаш учун қўлланилади.”) билан биргаликда ўқилганда ойдин бўлади, яъни тақиқловчи йўл белгиси кучини энг яқин чорраҳа ёки аҳоли яшаш ҳудуди оҳири келмасдан олдин йўқотиши лозим бўлса, уни 7.2.1-сонли йўл белгиси билан ўрнатилиши мумкин (масалан, аҳоли яшаш ҳудудларидан ташқари жойларда йўл таъмирлаш ишлари олиб борилаётган ҳудуднинг ўзида амал қилишини, ёки йўлнинг хавфли бурилишларида чеклов ўша бурилишнинг ўзига тегишлилигини белгилаш учун, кейинги чорраҳагача ўнлаб километр масофа бўлган ҳолатларда ҳайдовчи хавфли қисмдан ўтгандан кейин ҳам чекланган тезликда ҳаракатланмаслиги учун). Яъни, 7.2.1-сонли белги тақиқловчи йўл белгисининг
таъсирини айнан чеклаш учун қўлланилиши мумкин. Лекин, йўлларимизда 7.2.1-сонли белги 3.24-сонли белгининг таъсирини чеклаш учун эмас, акси,
узайтириш учун қўлланиб келиняпти. Ушбу ҳолат қоидаларнинг талабларига ҳамда, юқорида айтилгандек, мантиққа зид, чунки 7.2.1-сонли белги умуман тақиқловчи йўл белгилари билан ишлатилиши кўзда тутилмаган. Агарда тезлик чеклови энг яқин чорраҳадан кейин ҳам таъсир қилиши лозим бўлса, чорраҳадан кейин 3.24-сонли йўл белгиси
қайтадан ўрнатилиши керак, бу хавфсизлик талаби, акс ҳолда тушунмовчиликлар рўй бериб, пиёдалар, улар қаторида ўзимизнинг фарзандларимиз ҳаётларига хавф яратилади.
Кўплаб ҳолатларда йўл-патрул хизмати инспекторлари 3.24-сонли белги ўз кучини йўқотганидан кейин, яъни энг яқин чорраҳадан кейин ёки аҳоли яшаш ҳудудлари тугаганидан кейин туриб олиб, ҳайдовчиларни тўхтатишади, нотўғри ўрнатилган, ўрнатилиши умуман мумкин бўлмаган 7.2.1-сонли йўл белгисининг борлигидан фойдаланишади ва маъмурий жазога тортиш тўғрисида баённомалар тузишади.
Украина, Россия, Қозоғистон каби Ўзбекистон билан йўл ҳаракат қоидалари ва йўл белгилари деярли бир хил бўлган мамлакатларнинг қоидаларини таққослаш мақсадида ўрганиб чиқдим. Учаласида ҳам “Таъсир оралиғи” белгиси “Юқори тезлик чекланган” белгиси билан биргаликда
ўрнатилмаслиги кўзда тутилган. Бу ҳолат Ўзбекистон қоидалари ҳалқаро стандартларга тўғри келадиган тартибда тузилганлигидан далилдир.
3.24 ва 7.2.1-сонли йўл белгилари нотўғри ўрнатилган жойларга мисол сифатида қуйидагиларни келтиришим мумкин: Тошкент шаҳридан Тўйтепа/Пискент томон кетишда Шоликорлик номли аҳоли яшаш ҳудудида 3.24 йўл белгисига қўшимча “2500 м” деган 7.2.1-сонли белги ўрнатилган; Фарғона вилоятида Қўқон шаҳридан Бувайда тумани маркази Янгиқўрғон қишлоғига кетишда Ёйилма қишлоғида 3.24-йўл белгисига қўшимча “1500 м” деган 7.2.1-сонли белги ўрнатилган; шу йўлнинг ўзида Янгиқўрғондан олдинги Камар қишлоғида 3.24-йўл белгисига қўшимча “2500 м” деган 7.2.1-сонли белги ўрнатилган; Қўқон шаҳридан Ўзбекистон тумани маркази Яйпан шаҳригача бўлган йўлда (20 км) деярли тўлиғича тезлик 3.24-сонли белгилари билан чекланган. Шу йўлнинг кўп жойларида белгилар “3 км” деган 7.2.1-сонли белгилар билан биргаликда ўрнатилган, оралиқларида эса ўнлаб чорраҳалар бор.
Ушбу ҳолатлар ҳаракат хавфсизлигини таъминлашга эмас, балки ЙПХ ходимлари орасида коррупция пайдо бўлишига кўпроқ сабаб бўлиши мумкин, чунки ҳуқуқий саводи паст бўлган кўпчилик ҳайдовчилар уларга пора таклиф этишади.
Ҳурматли Баҳодир Аҳмедович, юқоридагиларни ҳисобга олган ва Ўзбекистон Республикаси фуқаролар мурожаатлари тўғрисидаги қонунчилиги талабларига асосланган ҳолда, Сиздан қуйидагиларни сўрайман:
1. Менинг юқоридаги таҳлилим тўғрилигини, ҳақиқатдан ҳам 7.2.1-сонли белги 3.24-сонли белгининг амал қилиш доирасини кенгайтириш мақсадида ўрнатилиши мумкин эмаслигини тасдиқлашингизни.
2. Барча вилоятларнинг тегишли мутассадди идораларига барча ўрнатилган йўл белгиларини қайтадан кўриб чиқиб, 3.24-сонли йўл белгиси билан биргаликда нотўғри ўрнатилган 7.2.1-сонли белгиларни олиб ташлашни буюришингизни ва ушбу буйруқ бажарилишини назоратга олишингизни.
Мурожаатимни кўриб чиқиб тегишли чоралар кўрилишини таъминлашингиз ҳамда ҳуқуқни мухофаза қилиш масалаларига бераётган эътиборингиз учун яна бир бор миннатдорчилик билдираман.
Ҳурмат билан, ________
2012 йил 20 март