Сўз ҳақида сўз: Усмон Азим ижодига назар [Архив]

Nigora Umarova

03.07.2008, 15:34

Бевосита мулокатимизни шоир, носир, драматург Усмон Азим билан бирга кейинги хафтада булиб утади. Узингизни кизиктиргган саволларни мавзуйимизда колдириб утсангиз.

Шоир, драматург, носир Усмон Азим 1950 йил Сурхондарё вилоятининг Бойсун туманида таваллуд топган. 1972 йил ТОШДУ нинг журналистика факультетини тугатган.

1979 йилда "Инсонни тушуниш" номли илк шеърий туплами чоп этилган. Шундан сунг унинг "Холат"(1979), “Oкибат” (1980), “Kузгу” (1983), “Сурат парчалари” (1985), “Гаройиб аждархо” (1990), “Уйгониш азоби” (1991), “Гусса” (1994), “Узун тун” (1994), “Бор экан-да, йук экан” (1995), “Сайланма” (1995), “Kуз” (2001) шеърий тупламлари босилди.

Унинг катор хикоялари, эсселари ва "Алпомиш" кинодостони эълон килинган. “Жоду” (2003) насрий туплами чоп этилди.

“Севги” (1998) фильмининг сценарийсини уз хикояси асосида ёзган. Драматургнинг сценарийси асосида икки кисмдан иборат "Алпомиш"(2000) фильми хам суратга олинди. “Aлпомиш” достонининг киноталкини учун муаллиф махсус мукофат олган.
Ижодининг илк даврида радиодраматургияда "Бахтли булайлик", "Хужжатли фильм учун сюжет", "Баходир ва малика" пьессалари радиоинсценировкалари куйилган, кейинги йилларда "Бир кадам йул" (2002 йил), "Кундузсиз кечалар"(1998), "Алпомишнинг кайтиши" (2000), "Адибнинг умри" (Ойбек хакида) драмалари Узбек Миллий академик драма театрида куйилиб келмокда.
Узбек Миллий Академик драма театрида куйилган "Кундузсиз кечалар" спектакли Андижонда булиб утган халкаро фестивалда етти номинация буйича голиб деб топилди., жумладан, "Энг яхши спектакль" деган мукофатга сазовор булган. Муаллиф эса "Энг яхши драматург" деган мукофат билан такдирланди

“Алпомишнинг кайтиши” драмаси учун муаллиф 1999 йилнинг энг яхши драматурги деб эътироф этилди.

Mиллий театрда куйилган “Бир кадам йул” драмаси асосида куйилган спектакль "2002 йилнинг энг яхши спектакли" деган номинацияга сазовар булди.

Усмон Азим - “Узбекистон Халк шоири”, “Oфарин” мукофатининг илк голибларидан биридир. Шунингдек, Гуржистоннинг В. Маяковский мукофати лауреати.

Асарлари:
Усмон Азим. Сайланма. T.: "Шарк", 1995.
Усмон Азим. Kуз. T.: Aдабиёт ва санъат, 2001.
Усмон Азим. Жоду. T.: "Шарк", 2003

Адибнинг шеърлари билан http://www.htwm.de/truziboy/adabiyot/usmonazim.htm
манзилидаги веб сахифада танишишингиз мумкин.

Sparc

03.07.2008, 15:36

Nigora Umarova

03.07.2008, 15:43

Мақсад яхши албатта. Лекин бундан олдин адабиёт,санъат, маданият зиёлиларининг асосий рупори бўлган "Ўзбекистон адабиёти ва санъати" газетаси, "Шарқ юлдузи", "Жаҳон адабиёти", "Тафаккур" журналларини электрон кўринишга ўтказиш (ЗиёНет ёрдамида), мақолалар муҳокамасини ушбу сайтларда ташкил этиш лозим. Бу нарса жаҳоннинг етакчи газета ва журналларида ташкил этилган.

Фикрингизга кушиламан. Юкорида курсатилган нашрлардан факат "Узбекистон адабиёти ва санъати" (www.uzas.uz) газетасинигина веб сахифаси мавжуд. У хам булса ойда бир марта янгиланиб туради, афсус. :-(

Маколалар мухокамаси ушбу сайтларда ташкил этилгунча, кул ковуштириб утиролмадик. Ушбу сухбат ишларнинг дебочаси булади деб ният киламиз.

Nigora Umarova

03.07.2008, 16:00

Яна бир нарсани таъкидлаб утмокчиман. Усмон Азимнинг "Карвон" шеъри хофиз Шерали Жураев, "Бог куйнида икки дарахт" Узбекистонда хизмат курсатган артист Юлдуз Усмонова, "Мен сени хеч кимга бермайман", "Кийналади офтобни кутиб ёмгирлардан чарчаган шахар..", "Сиз ёккансиз менга хамиша.." шеърлари Кумуш Раззоковалар томонидан кушик килиб ижро этилган.
"РЭП болаларни захарлайдими?" деган форумнинг саволини хам бермокчиман. :-)

Husen

03.07.2008, 16:07

Савол: "Оддий хакикатлар" курсатувининг сунгги сонида сиз хам иштирок этгандингиз. Курсатув жуда танкидий фикрларга бой булди. Ва афсуски, шундан сунг курсатув эфирга чикмай колди. Эхтимол, сиз ва бошка иштирокчиларнинг танкидий мулохозалари бунга сабаб булгандир?
Мазкур вокеани кандай изохлайсиз?

Husen

03.07.2008, 16:12

Яна бир савол:
Айни кундаги янги атамалардан бири - кушикчи шоирлар пайдо булди. Улар факат кушиклар учун шеър ёзишади. Очикчасига айтсак, 4 та сузни кофиялаб ёзишади ва бу ШЕЪР деб даъво килишади. Том маънода сиз каби хакикий шоирлар уларга карши бирон чора куришимиз керак деб уйлайсизларми?
Умуман жамият кай тартибда улардан норози эканликларини намоён килишлари мумкин?

Masud Mahsudov

03.07.2008, 16:25

Masud Mahsudov

03.07.2008, 16:49

Fikrimcha, hozirgi kunda yoshlar o'rtasida "Sevgi", "sevilish", "sevish" so'zlari o'z rangini yo'qotib borayotgandek, go'yo...

20 yil avvalgi jamiyat va hozirgi jamiyat ichidagi "sevgi" ning farqi nimada?...

Lutfillo Tursunov

03.07.2008, 17:21

Бевосита мулокатимизни шоир, носир, драматург Усмон Азим билан бирга кейинги хафтада булиб утади. Узингизни кизиктиргган саволларни мавзуйимизда колдириб утсангиз.

Жуда фойдали ва ахамиятли ишга кул урибсиз. Бунинг учун сизга катта рахмат!!! Уйлайманки, бадиий адабиёт мухлислари бу имкониятдан унумли фойдаланишади ва узларини кизиктирган саволларига жавоб олишади.
Менинг хам шу уринда бир кичик саволим бор эди:
Усмон Азимовнинг таникли кинорежиссёр Юсуф Розиков билан хамкорлиги кай тарзда бошланган ва утган даврдаги хамкорлик натижаларига кандай бахо бериш мумкин. Келгуси режалар (кино драматургиясида) хакида хам тухталсангиз?

Bekzod Gaybullaev

03.07.2008, 18:56

1. Hozirgi kun she'riyatining adabiy saviyasiga qanday baho bergan bo'lardingiz?

2. Nega g'azal yozmay qo'yishdi?... Bunga sabab aruzni tushunmay qolayotgan shoirlarmi yoki g'azalning chin go'zalligini tushunmay qolayotgan o'quvchilarmi?

3. Drammaturgiya sohasida shogirdlaringiz bormi?...Bu murakkab asar turiga bo'lgan bugungi e'tibor bilan "juda yengil saviya"da ishlanayotgan sahna asarlari (asosan, fil'mlar) o'rtasida paydo bo'lgan jarlikka qanday izoh berasiz?
Нигора,
Вакти-вакти билан тушиб келаетган саволларни бирлаштириб турсангиз асосий иштирокичмизга осонрок булади деб уйлайман. Бошка форумчиларни хам кайтарилишдан озод килар эдик.

Maestro

03.07.2008, 19:59

Бевосита мулокатимизни шоир, носир, драматург Усмон Азим билан бирга кейинги хафтада булиб утади. Узингизни кизиктиргган саволларни мавзуйимизда колдириб утсангиз.
Савол: Хаётда нимадан қўрқасиз?

"РЭП болаларни захарлайдими?" деган форумнинг саволини хам бермокчиман. :-)
Илтимос, жавоби тайин саволлар берилмасин!;-))

Maestro

03.07.2008, 20:38

Nigora Umarova

04.07.2008, 10:55

Айтмоқчи, бевосита мулоқот ўтказиш тартиби қандай бўлади?
Усмон Азим мазкур форумда авторизациядан ўтадиларми ёки уларнинг фикрларини Нигорахоним жойлаштириб борадиларми? Мулоқотга ажратилган вақт қанча? Форумда ҳозирдан шаклланиб бораётган "саволнома"га жавоблар олинганидан сўнг яна савол бериш ёки фикр билдириш имконияти бўладими? Агар бунинг имконияти бўлса, мисол учун, Firdavs савол берганларидан сўнг бошқа форумчилар адибнинг жавобини кутиб туришлари керакми ёки савол бераверса бўладими? ИМХО, буларни аввалдан келишиб олсак мулоқот чиройли ўтармиди демоқчиман...

Хурматли Маэстро!
Усмон Азим форумимиздан авторизациядан утганлар. Саволларингизни колдирсангиз, бевосита жавоб бераверадилар.

Назаримда мулокат факат савол-жавоб тарзида утгани маъкул.. Фикрни эса узаро алмашаверамиз. Мулокатни тартиб асосида утказсак: биримиз саволга жавобни олиб булгач, бошка бировимиз савол берсак. Уйлайманки, мулокатимизнинг дебочаси чиройли утади. :-)

Бугун адибимизнинг вактларига кура 15-00 дан 16-00 гача биринчи мулокот булиб утади.

Nigora Umarova

04.07.2008, 12:57

https://img.uforum.uz/images/3968590.jpg

Отим колар демагин
Бу дунёда, шоирим.
Номард туфонлар турса,
Отингдан гард колмагай.

Зотим колар демагин
Бу дунёда, шоирим.
Кисмат тескари бурса
Зотингда мард колмагай.

Бу дунёнинг дардини
Териб кетгин шоирим.
Жонингга ачинмагин-
Кетмайдими чириблар.

Бу дунёга бир кушик,
Бериб кетгин, шоирим,-
Мархумлар уйгонсинлар,
Ухлолмасин тириклар.

Усмон Азим

Sparc

04.07.2008, 13:27

Саволлар.
1. Олдинги авлод вакилларидан Абдулла Қаҳҳор, Шуҳрат, Озод Шарафиддинов талантли ёш шоир ва ёзувчиларга далда бериш, уларнинг биринчи қадамларида қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилишарди. Сиз ҳам етук ижодкор сифатида янги авлод вакилларига ўз муносабатингизни билдирасизми ?
2. Сиз шеъриятга кириб келган даврда Чўлпон, Усмон Носир каби қатағон қилинган шоирлар ижоди билан танишишга имкон топганмисиз ?
3. Сизнинг шеърий ижодингизда қайси ўзбек ва жаҳон шоирларининг таъсири бўлган ?

Masud Mahsudov

04.07.2008, 15:14

Assalomu alaykum... Forumga xush kelibsiz, Usmon aka!

Nigora Umarova

04.07.2008, 15:27

Ассалому алайкум Усмон ака!
Авваламбор кимматли вактингизни аямай форумимиз иштирокчилари билан мулокотга ташриф буюрганингиз учун уз миннатдорчилигимизни билдирамиз. Сухбатимиз мавзуси бугунги кундаги маънавият, уни ривожлантириш йуллари хакида булади хамда мулокот мавзусини «Суз хусусида суз» деб номладик.

Nigora Umarova

04.07.2008, 16:42

Ф. Достоевскийнинг «Борлик изтироб оркали англанади» деган фикри бор. Ижодда сиз борликни нима оркали англайсиз: аклми, хис-туйгу ёки изтироб?

Usmon Azim

04.07.2008, 16:48

Ф. Достоевскийнинг «Борлик изтироб оркали англанади» деган фикри бор. Ижодда сиз борликни нима оркали англайсиз: аклми, хис-туйгу ёки изтироб?

Достаевский ушбу сузларни уз рухияти ва ижодидан келиб чиккан холда айтган деб хисоблайман. Достаевский борликни изтироб оркал англаган ва шу тарзда ижодида намоён килган. Энг юксак адабиёт инсоннинг драма фожеасини англашдан иборат. Изтироб чекишни билмайдиган одам адабиёт билан шугулланмаслиги керак.

Nigora Umarova

04.07.2008, 16:49

ХХI аср глобаллашув замони: интернет, янги ахборот тизимлари хаётимизга кириб келди. Сизнингча, буни адабиётимизга кандай салбий ва ижобий томонлари булди?

Usmon Azim

04.07.2008, 16:55

ХХI аср глобаллашув замони: интернет, янги ахборот тизимлари хаётимизга кириб келди. Сизнингча, буни адабиётимизга кандай салбий ва ижобий томонлари булди?

Ижобий томони шундаки, адабиётимиз глобал майдонга чикиб уз имкониятларини намоён кила олади. Халкимиз интернет тизими оркали тез ва осон жахон адабиёти билан танишиш имконига эга булди.
Бугунги кунда куп ахборотга эга булган халк кам ахборотга эга булган халкни тез ва осон тобе кила олади. Шундай экан интернетда юртимиз хаётига оид куп ахборотни жойлаштиришимиз ва куп ахборот билан танишишимиз керак.

Nigora Umarova

04.07.2008, 16:56

- Ижодкорнинг асар ёзишдаги энг кийин нарса нима? Ижодкор бурчи деганда сиз нимани тушунасиз?

Usmon Azim

04.07.2008, 16:59

- Ижодкорнинг асар ёзишдаги энг кийин нарса нима? Ижодкор бурчи деганда сиз нимани тушунасиз?

Ижодкорни асар ёзишдаги энг кийин нарса бу эринчокликдир.
Ижодкорнинг бурчи Худодан куркиш, ёлгон ёзиш, ёлгон гапиришдан кочиш, халкига хакикатни етказиб беришдан иборатдир

Nigora Umarova

04.07.2008, 17:00

Masud Mahsudov

04.07.2008, 17:09

Ижодкорни асар ёзишдаги энг кийин нарса бу эринчокликдир.
Ижодкорнинг бурчи Худодан куркиш, ёлгон ёзиш, ёлгон гапиришдан кочиш, халкига хакикатни етказиб беришдан иборатдир

Хозирги кунда ҳамма ижодкорлар ҳам халқимизга ҳақиқатни етказиб бериш устида жон куйдираяпти, деб ўйлайсизми?

Яна бир савол: Ўрта асрлардан бери "сарой шоири" тушунчасига салбий маънода қараб келинади... Умуман, сиёсатга шоирликнинг аралашишига қандай фикр билдира оласиз?

Usmon Azim

04.07.2008, 17:11

Firdavs
Drammaturgiya sohasida shogirdlaringiz bormi?...Bu murakkab asar turiga bo'lgan bugungi e'tibor bilan "juda yengil saviya"da ishlanayotgan sahna asarlari (asosan, fil'mlar) o'rtasida paydo bo'lgan jarlikka qanday izoh berasiz?

Адабиётда шогирдлик-устозлик деган нарсани тушунмайман. Сабаби ижод кунгил ишидир. Кунгил ишида эса уни кил, буни кил деб буюриб булмайди. Инсон кимнидир китобини укиб, ижодда уз йуналишини топиши мумкин ва кайсидир ижодкорнинг назарига тушиб , уша ёш ижодкорга ёши катта ижодкор йул -йурик курсатиши мумкин.
Драматургия сохаси билан шугулланаётганимга 10 йиллар булиб колди. Енгил савияда ишланаётган фильмлар масаласига келсак, улар пул топиш учун ишланаётганлиги учун хам савияси паст. Бу эса ачинарли холдир. Фильмлар эстетик дидни ривожлантириш вазифасини бажариши керак. Бугунги кунда эса купрок молиявий жихатни уйлаб фильмлар яратилмокда. Шунинг учун хам кино сохасида жарлик пайдо булди ва манфаатпарастлик кучайиб кетди. Кино сохаси билан шугулланувчи инсонлар катъиятли булмоги даркор.

Nigora Umarova

04.07.2008, 17:11

Lutfillo Tursunov

04.07.2008, 17:12

Ижобий томони шундаки, адабиётимиз глобал майдонга чикиб уз имкониятларини намоён кила олади. Халкимиз интернет тизими оркали тез ва осон жахон адабиёти билан танишиш имконига эга булди. Бугунги кунда куп ахборотга эга булган халк кам ахборотга эга булган халкни тез ва осон тобе кила олади. Шундай экан интернетда юртимиз хаётига оид куп ахборотни жойлаштиришимиш ва куп ахборот билан танишишимиз керак.

Ассалому алайкум Усмон ака. Аввало, форумга ташриф буюриб, бизнинг саволларимизга жавоб бераётганингиз учун Сизга катта миннатдорчилик билдираман.
Менинг фикримча, Интернет ижодкорлар учун жуда катта имконият яратади. Мазкур форумда шу хакда бироз бахс-мунозара хам булиб утганди. Маълум булишича, Пауло Коэлонинг асарлари биринчи булиб интернет оркали таркалган ва дунё буйлаб шухрат козонган. Шундан кейингина унинг китоблари миллионлаб тиражда сотилган. Агар "Алкимёгар" интернет оркали кенг таркалмаганида, балки унинг бугунги шухрати хам булмасмиди?!
Шундай экан узимизнинг ёзувчиларимиз хам уз сайтлари ёки бошка машхур сайтлар оркали асарларини оммага такдим этиши керакдир? Шунда ёшларга качон кимнинг канака асари дунё юзини кургани хакидаги маълумотлар тезрок етиб борган буларди. Балки бизнинг адабиётимизда айнан манашу жихат, яъни PR, реклама етишмаётгандир?

Usmon Azim

04.07.2008, 17:19

Lutfillo Tursunov
Таникли кинорежиссёр Юсуф Розиков билан хамкорлигингиз кай тарзда бошланган ва утган даврдаги хамкорлик натижаларига кандай бахо бериш мумкин? Келгуси режалар (кино драматургиясида) хакида хам тухталсангиз?

Юсуф Розиков билан хамкорликда фаолият олиб бормаганман.

Агар фойдаси булмаганда кино сценарий ёзмаган булардим. Бугунги кунда узбек киносини санъат дея олмайман. Каердаки манфаат устун булар экан, хакикий санъат асари яратилмайди. Масалан тетрни санъат дейишимиз мумкин. Чунки бу ерда актёр хар куни уз устида изланади, ролининг янги кирраларини очиб беради, ролини хар куни хис этиб уйнайди. Кинода эса бу нарса бир марта яратилади.
Оддийгина мисол, якиндагина бир кинофильмнинг такдимотида катнашдим ва куйларни "Курей-курей" деб хайдаётганлигини гувохи булдим. Аслини олиб караганда оддий кишлок одами куйларни "хайт-хуйт" деб хайдайди. Оддий инсон буни "Кино ёлгонни таргиб килмаяптими?" деб кабул килмайдими....
Кино санъат экан. Санъат халкникидир. Бу жараёнда эса халкнинг оддий турмуш тарзи бузиб курсатилмокда. Кинонинг ёлгонлиги билиниб колмокда. Демак, у кимга хизмат килмокда?...

Nigora Umarova

04.07.2008, 17:21

Lutfillo Tursunov

04.07.2008, 17:28

Юсуф Розиков билан хамкорликда фаолият олиб бормаганман.
Узр сурайман. Кеча савол колдиришда шошилинч билан чалкашликка йул куйган эканман. Жавобингиз учун рахмат.

Usmon Azim

04.07.2008, 17:29

Husen TangriyevСавол: "Оддий хакикатлар" курсатувининг сунгги сонида сиз хам иштирок этгандингиз. Курсатув жуда танкидий фикрларга бой булди. Ва афсуски, шундан сунг курсатув эфирга чикмай колди. Эхтимол, сиз ва бошка иштирокчиларнинг танкидий мулохозалари бунга сабаб булгандир?
Мазкур вокеани кандай изохлайсиз?

Хабарим бор. У ерда айтилган фикрлар кимгадир ёкмай колган ва курсатувнинг бир рахбари хам ишдан олинган...
Биз факат "Узбек тилини софлигини саклаб колишимиз кераклиги хакида" фикр билдиргандик холос.

Nigora Umarova

04.07.2008, 17:31

Usmon Azim

04.07.2008, 17:38

Firdavs Hozirgi kun she'riyatining adabiy saviyasiga qanday baho bergan bo'lardingiz?

Nega g'azal yozmay qo'yishdi?... Bunga sabab aruzni tushunmay qolayotgan shoirlarmi yoki g'azalning chin go'zalligini tushunmay qolayotgan o'quvchilarmi?

Маълумки, кадимги туркий адабиётда бармок вазнида ижод килинган. Аруз вазни бизга араб истилосидан сунг араб ва форс адабиёти таъсирида кириб келган.. Шеъриятда "Аруз зиндони " деган тушунча бор. Арузда шеър ёзиш нихоятда мушкулдир. Инсон доимо оддийликка, осон нарсага интилиб келган. Шундай экан, бунда шоирнинг хам, укувчининг хам арузнинг хам айби йук. Оддийликка, фикрларни тез ва осон ифодалашга интилиш бор.
Худди авваллари инсонлар готик, баракко услубидаги уйларни курган булсалар, хозир уларнинг эхтиёжлари узгарган. Шеъриятда хам бу жараён бор.

Nigora Umarova

04.07.2008, 17:41

Usmon Azim

04.07.2008, 17:48

Бир шеърингизда «Мусика! Измингга тушганлар хордир…» деб ёзгандингиз. Бугунги кунда мусиканинг янги турлари пайдо булмокдаки, улар инсон маънавиятини саёзлаштириб «хорлик» ка етаклайди. Мусикадаги сузларда хам маъно йук.

Husen Tangriyev
Айни кундаги янги атамалардан бири - кушикчи шоирлар пайдо булди. Улар факат кушиклар учун шеър ёзишади. Очикчасига айтсак, 4 та сузни кофиялаб ёзишади ва бу ШЕЪР деб даъво килишади. Том маънода сиз каби хакикий шоирлар уларга карши бирон чора куришимиз керак деб уйлайсизларми?
Умуман жамият кай тартибда улардан норози эканликларини намоён килишлари мумкин?

Юкорида сиз келтириб утган шеърингизда мен кунгилдан келаётган мусикани назарда тутгандим. Кунгил охангига эргашган инсонни кунгил кучалари баъзан хато йулга етаклайди.
Кушикчи шоирлар масаласига келсак, мен буюртма асосида шеър ёзилишига каршиман. Сабаби - шеър кунгил мулки. Кунгилга эса сен мана бу мавзуда ёз деб буюриб булмайди. Кушик булган шеърларимни кушикчиларнинг буюртмаси асосида ёзмаганман. Балким санъаткорлар, бастакорлар шеърий тупламларимдан олишган.
Биргина Хосила Рахимова ва Махмуд Намозовларгагина мана буни охангга солиб курсангчи, деган фикрни билдирганман. Чунки уларнинг ижролари шеърларимга охангдошдир.

Usmon Azim

04.07.2008, 17:53

Жамиятнинг узи уларни туйларга таклиф этиб кенг йул очиб бермокда. Аввал туйлар гурунглашадиган жой булса, бугунги кунда гала-говур, инсон уз хатта-харакатларини назорат кила олмайдиган маросимга айланмокда. Шунинг учун хам маънисиз кушиклар купайиб кетмокда. "Кушикчи шоирлар" хам уларга шеър ёзмокда. Чунки одамлар кушикнинг сузларига эътибор беришмаяпти.

Nigora Umarova

04.07.2008, 17:56

Masud Mahsudov

04.07.2008, 18:02

Hurmatli forumdoshlar, uzrimizni aytgan holda muloqotimizni shu yerda yakunlaymiz. Bergan savollaringizni shoirga taqdim etdik. Ularni diktafonga yozib olib yoki to'g'ridan to'g'ri forumda kamina yozib e'tiboringizga havola qilamiz.
Uzr

Alloh Sizdan rozi bo'lsin... Ko'p savobli ishga qo'l urganinggiz uchun....:-)... Barcha forumdoshlar nomidan tashakkur aytib qolaman...

Nigora Umarova

05.07.2008, 05:16

Firdavs
Fikrimcha, hozirgi kunda yoshlar o'rtasida "Sevgi", "sevilish", "sevish" so'zlari o'z rangini yo'qotib borayotgandek, go'yo...

20 yil avvalgi jamiyat va hozirgi jamiyat ichidagi "sevgi" ning farqi nimada?...

Бугунги кунда севги манфаат асосида курилмаяптими? Sevgining ham rangi bo’ladimi?

Usmon Azim
Sevgi so’zi avvallari qanday bo’lsa hozir ham shunday: o’z ahamiyatini yo’qotgan emas. Manfaatlar asosida sevish 20 yil oldin ham bo’lgan. Sevgining rangi rang-barang bo’ladi. Bu insonning dunyoqarashidan kelib chiqsa kerak hozir ham bor. Beg’ubor insonga sevgi pok, musaffo, dunyoni rang-barang ko’radigan insonga rang-barang bo’lib ko’rinadi.

Nigora Umarova

05.07.2008, 05:37

Maestro
Савол: Хаётда нимадан қўрқасиз?

Usmon Azim
Qo’rqadigan narsamni yuqorida ta’kidlab o’tdim: faqatgina Xudodan qop’rqaman. Chunki Haqdan qo’rqan inson yaxshilikka intiladi va yomonlikdan qochadi.

Nigora Umarova

05.07.2008, 05:45

Sparc

Олдинги авлод вакилларидан Абдулла Қаҳҳор, Шуҳрат, Озод Шарафиддинов талантли ёш шоир ва ёзувчиларга далда бериш, уларнинг биринчи қадамларида қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилишарди. Сиз ҳам етук ижодкор сифатида янги авлод вакилларига ўз муносабатингизни билдирасизми?

Шогирдларингиз борми?

Usmon Azim
Yana ta’kidlayman. Inson ko’p narsani kitobdan o’rganadi. Qolgan narsalarnin esa hayot davomida sinab xulosa chiqaradi. Yosh shoir va yozuvcilarga qo’limdan kelgancha yordamimni ayamaganman va bundan keyin ham ayamayman. Hamma odamga qanday bo’lsam yoshlarga ham shunday. Yaxshilarga yaxshi, yomonlariga yomon. Iste’dodlarini ko’rsam quvonaman, iste’dodsizlarini ko’rsam uzoqroq aylanib o’taman. Faqat bir hol meni qattiq tashvishga solmoqda. Adabiyotda iste’dodli yoshlar o’zlarini bir-bir ko’rsatib, keyin g’oyib bo’lmoqdalar. Buning sabablari juda chuqur va keng. Bu dolzarb masalani yuksak doiralarda o’rganib, chora-tadbirlar ko’rilsa arziydi

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:33

Sparc

Сиз шеъриятга кириб келган даврда Чўлпон, Усмон Носир каби қатағон қилинган шоирлар ижоди билан танишишга имкон топганмисиз ?

Usmon Azim
Ha, albatta. U paytlarda Cho’lponni yashirincha, Usmon Nosirni oshkora o’qiganman.

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:36

Sparc
Сизнинг шеърий ижодингизда қайси ўзбек ва жаҳон шоирларининг таъсири катта бўлган ?

Usmon Azim

Hammasini. Har bir shoir ijodidan nimanidir o'rganganman. Iste'dod tug'ma bo'ladi. Biroq uni sayqallashtirishda xalq og'zaki ijodining, o'zbek mumtoz adabiyoti, jahon adabiyotining ta'siri kuchli bo'lgan.

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:38

«Ёлгон суздан ёнган суз маъкул» («Кундузсиз кечалар» драмасидан).

Ёлгон ва хакикатни кайси рангларда курасиз?

Usmon Azim
Yolg’on so’z shaytoniy, Haq so’z rahmoniy bo’ladi.. Yolg’on turli rangda tovlanib ko’rinishi mumkin. Haq so’z esa yagona bo’lgani uchun beg’ubor bir rangda bo’ladi. Bu rangni tavsiflab berolmayman.

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:43

«Хар бир миллатнинг миллат эканлигини курсатгувчи ойнаи жахони унинг тили ва адабиётидир, Адабиёт яшаса миллат яшар»,- деган эди Абдулхамид Чулпон. Иккинчи марта укишга ярамайдиган асар биринчи марта хам укишга ярамайди. Заиф асарларда бадиий махорат етишмайди. Сизнинг асарларингизда эса у хох драматургия, хох назм, хох насрий асар булсин бевосита шу асрдаги вокеаларнинг иштирокчисига айланади китобхон. Чунки ундаги вокеалар халкона охангда яратилган. Бадиий савияни юксалтирмок учун нима килмок керак? Узбек тилини мавкейини кутариш учун-чи?

Usmon Azim
Birinchi o’rinda kitob savdosini to’g’ri yo’lga qo’yish kerak Negadir bu tizim ishdan chiqib ketgan Sababi, viloyatlarga borganimda bir viloyatda bittagina kitob do’koniga duch keldim. Shunga ko’ra kitob narxi ham yuqori. Ijodkor xalqning icidagi gapni yozsagina, г asar xalqona bo’ladi. Asar millatning ruhini tasvirlab bera olishi lozim. Ijodkor avvalambor Yolg’on yozmoqdan qochishi kerak. Chunki xalq unga ishongan bo’ladi va U xalqning ishonchini oqlamog’i darkor. Bu eng katta ishonchdir.
O’zbek tilini mavqeyini ko’tarish uchun Millat o’z qadrini, o’zligini anglamog’i kerak. Xalqi haqida past qarashga ega bo’lmasdan, milliy g’ururni yuksaltirmog’i lozim.

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:44

Usmon aka sizningcha, inson hayotida end muhim , eng qadrli narsa nima?

Usmon Azim
Umr. Parvardigor bizga in’om etgan umr. Uni ma’no va ezgulik bilan to’ldirmoq insonning o’ziga, boshqalarga dunyoga va (hatto) Parvardigorga qiladigan eng buyuk xizmatdir. Umrni ma’no bilan to’ldirish esa juda oddiy – o’z ishini halol, sidqidildan va zavqu shavq bilan bajarmoq. Yozuvchilikka muqoyasa qilsak, iste’dodni shamolga sovurmaslik, yonib yozmoq, manfaatga sotilmaslik, so’zdan lazzatlanmoq, mudom haqiqat tarafida bo’lmoq, zo’ravonlikdan jirkanish… Men har biro damning bu dunyoga tasodifan kelmaganiga, kattami, kichikmi ilohiy bir vazifasi borligiga ishonaman. Bu vazifa- o’sha xudo buyurgan yo’l… Ko’ngil deysizmi, iste’dodmi? O’sha ko’ngil buyurgan korni qilgan odam baxtiyor yashaydi. Hasaddan yiroq bo’ladi. Muhimi, parvardigor undan rahmatini ayamaydi.

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:45

Har bir insonning hayotida o’zi sevib xotirlaydigan, faqat o’zi uchun unutilmas damlar bo’ladi…

Usmon Azim
Bo’ladi. Men yozgan paytlarimda ko’nglim to’lgan paytlarda o’zimni juda baxtiyor his qilganman. Xudoga shukur, shunday onlar ham menga nasib qilgan. Ha, bunday damlarning aksariyati kasbim bilan bog’liq bo’lgani uchun suhbatlarda ko’p eslayman. Birov nokamtarlikka yo’ysa, noqulay-da… Ammo bir kunmas bir kun yozib eslashga to’g’ri keladi. Maqtanish uchun emas, paymonam to’lsa, bu xotiralar tuproqqa qorishib ketmasligi uchun… Shuningdek, yurakdosh insonlarni uchratganda hamo’zimni behad baxtiyor his etaman. Umuman, men ozgina to’liqib, hapriqib yashayman va yashashning o’zi ham mashaqqatli, azobli baxt ekanligiga ishonaman. Bu dunyoning turishi mo’jiza ekanligini bilaman va har qadamda hayratga tushaman. Bu daraxtni qarang!... deyamn… Vo, osmon!... deyman… Albatta, bu hayajon, baxtlarni birovga hadeb aytaverish noqulayroq. Shuning uchun yozib aytishga harakat qilaman…

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:46

Siz hayotingizning eng go’zal pallasi deb qaysi davrni baholaysiz? Ba’zilar faqat ana shuning uchun yashaydilar.

Usmon Azim
Men hayotni qandaydir uzluksiz bir tarzda ko’raman. Kechaning mazmuni bugunning qay tarzda bo’lishi bilan chambarchas bog’liq ekanligini his qilaman. Bugungi hayotim, oxir-oqibat, shu paytgacha kechgan umrimning: yutuqlarim, xatolarim, intilishlarimning natijasi ekanligini anglayman… Nazarimda hayotimning har bir lahzasi muhim va xuddi shunday bo’lishi kerakday ko’rinadi. Xullas, ayni damlarim menga hamisha qiziq (“go’zal” so’zini ishlatishga iymandim) bo’lib tuyulgan. Kasbim nuqtai nazaridan aytadigan bo’lsam, ijodkor har bir asar ustida ishlash jarayonida va undan ko’ngli to’lib, so’nggi nuqtani qo’ygan onlarida juda baxtiyor bo’ladi. Minglab she’r va o’nlab boshqa asarlar yozganimni hisobga olsangiz, nechog’lik kayfiyatda umr kechirganligimning guvohi bo’lasiz. Men hozir ham yozayapman. Demak, xudoga shukur, hayotimning “go’zal pallasi” davom etayapti.

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:48

She’riyatimizda paydo bo’layotgan har xil yo’nalishlarga qanday qaraysiz? Umuman she’riyatimiz istiqbolini nimalarda ko’rasiz?

Usmon Azim
Men yo’nalishlarni emas, shoirlarni tan olaman. O’zini payg’ambar deb e’lon qilsa ham, shoir bo’lolmaydiganlar bor. Umuman, yo’nalishlarni reklama qilishda ozgina kamtarlik kerakka o’xshaydi. Ammo “men falonchi yo’nalishning otasiman deyish kimlargadir yoqsa kerak. Buning ustiga, ikkita tanqidchi topib, nog’ora qoqtirsang, butun mahalla eshitadi. Olam guliston! Siz ko’zda tutayotgan yo’nalishdaligi e’lon qilinayotganlar orasida bir-ikki shoir bor. Qolganlari bir burdagina iste’dodini butun bir chalpak qilib, dunyoga ko’z-ko’z qilmoqchi bo’lgan noshud ko’z boylag’ichlardir. Ming harakat qilishmasin, chalpak bir burda ekanligini esi borlar ko’rib turibdi.
Bilasiz, XX asrning boshida rus she’riyatida turli-tuman yo’nalishlar paydo bo’lgan. Deylik, biz Yesenin, Axmatova, Mayakovskiy kabi shoirlarni yaxshi bilamiz. Ammo qachonlardir ularning biri imajinist, yana biri akmeist, boshqa biri futurist deb e’lon qilgan edi. Endi bu gaplarni adabiyot tarixi bilan jiddiy shug’ullangan mutaxassislargina bilishadi. Ko’pchilik uchun esa ular faqat va faqat yaxshi shoirlardir , xolos. She’rxonning xotirasida o’ylab topilgan yo’nalishlar emas, shoirlarning she’rlari qolishi yuqoridagi gapimning isbotidir.
She’riyatimizning istiqboli haqida. Adabiyotimiz og’ir kunlarni boshidan kechirmoqda. Unga ko’mak berish kerak. Yordam bermasak, bozor haqiqiy adabiyotni shunday bir burchakka tiqib qo’yadiki, keyin uni izlasak ham topolmaymiz. Iste’dodlarni yo’qotib qo’ymaslik tizimini qaytadan tiklashimiz kerak. Buning uchun qalam haqi to’lash tizimidan tortib, yozuvchiga, adabiyotga bo’lgan munosabatni tubdan o’zgartirish lozim.

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:49

Asarlaringizda ko’pincha Vatan, Sog’inch … kabi tuyg’ular judayam mahorat bilan, hech kimnikiga o’xshamagan, faqat Usmon Azimgagina xos tarzda tasvirlangan. Mana shularni yozish uchun siz qancha vaqt tayyorlanasiz va qancha vaqtda yozasiz?

Usmon Azim
Yozganlarimdagi Vatan va Sog’inch tuyg’usini to’g’ri fahmlabsiz. Men Vatanni ozod ko’rgik kelgani rost. Bunga umrim guvoh. Uni butunlay shon-shuhrati, yutuqlari, muammolari bilan o’rtanib yaxshi ko’raman. Vatannin mukammal ko’rgim keladi. Vatanning yanada ulkanroq, erkinroq, farovonroq va ozodroq bo’lishini istayman. Xushomad qilish uchungina Vatan so’zini ishlatayotganlardan nafratlanaman. Va anglaymanki, Vatanni faqat va faqat rost so’z qutqazadi. Chunki г muammolarga royirost qarash imkonini beradi. Albatta, dushmanchiliklarsiz aytilgan samimiy rost so’zni ko’zda tutayotganimni anglab turibsiz. Shuning uchun mukofotlar ilinjida yozilayotgan Vatan haqidagi behayoliklarni hazm qilolmayman… Endi Sog’inch haqida. Aytganimday, dunyo – nomukammal. Ko’ngliga Xudo bir qadar mukammallikni slogan ijodkor, insonlardagi va insonlar yaratgan dunyodagi norasolikni ko’rib, Sog’inchda yashamoqqa majbur. Baxt ham, fojia ham shundaki, г hamma narsani mukammal ko’rgisi kelaveradi. Do’stlikdan ham, muhabbatdan ham; jamiyat va fuqaro; hokimiyat va shaxs o’rtasidagi munosabatlardan ham; hamkasblarining asarlaridan ham samimiyatni, yetuklikni va ko’ngilni to’ldiradigan kamolotni izlaydi… Bu aslida, tagiga yetib kelsang, ilohiy bir tuyg’udirkim, oqibat Parvardigor sog’inchi darajasida to’lg’onish beradi.
Demak, ko’rib turibsizki, men bu asarlarni yozishni bir umr o’ylayman va qog’ozga tushirganlarim bu o’ylarimning bir qismidir. Yozish jarayonim esa, boshda aytib o’tdim, tez va shiddatli…

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:50

“Baxshiyona” turkumida ham, she’rlaringizda ham, hattoki, nasriy asarlaringizda ham Alpomish obrazi uchraydi. Mana shu obraz orqali siz nimalarni aytmoqchi bo’lasiz va nimalarni ayta olgansiz?

Usmon Azim
Buning uchun ko’p narsalarni eslashim kerak… Gap bunday. Men Boysunlikman. (Asli “Boysin”; “Boysun” forscha talaffuzidir. Biz negadir “Temur”, “Bobur”, “Boysun” degan so’zlarning forscha shaklini tanlaganmiz va bundan o’zbekning tili ravon aylanmay zahmat chekadi…) Buning ustiga, Qo’ng’irot urug’idanman. Jangu jadalda ko’rgazgan jasoratlari va mardliklari uchun Amir Temur Termiz atrofini Qo’ng’irot urug’iga tortiq qilgan. Bu joylarda o’rnashgan qo’ng’irotlar o’zlariga qarashli manzilning eng chiroyli maskanini “Boysin” deb atashgan . Boysin- qo’ng’irotlarning afsonaviy,, dostonlarda (jumladan, “Alpomish”da ham) kuylanib kelingan, kindik qoni to’kilgan Vatani. Bu so’z “boy” va “sin” qismlaridan iboratkim, “go’zal sinu sumbat”- “chioroyli, manzarali joy” deganidir. Men esimni bilganimdan buyon Alpomish haqida afsonalar eshitib yashadim. Baxshilarning jo’shib aytganini tinglab, yuragim qaynar darajasiga borganlarim yodimda. Bizni maqtab, “Alpomishday yigit bo’ladi” deyishsa, boshimiz osmonga yetgan. 50-yillarda “Alpomish” dostoni quvg’indan chiqib (tavba sho’ro dostonni ham qafasga slogan-a! ) nashr qilingach, bir nusxasi, albatta, bizning uyga ham yetib bordi. Men shu kitobni o’qib savodim chiqdi. Juda ko’p joylarini yoddan bilar edim… Bobomga, qarindoshlarimga qiroat bilan “Alpomish”ni o’qib berish bolaligimdan qolgan eng yaxshi xotiralardan…
Bu boshdan –oyoq ibratdan iborat doston Ezgulik va Yovuzlikning hayot-mamot kurashidan iborat. Mardlik va xiyonat, elu yurti uchun fifokorlik va nonko’rlik, do’stlik va g’animlik, saxovat va baxillik yonma-yon, har lahzada bir-birini rad etib yashaydi. Oqu qora chinakam bir adolatli tiniqlik bilan ajratiladi. Eshitganni yoxid o’qiganni chalg’itmaydi. Umuman, Alpomish“ ulug’ bir hikmatdir. Shoirlarning ilhomi biln to’lg’ongan mana shu hikmat qarshisida doim lol qolganman. Esimizdan chiqib ketayotgan jaydari turkona so’zlar, ohanglar, to’lg’onishlar, hazil-huzullar, bo’zlashlar meni mudom ajabtovur holga- ehtimol, genetik xotira darajasidagi o’rtanmoqqa solgan. Epos- o’zini ideal darajada ko’rgisi kelgan xalqning ijodi bo’lib tuyuladi menga. Men ham xalqimni shunday ko’rishni orzu qilganman. Shu sababdan bo’lsa kerak, har bir o’zbekda “Alpomish” – mardlik, jasorat, fidokorlik bo’lishini istayman. Yozganlarimda ham shunga intilganman. Natijada, bir qadar olifta oroyish berishni rasm qila boshlagan she’riyatimiz Alpomishu Oybarchin nolalarisiz chala bo’lib qolishini anglaganman. “Baxshiyona” menga tog’u dashtlarda sharillatib ot surgan bobolarimdan yodgorlikdir.
Yana bir qadrli joyi dostonning poetik yuksakligidadir. Mana bu satrni o’qing: “Davlat qushi qo’nsa bir chivinning boshiga, Semurg’ qushlar ta’zim qilar qoshida”. Qanday og’izni to’ldirib aytilgan o’zbekona donolik!

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:52

Sizning nazaringizda fidoyilik nima? Unga qanday ta’rif bera olasiz?

Usmon Azim
Fidoyilik – bu biror g’oya, kasbu kor, mehru muhabbat,, halollik, erku ozodlik –ezgulik yo’lida boru yo’g’ini ayamaslik… Halol odamlar fidoyilik qilayotganligini sezmaydilar ham. Ammo baribir insonga har lahzada ro’baro’ keladigan muammolarni yechish ma’lum zo’riqishni, ehtimol, yo’qotishlarni talab qiladi. Ezgulikka beminnat xizmat qilish- aslida Parvardigor insonni yaratib, uning zimmasiga qo’ygan buyuk himmatdir. Har bir kishi o’zini Inson deb o’ylashi, ichida o’zidan ozmi-ko’pmi rozi bo’lishi- uning Ezgulikka bo’lgan xizmati bilan o’lchanadi. Eng yuksak Adabiyot – insonning ezgulik yo’lidagi fidoyiligining dramasi va fojeasidan iborat. Grek dramaturglarining asarlarini olasizmi, o’zbekning “Alpomish”ini olasizmi yoxud Navoiyning dostonlarinimi – mumtoz adabiyotning eng yorqin namunalari fidokorlikdan bahs etadi. Odamlarga olov ulashgani uchun Zevs tomonidan qoyaga parchinlangan Prometey obrazini eslash kifoya. Insoniyat tarixidagi eng eng fidokor odam deb esa payg’ambarimiz Muhammad SAV ni deb bilaman…
Xullas, fidokor odamlarni yaxshi ko’raman. Fidokorlikning nomi esa ko’p – jasorat, saxiylik, halollik, mudom haq tarafda bo’lish…

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:53

Hayotda sizni ko’proq nimalar ranjitadi?

Usmon Azim
Zo’ravonlik. Munofiqlik. Yolg’on. Xiyonat. Baxillik. Adabiyot va san’atda esa iste’dodsizlik. Menimcha, hozirgi kunlar iste’dodsizlik g’alaba qilgan damlar. Kinodan tortib teatrgacha iste’dodsizlik barq urib turibdi. Hozirgi yoshlarga shu ma’noda rahmim keladi. Biz talabaligimizda Bondarchukning “Urush va tinchlik”ini tomosha qilgan edik. Bular esa…

Nigora Umarova

05.07.2008, 06:59

Nimadan o’kinasiz?

Usmon Azim
Hali-hanuz tiririkchilik uchun yashayotganimdan. Siz bilasiz, Abusaid davrida Navoiy do’stiga she’riy maktub bitgan, sharoit yo’qligidan qanchadan-qancha ijodiy rejalarni amalgam oshirolmagani haqida afsuslanib, arslonday o’kirgan edi. Xudodan yig’lab so’ragan bo’lsa kerak, yillar o’tib, sharoit unga nasib уевш мФ o’zbekni o’zbek qilib turgan asarlar – buyuk ilhomdan to’kilgan durdonalar qog’oz yuzini ko’rdi. Bizni jahon oldida hozirgacha ko’z- ko’z qiladigan Shoir dunyoga keldi. Navoiyga yaratilgan bu sharoitning nomini esa Husayn Boyqaro deydilar… Bu o’ylab ko’riladigan hol…

Nigora Umarova

05.07.2008, 07:14

"Shoir xalqning vijdoni" degan gapga qanday qaraysiz?

Usmon Azim
Eng buyuk shoirlarimiz qalamiga mansub toza asarlarni jamlasak, yagona, buyuk shoir paydo bo'ladikim, shubhasiz, xalqning мшовщтш ищэдф oladi. "Baxshiyona"da Elbek baxshi aytadi: "Dordan qo'rqib, yolg'on aytib turganim yo'q, shoirlari yolg'on aytsa o'ladi el". Bunday shoir bo'lish hammaga ham nasib etsin. XX asr xalqning yuragi, ruhi o'lib qolmasligi uchun, erku ozodligi esidan chiqib ketmasligi uchun adabiyot ahli ijodi bilan ham, faoliyati bilan ham katta xizmat qildi. aytish mumkinki, hal qiluvchi rol o'ynadi. haqiqiy shoirlar xalqning eng uyg'oq, eng bezovta va eng fidoyi qismidir. ammo bu hol ijodkorga to'xtovsiz bosim o'tkazib turadikim, natijada, ko'plar qismatning bunday ta'qibiga dosh berishga o'zlarida kuch toppa olmaydilar. hayotning nomukammalligi ba'zan juda katta iste'dodlarni ham sindiradi.

Nigora Umarova

05.07.2008, 07:27

Insonning hayotida murakkabliklar juda bisyor. Г har xil holatlarga tushadi. Gohida ko’ngliga quloq tutadi, gohida esa vaziyatga qarab ish tutadi. Siz o’zingizga qarshi brogan, o’zingizni cheklagan paytingiz ham bo’lganmi?

Usmon Azim
Erkim o’zimda bo’lishini xush ko’radigan odamman. O’ylab topilgan ma’nisiz tartibga (deylik ish kuniga) rioya qilish men uchun azobli. Nega endi ishni bajarib bo’lganingdan keyin ham qarg’aday bo’lib, stulda kun bo’yi o’tirishing kerak? Ayniqsa, ijodiy tashkilotlarda… Nochorlikdan (kun ko’rish kerak-da!) o’zimni cheklashga to’g’ri kelgan. Ammo bora-bora baribir ijodiy tartibsizlikka atrofimdagilarni ko’niktirganman.
Odamning o’ziga-o’z I qarshi borishi esa- og’ir yo’qotishdir. Bir tandagi shaxsning bir-biriga dushman ikki odamga bo’linishi shu taxlit yuzaga keladi. Shaxsning yemirilishi boshlanadi. “Shunday demasak bo’lmaydi” deb tirjayib turgani bilan bir chaqalik odamga aylanadi. Ammo ba’zan davru davron ham odamni o’ziga qarshi yurishga majbur qiladi. Qatag’on yillarini ko’z oldingizga keltiring. Ne-ne ulug’ odamlar birovlarga qarshi – tergov tiliga slogan gaplarni tasdiqlagan. Esiz odamlar!... men bu tarzda o’zimga qarshi bormaganman. Ammo o’shalarning kuniga tushganimda, nima qilar edim, deb ko’p o’ylayman. Yaratganning o’zi asrasin deyman va olamdagi insonni xoru zor etayotgan davru davronlar tezroq yakson bo’lishini butun vujudim bilan tilayman.

Nigora Umarova

05.07.2008, 07:35

Usmon aka, mazmunli suhbatingiz uchun rahmat!
Qalbingizdagi she'rlaringizdan forumdoshlarimizni bahramand etsangiz...

Usmon Azim

Yo'lbars magar tashlansa- qo'rqma,
Ilon chaqsa olma xavotir.
Bo'ri quvsa tizingni игльф-
G'ayri bir hol bo'lmadi sodir.

Muncha yuksak aylagan parvoz
Musichami? Dahshat-ku turqi!
Sen undan qo'rq... Va yana noxos
Irillagan quyondan qo'rqqin.

Nigora Umarova

05.07.2008, 07:52

Usmon Azim

Yomonlar zavq ila otqon haqoratlar o'tib ketgay,
Zamonlar qalbima solg'on jarohatlar o'tib ketgay.
Meni tuproqqa teng bilg'on karomatlar o'tib ketgay,
Umr, afsus, o'tib ketgay - haroratlar o'tib ketgay.

Mening ruhim shom ichrakim, saharning ishqida kuygay,
Falakka qalbini aytg'on shaharning ishqida kuygay.
Zavqida haq qushi yong'on shajarning ishqida kuygay-
Bu bog'ning qo'ynida kechgan ne holatlar o'tib ketgay.

Bu dunyoga savolim yo'q, javoblardan to'yib bo'ldim,
Ko'ngildin o'zga haq yo'qdir - tavoblardan to'yib bo'ldim.
Toshlari dastida pinhon itoblardan to'yib bo'ldim-
Umidkim, jonima beqasd sharoratlardan o'tib ketgay.

Hadikvorim, haqiqatning qushi, kel, qo'rqmag'il endi,
Avaylab qo'n bu xun boqqa - bexos qo'n to'kmag'il endi,
Humolig'da olov olg'il, abadg'a cho'kmag'il endi-
G'ofillarg'a faqat aytgil -farog'atlar o'tib ketg'ay.

Odam kechsa bu dunyodin manzurlikda kechib o'tsin,
Dunyoki, tor o'lsa, ko'ngli ma'murlikda kechib o'tsin,
"Analhaq" deb, charx yurg'izib, mansurlikda kechib o'tsin,
Chunki toshqin so'z qolg'aydir- zarofatlar o'tib ketg'ay.

Tavba qildim, payg'ambaru rahmonlikka da'vom yo'qdir,
Ul to'rt do'stning biri bo'lg'on Usmonlikka da'vom yo’qdir.
Biroq to’ydim – dunyo ichra avomlikda da’vom yo’qdir,
Bildim, faqat el qolg’aydir – malomatlar o’tib ketgay.

Husen

05.07.2008, 09:39

Sparc

05.07.2008, 11:42

Жуда кизикарли сухбат учун рахмат. Сухбатнинг давоми бўладими, унда яна кимлар иштирок этиши режалаштирилган ?

Nigora Umarova

07.07.2008, 09:38

Мазкур сухбатни умумлаштириб, матбуотда чоп эттириш керакдир, балки. Хам маънили фикрлар муштарийга етиб боради, хам UForum нинг узига хос рекламаси буларди...
Нима дейсизлар?

Матбуотда чоп этишга хали вактли деб уйлайман. Сабаби бу ишнинг энди бошланиши.

Nigora Umarova

07.07.2008, 09:41

Жуда кизикарли сухбат учун рахмат. Сухбатнинг давоми бўладими, унда яна кимлар иштирок этиши режалаштирилган ?

Форумдошлар учун мазмунли сухбат ташкил этишга астойидил харакат килдик .
Сухбатни давом эттириш бу, албатта сизларга боглик. Усмон Азимга яна саволларингиз борми?

Nigora Umarova

07.07.2008, 11:31

Usmon Azim bilan bo'lgan suhbat Toshkent shahar o'qituvchilarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti binosida joylashgan Maktablararo resurs markazida bo'lib o'tdi. E'tiboringizga uchrashuvdagi fotoreportajni havola qilamiz.

Usmon Azim forumimizning faxriy a'zosiga aylandi.

https://img.uforum.uz/images/4899533.jpg

Adib Bekzod Gaybullayevning qoldirgan xabarini o'qimoqda

https://img.uforum.uz/images/5276593.jpg

Voy-bo' shu savollarni hammasini menga forumchilar bermoqdami? Savollari rosa ko'payib ketibdi-ku?!

https://img.uforum.uz/images/4754769.jpg

Mushoda qilishga arzigulik savollar...

https://img.uforum.uz/images/4162263.jpg

TV dagi ko'rsatuv haqida ham savol berishibdimi?!.. Demak, unga bunday javob beraman...

https://img.uforum.uz/images/9862631.jpg

Uforumchilarga she'rlarimdan o'qib bermasam bo'lmaydi, endi...

https://img.uforum.uz/images/4003626.jpg

Resurs markazi xodimlari bilan esdalik uchun surat

https://img.uforum.uz/images/4836958.jpg

Usmon Azimning to'plamlari

https://img.uforum.uz/images/6572680.jpg

Sparc

07.07.2008, 13:22

Nigora Umarova

07.07.2008, 13:34

Форумдошлар учун мазмунли сухбат ташкил этишга астойидил харакат килдик .
Сухбатни давом эттириш бу, албатта сизларга боглик.
Менга қолса шу каби сухбатлар доимий (ҳар хафтада) ўтказилса , бу сухбатларда шоир, ёзувчи, драматург, адабиётшунослар иштирок этишини ташкил қилинса яхши бўларди.

Бизга колса хам шундай килардик, бирок шоир ва ёзувчиларнинг хозир айни ижод жараёни кечадиган даври. Кимдир тогда, кимдир Дурмондаги богда деганларидек...
Имкон кадар сухбат уюштирсак, Сизларни албатта, хабардор киламиз.
:-)

Maestro

07.07.2008, 19:45

Имкон кадар сухбат уюштирсак, Сизларни албатта, хабардор киламиз

Мухтарама Нигорахон!
Ёзнинг жазирамасида ўз вақтингизни аямасдан шундай тадбир ташкиллаштирганлигингиз учун шахсан Сизга ва сизга кўмак берган барча инсонларга самимий миннатдорчилик изҳор қиламан!

Гап мулоқотнинг қандай ўтганлигида ёки жавоблардан қанчалик қониққан-қониқмаганлигимизда эмас, гап шу даражадаги адибнинг оддий форумчилар билан интернет орқали бевосита мулоқот олиб боришни ўзига эп кўрганлигидадир...

Микрофон - гулдирос олқишлар - гулдасталардан ҳоли бўлган, бироқ, буларнинг барчаси мавжуд бўладиган учрашувлардан кўра минг чандон самимий ўтган суҳбат учун Усмон акага ташаккур!

Суҳбатда қизиқарли саволлари билан иштирок этган форумчиларга ҳам раҳмат!

Nigora Umarova

24.09.2008, 14:56

Шу кунларда то 30 сентябргача Усмон Азим каламига мансуб сценарий асосидаги спектакль Мукимий номидаги мусикали драма театрида намойиш килинаётган экан. Вакт топсангиз, албатта, бориб куринг.
Спектакль юзасидан балким фикр алмашармиз...

Nigora Umarova

16.10.2008, 14:11

Usmon Azim

16.10.2008, 14:18

Яратилган хар бир асар ижодкор табиатини намоён этади. айтайлик, айрим каламкашларнинг кораламалари ута сунъий, "маданий" булгани боис хаётдан йирок. сизнинг шеърингизни эса ойга, юлдузга бокиб нимтабассум билан охиста, гуёки алла айтгандай укиб булмайди. Улар хаёл суришга, мушохада юритишга ундайдиган сокин денгиздан кура, кишида тинимси харакатга майл уйготадиган, ундаги локайдликни йукотадиган асов дарёга ухшайди. назаримда, узингиз хам сокинликни ёктирмайсиз.

Мен узининг асарларига ухшамаган ёзувчини курмаганман. Ёзилган асар-адибнинг узи. бошкача булиши мумкин эмас. "Анна Каренина-мен" деган эди лев Толстой. Ёзувчининг хаётга, одамлар ва жамиятга муносабати унинг асарларида акс этади. Хакикий истеъдод самимиятидан сув ичган асарлар дунёнинг расман эътироф килингандек эмас.узгачарок, теранрк, юксакрок, гохо фожиалирок ва хакконийрок... мохиятини аён этади. натижада одамнинг оламни ва узини таниш жараёни бир кадар бошкача тус олади. Китобхон узини ва дунёни узгачрок мезонлар асосида бахолай бошлайди. Инсон рухиятида, демакки жамиятда хам эврилиш юз беради...

Usmon Azim

16.10.2008, 15:15

Адибларга келсак, улар хамиша безовта одамлар булган. Бу фикр исботи учун буюклар хаётини эслаш кифоя. Vасалан, Лев Толстой хотинини-ку куятуринг, хатто подшох билан, черков билан хам зиддиятга борган. Байрон, инглиз жамиятидаги сохтагарчиликлар жонига теккач. Юнонистон озодлиги учун курашгани кетган ва уша ерда курбон булган. Навоий хазратларининг миллат шаъни йулидаги щахдини(узбек адабиётини юксалтирган шахд!) биласиз. Хатто Чеховнинг бир карашда сокинга ухшаган умри хам пинхону ошкор изтироблар ичида кечган. Бу буюк адиб истеъдоднинг энг каттол кушандаси- йукчилик билан тинмай курашган. Ёхуд машрабнинг дунёга исёнини куз олдингизга келтиринг... Ун йиллаб камокда ётган Нозим Хикматни юртидаги хукмрон доиралар хануз хушламайди. Аммо барибир адабиёт ужар. У безовталанмасдан туролмайди. Безовталик- истеъдоднинг табиати. Шу сабабми, барча замонларда узини, жамиятни хар шаклдаги колиплардан озод куришга уриниш улуг адиблар учун иймону виждон иши булиб келган. Буюк адиблар хамиша куч-кудрат тарафида эмас, эзилгану хурланганлар томонида булган. Шунинг учун хам, шуроларга касида ёзиб килпиллаганлардан канча нафратлансак, мазлум халки гамида куйиб-ёнган жадидлар билан шунчалик фахрланамиз. Дунё нотукис. Адабиёт шу нотукислик гирдобида колган нотавонлар дардини ифодалайди, бошкаларга етказишга харакат килади.

Usmon Azim

16.10.2008, 15:34

Узимга келсак, дунёга караб, бир камлигини англасамда, уни бутунрок куришни истайман. Менда усмирларга хос максимализм хозир хам озрок бор. Корни тук, гами йук давраларда аранг чидаб утираман. Мансабга эришганида бир бошка, ундан мосуво булгач, яна узгача товланадиган кимсалардан хазар киламан. Пулдорларга тубанларча илтифотни куриб кунглим айнайди. Хозир, таассуфки, айримлар харом йул билан пул топишни фазилат деб билади. Маоши хемири-ю, дангиллама ховлилар курган (ва хар эхтимолга карши бировнинг номига утказган), "амриконча" миллионларни пасткам жойларга тахлаб куйганлар хам кам эмас. Энг чатоги, баъзи бировларда "мансаб харом-хариш йул билан пул топиш манбаи" деган фикр пайдо булиб коляпти. Бу жуда ёмон. Угирланганларни давлатга кайтариб беришга мажбур булаётган каллобларнинг кимлигини бир тасаввур килиб куринг... Нахотки, катта-катта лавозимларга кутарилган шундай кишиларни эл-юрт олдидаги масъулият, Президент ишончи, конуний жавобгарлик туйгулари ташвишга солмаса?! Янада ажабланарли жойи шундаки, улар бу холдан заррача пушаймон эмас. Ундан хам ёмони-бундайлардан юз угириш урнига ялтокилик килаётганларнинг купаётганлигидир... Аслида, бутун жамият бу каллоблардан юз угириши, улар элдан айрилиб, уз килмишларини адлу инсоф тарозисига солиб куриши керак эмасмиди!..
Мен безовталигимнинг бир шингилини айтаяпман, холос. Чунки халкимиз, Ватанимиз такдири мен учун хамма нарсадан азиз.

Nigora Umarova

16.10.2008, 15:48

Ушбу фикрларингиз Мукимий номидаги мусикали драма театрида куйилаётган сизнинг каламингизга мансуб спектаклда уз аксини топган. Давлат Замонович-у, Неъматиллалар, Тутихонлару, Камиллахонлар, Асаджонлару, Пулатойлар бугунги замонамиз кахрамонлари хисобланади.

Nigora Umarova

16.10.2008, 15:53

Инсоний гурур хакида куп ёзасиз. Бот-бот аждодларнинг накадар магрур булганини таъкидлайсиз. Сафдош дустингиз Хуршид Давроннинг "Алпомишни уйготайлик" деган таклифи Сизни ташвишга солади. У уйгонса, бугунги феъл-атворимизни куриб, номусдан улади, деб орланасиз. Бундай куйинишингизнинг боиси нимада? Сизнингча, беор, гурурсиз кимсалар шу кадар купми?

Usmon Azim

16.10.2008, 16:30

Бу саволингизга жавоб бериш учун йигирма йиллар ортга кайтишга тугри келади.
Шуролар замонида унча-мунча хакикатни очик ифодалаш имкони булмаган. Шу сабабми, "эзоп"тили адабиётда, айникса, шеъриятда жуда ривожланган эди. Хуршид Даврон уша кезлари "Алпомишни уйготайлик" деб ёзиб колди. Кунглида Ватан туйгуси борларнинг хаммаси хурсанд. Чунки Алпомиш уйгонса, Ватанини узгаларга бериб куядими?! Кулини кукка совуради-ку уларнинг...
Аммо шу кезлар газетада газетада хурматли бир танкидчимизнинг маколаси пайдо булди. "Зийрак" мунаккид саволни кескин куйган эди: Хуш, Хуршид Даврон Алпомишни уйготиб, унга нима иш буюрмокчи?.. Хамма лол. Карахт. Негаки, аслида ута фаросатли бу одам довдираб бунака савол бериши мумкин эмас... Куча-куйда, давраларда адабий жараёнда анчадан буён курилмаган бу тарздаги ходисанинг кизгин шархи: биров у дейди, биров бу дейди. матбуот оркали жавоб бериб булмаса... Мен, одатдагидай, чидай олмадим. Уша одамга кунгирок килдим-да, у хакидаги фикримни очик айтдим. Сунг хали Сиз кузда тутган шеърни ёздим. Бундай гаплар руй-рост эмас, купинча пасткам жойларда айтилиши расм булгани учун "махфий" деб хам куйдим. Бу сузда Хуршиднинг сузидаги пинхоналикни узича ошкор килган узича ошкор килган уша шоввознинг устидан кулиш бор эди...

Usmon Azim

16.10.2008, 17:32

Бу - утган кунлардан лавха.
Аммо хозир шу шеърни укиб туриб, уша замонда Алпомиш рухининг уваланиб кетаётганидан, уз халки тарихидан йирок, унинг туб манфаатларини хис кила олмайдиган кимсалар пайдо булаётганлигидан, соткинлик сиртмоги халол одамларнинг буйнини хам чирмаётганлигидан накадар ташвишга тушганлигимни хис килдим ва хануз бу туйгу мени тарк этмаганлигини англадим. бугун мамлакатимизда кунгилни кувонтирадиган узгаришлар куп, албатта. Масалан, жадаллик билан барпо этилаётган мактабу коллеж иморатларини куриб тахсинлар айтасиз. Фан олимпиадаларида, турли мусобакаларда фахрли уринларни кулга киритаётган укувчи ва талабаларимиз кам эмас. Шубхасиз, бу ютуклар юртимизда амалга оширилаётган зур ислохатларнинг самарасидир. Бирок таъбни хира киладиган жойи шуки, олий таълим сохасида эски бир иллат- таъмагирлик балоси хамон бархам топгани йук. Укишга киритиш жараёнини куяверинг, айрим харомтовок домлалар одатий имтихону синовларга хам "нарх" белгиллаб олганлиги хакидаги гаплар хам бот-бот кулокка чалинади. порахурларни хатто хукук-тартибот идоралари кураётган чоралар хам хайиктирмаётганга ухшайди. Бу хол огир окибатларга олиб келиши мумкин. Ахир, халоллик деган тушунча ёш авлоднинг тасаввуридан кувиб чикарилса!.. Буни куриб курмасликка, билиб туриб билмасликка олишга хеч биримизнинг хакимиз йук. Ахвол шу тарзда давом этаверса, хадемай аклу заковат, истеъдоду мехнат хакида гапирилганда лабларда истехзоли табассум зохир буладими деб куркасиз...
Демак, факат порахурларнинг узинигина "гурурсиз инсонлар" деб хисобласак хам, бундай номуссизлар - на Худодан, на бандасидан куркадиган кимсаларнинг айникса таълим сохасида илдиз отиши миллат келажаги учун бенихоя хавфлидир.

Nigora Umarova

17.10.2008, 11:19

Самимий асар яратишнинг мухим шарти нимада?

Usmon Azim

17.10.2008, 11:22

Самимий асар яратишнинг мухим шарти нимада?

"Махзун туйгулар" адабиёт учун кадрли, битмас-туганмас мавзулар манбаи. Улардаги ошкору пинхон драматизм, фожиавийлик, дарднинг улканлиги эса шоир рухининг теранлашувига, фикратининг юксалишига имкон яратади. Бу хол чинакам истеъдод билан нурланса, хакикий санъат асарлари дунёга келади. Умуман, гуссада хаётбахшлик бор. Унинг кандай пайдо булиши алохида мавзу. Факат бу уринда хакикий ижодкорга хамиша хамрох юрадиган гусса - унинг бир кам дунё уйинларидан уртаниши, мукаммалликни кумсаши, бир суз билан ифодалаганда, СОГИНЧ туйгуси эканини айтиш кифоя деб уйлайман. Бу туйгу китобхон шахсининг шаклланишида, адолат ва адолатсизликни, халоллик ва каллобликни теран хис килишда мухим урин тутади. Шу сабабли адабиёт адабиёт кахрамонларини мудом драматизмга бой, тугёнли йулларга бошлайди. Бундай асарлар одамларга бировнинг дардини узиники каби туйиш фазилатини инъом этади. Энг мухими, китобхон сузнинг илохий кудратини англайди. Хаётга янгича, тийрак куз билан карай бошлайди. Дунёни мукаммал курмок учун узи хам узгариши, комиллик сари интилиши лозимлигини хис килади. Туйгу ва суз мутаносиблигида пайдо буладиган хайратга тушади. Энди у уткинчи хою хаваслардан узини олиб кочади. Юраги хакикат шарпасини сезади. Окибатда уткинчи хиссиётлар ногорасига муком килмайдиган Шахс сифатида шакллланади. Китоблардан жон-танига утиб, рухини аллакайларга бошлаб бораётган кучни танигандай булади-Илхом! Инсонни гафлатдан уйготиш учун Парвардигор хассос юракларга хадя килган буюк инъом! Уша - Яратганга элтадиган йулнинг долгали шуъласи!
Адабиёт шахснинг бутунлигини хуш куради. Масалан, мунофик кимса ёзувчи сифатида хам шу тарзда колади. Феъл-атворининг нокислиги сабаб, бир карашда истеъдодли куринса хам , асл асл адабиётга дахли булмайди. Баъзан эса унга жиддий зарар хам етказади. Тарих шохид: факат ва факат тили билан дили бир зотларгина катта Адабиётни яратган. Алишер Навоий, Пушкин, Лев Толстой...
Бу гаплар айтишгагина осон. Унга амал килиш, сурат ва сийрат мутаносиблигига эришиш эса хар кимнинг хам кулидан келавермайди. Эхтимол, юракка етадиган самимий асар яратишнинг энг мухим шарти хам шудир.
Адабиётдаги гузалликни хис этиш - инсоннинг маълум даражада камолга эришганидан далолатдир. Парвардигорга самимий бир ибодатдир.
Бинобарин, илхомли ижодда хамиша илохий ибтидо бор. Бир шеър:

Дунё
ва одам хакида ёз.
Худо кунглингга солганини ёз
дунё
ва одам хакида.

Одам хакида
одам айтганини ёзма.
Умуман,
бировнинг
гапига кирма
шеър ёзаётганда.
Хатто узингнинг хам.
Чунки
хамма ёлгонларни
узинг
ёзгансан,
барча
чин сузларинг
Оллохдандир.

Хуллас, хакикий шеър илохий бир инъом эканига шубха йук.

Nigora Umarova

17.10.2008, 12:14

Usmon Azim

17.10.2008, 12:17

Бугунги кунга келиб Шарку Гарб уртасидаги масофа кискарди. Бошкача айтганда, глобаллашув жараёни тезлашди. Афсуски, шу жараёнда кишилик жамияти ахлокий мезонлардан тобора йироклашиб бораётир. Аслида бунинг акси булиши, тамаддунлар бир-бирини юксак маънавият билан бойитиши керак эмасмиди?

Керак эди. Баъзи уринда шундай булди хам. афзалликларга тез куникишимиз боис бунга куп хам эътибор беравермаймиз. Чунки эзгулик инсонга сув билан хаводай гап. Аммо башарият олдинга бир кадам босиши учун минглаб муаммоларни ечишга тугри келади. Шу сабабдан булсамикан, нуксонлар, камчиликлар ва муаммолар хакида купрок гагапирилади. Бу хам табиий хол.
Биз мамлакатимизни илгор, узбек халкини замонавий миллат макомида куришни истаймиз. Узбекистонда замонавий технологияни узлаштириш даври бошланган. Аммо Шарку Гарбнинг якинлашуви, глобаллашувдан келадиган кулайликлардан биз кандай фойдаланишимиз лозим?
Шу уринда "замонавий миллат" тушунчасига изох бериш зарурати сезилади. Глобал бозор окибатида юзага келаётган постиндустриал ахборот мухити, бизнингча бир томонлама ривожланмокда. У бутун жахонни умумий бир бозорга айлантириб булди хисоб. Бозор эса, табиийки, фойда йулида хеч нарсадан кайтмайди. Уни муаййан маънавий-ахлокий доирада ушлаб туриш учун инсон эътикодда собит булмоги даркор. Интернет ва бошка замонавий технологияларни факат ва факат ахборот воситаси деб билсаккина бунга эришиш мумкин. Уни инсон рухига озик берадиган ягона манба сифатида кабул этиш эса бу жараёнга биздан олдин кирган айрим Овропа халкларининг хатосини такрорлаш булур эди. Окибатда корни тук "тор мутахассис"лардан ташкил топган, лекин рухи ва юраги тор миллатга айланамиз. "Маданиятли халк" деган улуг макомимиздан жудо буламиз. Хусусан, адабиёт ва санъатга моддий манфаат келтирадиган манба сифатида караш, уни эрмакка айлантириш-хар холда бизга ярашмаган иш.
Хуш, бунинг олдини олиш мумкинми? Мумкин. Бунинг учун маданият ва санъат ва адабиётни асраб-авайлаш, ривожлантиришдан тортиб, уларнинг табиатини тушунишга кадар булган карашларимизни кайта куриб чикишимиз керак. Айникса, китоб чоп этиш масаласига жиддийрок ёндошмаса булмайди. Бунда тор нуктаи назар эмас, ижтимоий манфаатлар асос булмоги керак. "Адабиёт яшаса-миллат яшар" деган эди жонкуяр Чулпон. Бугун бу хикмат магзини чукур англамок фурсати етди. Жахон тажрибаси шуни курсатмокдаки, факат замонавий технологияларнигина узлаштирган миллатлар инсониятнинг инсониятнинг эзгу ва олий тилакларига эш була олмаяпти. Юксак маънавият ва илгор технологияни омухта этолсаккина, биз хакикий маънодаги замонавий миллатга айланамиз.
Гарбу Шарк якинлашувига келсак, демократия ва инсон хукуклари каби масалаларга минг-минг йилларнинг синовидан утган маънавий-ахлокий мезонларимиз асосида ёндашганимиз маъкул. Биз эркинлик билан бехаёликни, хакикий ижодкорлик билан дидсизликни фаркламогимиз зарур. Эрмакка битилган китоблар, кинофильмлар, кушиклар чегара билмай онгимизга, шууримизга бостириб киряпти. Улар узбекнинг маком эшитиб, Навоий ва Кодирийни укиб юксалган диди устидан окава агдариб, "рухингизни санъатнинг покиза суви билан сугордик" деб ишонтиришга уринмокда.

Nigora Umarova

17.10.2008, 12:28

Usmon Azim

17.10.2008, 12:58

Адабиётнинг бугунги даражасидан кунглингиз туладими? Гувохи булаётганингиздек, янги асрга келиб чинакам санъат асрларининг урнини маиший мавзудаги "хазми енгил" олди-кочдию куйди-чикдилар эгаллаб олди. Бошида купчилик буни утиш давридаги бир холат, хадемай бозорнинг узи уларни синдиради, деган фикрда эди. аммо, аксига олиб, улар кун сайин харидоргир булиб бормокда. Бу холни куриб, нахотки укувчининг диди, савияси, маънавий эхтиёжи шу кадар тубанлашиб кетаётган булса, деб уйланиб коласиз. Сизнингча, ана шундай мураккаб бир даврда замон адабиёти ва унга муносабат кандай булмоги лозим?

Бу саволга кисман жавоб бердим. Хозирга адабиётда эса, очиги, кунглим тулмайди. Биз адабиётни чарчатдик. Ижодкорлар турмуш ташвишларидан бушамай колди. Чинакам профессионал шоир ва ёзувчилар жуда кам. Ёзиш борган сари хаваскорларнинг ишига айланиб кетяпти. Шахсан узим кунгилга кувонч багишлайдиган зур узбекча китоб укимаганимга анча булди.
Бугун хаётимизнинг барча жабхалари ислох килинаётир. Табиийки, бу ислохатлар ижодий ташкилотларда хам кечмокда. Менимча, шу жараёнда ёзувчилар ташкилоти, кези келганда, ижодкорлар касаба уюшмаси ваколатига хос вазифаларни хам зиммага олмоги лозим. Бу жуда зарур. Негаки, ижодкор "фойдахур" нашриётлар билан бир узи юзма-юз колди. Калам хаки, нашр килинган асарларга хак тулаш аллакачон рамзий тус олган. Янгича макомда ишлайдиган ижодий уюшма нашриётлар, шунингдек, Матбуот ва ахборот агентлиги, "Шарк" компанияси, Маданият ва спорт ишлари вазирлиги, "Узбеккино", "Узтелерадио" сингари ташкилотлар билан узаро манфаатли шартномалар тузмоги даркор. "Муаллифлик хукуки ва турдош хукуклар тугрисида"ги Конунни хам самаралирок ишлатиш даври келди... Ёзувчилар вакти-вакти билан йигилиб, муаммоларини жиддий мухокама килмаётгани окибатида адабиёт теварагидаги уч-туртта ишбилармон бирлашиб, узларининг хамтовокларини "мумтоз ёзувчи" деб бемалол эълон килиб юборяпти. Андишасизлик оркасиди бундай "мумтоз"ларнинг баъзилари мактаб дарсликларига хам "кириб" колган эди, хайриятки, кейинги вактда бу холга бархам берилди

Usmon Azim

17.10.2008, 13:03

Xуллас, рухни тарбиялайдиган, маълум тарзда муаллимлик ролини хам бажарадиган адабиётни бой беришдан сакланмогимиз даркор. Узбек миллий санъати ва адабиётининг бозори, масалан, инглиз, рус санъати ва адабиётининг бозоридан кура неча ун марталаб тор. Шунинг учун миллатимизнинг пойдевори булган бу сохаларни факат бозор ихтиёрига ташлаб куйиб булмайди. Унга чинакам мадад керак. Назаримда, адабиётдаги муаммоларни жиддий урганиб чикиб, зарур чора-тадбирлар куришга энди жазм этса булади. Бу ишни эртага колдирсак, куп нарса йукотамиз.

Usmon Azim

17.10.2008, 13:17

Бугунги парокандаликдан эса асосан истеъдодсизлик фойда куряпти. У эрмак жанрини яратди ва китобхоннинг дидини бузишдек "катта иш" билан мунтазам шугулланмокда. Бундай "асар"ларни арзон хитой молларига ухшатса булади. Харидор (китобхон, томошабин) "бугунга яраб турса булди" кабилида иш тутмокда. Бу жараённи "бозорнинг узи синдиради" дегувчилар, афтидан, унинг "феъл-атвори"ни дуруст англамайди. Бу бозор иктисодиётининг бутун оламга маълум нуксонларидан... Нима килиш керак? Яна кайтараман: асл адабиётни куллаб-кувватлаш даркор!
Асл адабиёт ва санъат факат ижодкорнинг эмас, мухлиснинг хам калбу рухини тозартиради. У туфайли шахс усади, миллатнинг аклий салохияти ривож топади. Маънавият юксалади. Миллатнинг шавкати ошади.

Nigora Umarova

17.10.2008, 13:20

Мазмунли сухбатингиз учун рахмат

Nigora Umarova

17.10.2008, 13:22

Саволларни такдим этганлари учун "Тафаккур" журналининг мухаррир уринбосари Дамин Жумакулга уз миннатдорчилигимизни билдирамиз.

Lutfillo Tursunov

17.10.2008, 14:21

Негаки, ижодкор "фойдахур" нашриётлар билан бир узи юзма-юз колди. Калам хаки, нашр килинган асарларга хак тулаш аллакачон рамзий тус олган.

Менимча ҳам бугунги кунда яхши бадиий асарлар кам нашр этилаётганининг асосий сабаби шу!

Nigora Umarova

28.01.2009, 11:19

Мухтарам форумдошлар!

Эътиборингизга Узбекистон халк шоири Усмон Азимнинг янги ижод намуналаридан хавола килмокдамиз.

Бизни аллакачон унутди такдир,
Энди хордик олгин. Тиним бер гамга.
Уртада хеч нарса колмади ахир,
Сен энди хеч кимим. Хеч кимим англа.

Деразага боккин-бир боксанг булди!
Курасан-куёш йук-кундуз утди-тун.
Бу йулда канча жон, канча дил улди-
Мен сенга хеч кимман, Хеч кимман тушун.

Холинг чизай десам, етмади тасвир.
Дардинг кутаролмай шеър синди, кара..
Азизим, не килай? Кайтсинми такдир?
Кайтсинми? Кайтсинми азоблар яна?

Вох! Кузни чирт юмиб кисматни ичдим.
Маст-аласт турибман шеър ичра тикка.
Ёлгизим! Хечкимим! Азиз хечкимим!
Мен сени севаман такдирсизликда.

Усмон Азим

Nigora Umarova

28.01.2009, 11:29

Куп давру давронлар утди мендан хам,
Утган-кетганимга бокканим сари-
Куёшим ботмаган туюлар баъзан,
Баъзида хеч качон чикмаган каби.

Сатрлар улашиб утар хар бир он,
Аммо менга кунлар, ойлар, йиллар кам:
Умримга сигмайман бу тарзда-аён,
Хисобни бошладим асрлар билан.

Буйнимга дардларин ортар хар бир он,
Аммо менга мудом дарднинг вазни кам.
Сузларимга замон тор келди, Рахмон,
Сухбатим сен билан, энди сен билан...

Усмон Азим

Nigora Umarova

28.01.2009, 11:36

Умр шомига етиб келган чок,
Менга бу бахт нечун берилган?..
Ок буйнингга бир шода мунчок
Икки урам килиб терилган.
Булингансан мингга (Кайдасан?):
Бири хазин, боз бирови харбли...
Дарднок-дарднок сузлар айтасан-
Дард ичинда барчаси калбли.
Супуринди ташвиш каъридан,
Буй таратар атиргул-кунглинг.
Сен кувончдан жуда нарисан,
Фожиага туташган сунгинг.
Барчага шох кисмат зайлини
Шахд этасан кулда тутмокка...
Мунчогингни ечсам майлими,
Айланмасдан туриб сиртмокка?

Усмон Азим

Nigora Umarova

28.01.2009, 11:45

Елади бедов кисмат,
Умр окади елдай:
Кимдир шамолдай кечар,
Кимдир босади селдай.

Дунё килмишга караб,
Такдир йулин очади:
Кимдир йигар ютокиб,
Кимдир элга сочади.

Бировни йулга солмок
Келмас банда кулидан:
Кимдир корин деб борар,
Кимдир имон йулидан.

Кимдир дунё жамлайди,
Кимдир довруг таратар.
Кимдир элни ямлайди,
Кимдир элни яратар.

Дунё эса хисобли!
Бори аён Тангрига-
Кимни ютар каро ер,
Кимни олар багрига...

Усмон Азим

Nigora Umarova

23.01.2010, 14:57

ҒУССАЛИ ЮРАК – ЁЛқИНЛИ ЮРАК

Ҳақиқий шоирнинг руҳ ва фикр мақоми ўзига хос, доимо юксак бўлади. Бу ўзига хослик ва юксакликнинг муҳим бир жиҳати – оломонни қизиқтирувчи, оломонга мақбул келувчи фикр ва туйғулардан шоир қалбининг покланишидир. Акс ҳолатларда шоир оломоннинг ортидан эргашиб юрмаса-да, ўзи хоҳ истасин, хоҳ истамасин, оломон куйчисига айланиб қолаверади. Санъат завқи ила қалам тебратадиган шоирни оломон тушунмайди. Тушунмагач, унинг асарларини тўғри қабул эта олмайди. Шоир бундан ҳеч нима ютқизмайди, балки сўқирлик ва қўполликдан ўзини-ўзи муҳофаза қилишни гўё қонунлаштиради. Яъни унинг шеъриятидаги зоҳирий дунё, ботиний ҳақиқатлар оламини сир сақлашга хизмат этади. Сирга етиш, гўзаллик сирларини кашф айлашни эса ғофил кимсалар мутлақо ёқтиришмайди. Улар жўнликни, саёзликни яхши кўради. Сохта чечаник ва жўнлик оломонга ҳамиша енгиллик беради. Шунинг учун у ўз шоири ёки ёзувчисини қўллаб-қувватлаш ва илҳомлантиришда бағоят ташаббускор. Бир пайтлар, шеъриятимизга етмишинчи йилларда ва ундан сал кейинроқ кириб келган истеъдодли ёшлар ижодига қарши кескин ҳужумлар уюштирилиши ва уларнинг миллатчилик ҳиссиётларни ёлқинлантирувчи шеърларини беписандлик билан танқид қилинишига асосий сабаб ҳам мана шу эди.
Ҳурриятчилик – шеъриятдаги энг устивор ва энг умидбахш йўналиш. Бу йўналишга қарши туриш ёки маълум бир вақт унинг ҳаракатларини сусайтириш мумкин. Лекин ҳеч қандай куч уни батамом тўхтатиш ва йўқотишга қодир эмас. Чунки Руҳ эркинлиги инсонни давр ва замоннинг ҳар қандай хавф-хатарларидан муҳофаза эта олади. Руҳан ва қалбан озод шахс – енгиш қобилияти шаклланган шахс. Унинг тик қоматини фитна ва бўҳтон, жаҳолат ва зулм тўфонлари бука олмайди. Ҳасад ва ғазаб тошларини у нокаслик ва ожизликнинг бир “туҳфа”си сифатида қабул қилади.
Саксонинчи йилларга келиб шеъриятимизда сўзнинг янги таъсир қувватини очиш, рамзлар, ишоратлар тили билан асрий ёлғон ва ҳақсизликларни фош этиш тамойили янада кучайди. Айрим шоирларни миллатчиликда айблаш хавфи хавф бўлмай қолди. Чунки узоқ муддат омма онгини чулғаб олган сиёсий хурофот аста-секинлик билан бўлса ҳамки, чекинишга бошлаганди. Бу ҳол энг шўропараст ижодкорларни ҳам бир қадар ҳушёр тортишга мажбур этди. Улар шеъриятдаги янги ва шиддатли мафкуравий тўлқин истиқболига аввал иштибоқ ила қарадилар. Зарурият туғилганда, улуғ Чўлпон ва Фитрат меросини тўла оқлаш ёки уларнинг ғоявий-бадиий анъаналари давом топишига қарши эканликларини ҳам яширмадилар. Бундай шоиру ёзувчиларни қайта қуриш ва ошкоралик насимлари анча дадиллаштирди. Ва улар фикран, руҳан қайта янгиланиш азобларини хаёлга ҳам келтирмасдан, жуда моҳирлик билан замонга қайта мослашдилар. Орадан унча кўп фурсат ўтмади, ички, яъни виждоний мустақилликдан маҳрум айни шу шоир, шу ёзувчилар давлатимиз Мустақиллигининг “муҳофиз”лари қиёфасида минбарларда кўкрак кера бошладилар. Ҳолбуки, эрк ва мустақиллик учун куйиб-ёнган бўлса, Эркин Воҳидов, Абдулла Ориф ва Рауф Парфи куйиб-ёнган эди. Шахс ҳуррияти ва Ватан озодлиги учун умрини тиккан бўлса, Шавкат Раҳмон, Хуршид Даврон, Усмон Азим тиккан эди. Ёки Миразиз Аъзам, Чўлпон Эргаш, Омон Матжонга ўхшаш шоирларнинг шеъриятини холис баҳоламасдан, қандай қилиб одамларни Мустақиллик адолатига ишонтириш мумкин?
Мана, Усмон Азимнинг чоп этилган “Сайланма”си. Китобдаги аксарият шеърлар яхши таниш – олдин ҳам ўқилган шеърлар. Лекин улардаги ҳиссиёт ўша-ўша: жўшқин ва табиий. Эҳтирос ўша: ёниқ ва шиддатли. Фикр шамойили деярли ўзгармаган: ишончбахш ва муросасиз.
Шеър ёзадиганлар кўп. Аммо севишга қодир, кўнглини ишқ ишғол айлаган шоирлар ниҳоятда кам. Усмонни Оллоҳ севгидан қисмаган. Шунинг учун унинг Кўнгли эркин, руҳи ва фикри эркиндир. Шунинг учун унинг энг яхши шеърларида ишқ ва эътиқод шуъласи порлаб туради. Эҳтимол мана шу учун ҳам Усмон Азимнинг “Сайланма”сини ўқиган шеърхон ташқи бир дунёга эмас, балки улкан био шоирнинг Кўнгил боғларига сайру саёҳат қилгандай бўлади. Шу боғларнинг баҳорий манзара ва қувончларидан руҳланади, куз қучоғидаги ҳолатларига нигоҳ ташлаб гоҳ ҳазин, гоҳ ўйчан, гоҳ ғам-ғуссали хаёлларга берилади. Қандай фикр ё ғоя илгари сурилишидан қатъи назар, шеър – ҳолат, кайфият, руҳоният сувратларидир. Хусусан, руҳий идрок ва руҳий англаш майллари акс этмаган шеърнинг қуруқ ва яланғочлигига тоқат қилиш қийин. Усмон бу ҳақиқатни чуқур англайди. Унинг “Руҳга кўчдим – таним қолмади”, дейиши ҳам шу ҳақиқатнинг бир эътирофидир.
Имом Ғаззолийнинг таърифлашича, “Руқ инсондаги идрок қилувчи ва билувчи латифликдир”. Усмоннинг олдинги ҳамма шеърий тўпламларига нисбатан “Ғусса” деб номланган мажмуасида ана шу латифликнинг миқёси кенг ва моҳияти теранлашган. “Сайланма”да ундаги шеърларга кенгроқ ўрин ажратилган ва тўғри қилинган. “Ғусса”дан танланган шеърлар Усмоннинг фикр-қарашларида кучли силжиш содир бўлганлигини англаш жиҳатидангина эмас, балки унинг шеъриятида сифат ўзгариши ҳосил бўлганлигини билиш маъносида ҳам диққатга молик.

Ғам етди дил хилватларига,
Ёлғонларнинг шуъласи сўнди. –

дейди шоир. Ёлғоннинг ранги воқеликнинг қиёфасини ўзгартиради. Ёлғонларнинг шуъласи дунё ишлари ва инсон қисматига тўғри назар ила қарашга имкон бермайди. Ёлғон, шодлик ва “қувончнинг кўп зулмлари бор”лигини билишга йўл қўймайди. Балки шу учун у бошқа бир шеърида
“Дўстлар, илиқ ёлғон ҳайданг – кузга чиқсин қалбингиз” дея “зариф ғусса жомидан” сипқоришга даъват этгандир. Агар шоир басират нигоҳида ниманидир аниқ кўриш ёки дунёнинг мураккаб ҳақиқатарини тўғри ва теран ўзлаштиришни хоҳласа, унинг ақли ҳар турли ўткинчи даъволардан, кераксиз баҳсу мунозара қўзғовчи ҳиссиётлар, шайтоний майл ва сохта талаблардан фориғ бўлиб, мутлақ хотиржамликка етишмоғи шарт. Усмоннинг бир қатор шеърлари шундай хотиржамлик ва руҳни ёриштирувчи сокинлик шавқидан туғилган. У тазарру боғларига юз бураркан, қалб ҳаётидаги ўзгаришлар ва тушунчаларидаги эврилишларни ҳам шеърда моҳирлик билан акс эттиради.

Кечиргин – эрк учун талошганимни
Ва эрк сенлигингни билмаганим-чун.

Бу фикр – Тангрига илтижо. Ва айни пайтда у эрк учун талашмоқ, эрксизликнинг айни ўзи эканлигини англаган, бандасидан Эрку Озодлик кутиш бесамар иш эканлигини аниқ билган юрак иқрори эрур. Дарҳақиқат, Кўнгил учун Ҳақ ишқидан ортиқ ва бепоён ҳуррият йўқ. Энг сўнгги нажот ҳам инсонни абадият салтанати – Оллоҳ даргоҳида чорловчи шу ишқдир:

Ишқ, сендадир энг сўнгги нажот,
Узат, тоза дастингни узат –
Сен йўқ жойда ғарибдир ҳаёт,
Сен йўқ жойда кишандир узлат.

Биз “маъно” сўзини кўп тилга оламиз. “Маъно” тўғрисида тўхтовсиз гапирамиз. Аммо “маъно” бағрида яширинган маънолар билан деярли қизиқмаймиз. Маъно – тасаввуф шеъриятидаги бош сўз ва етакчи тимсоллардан бири. Шарқнинг буюк мутасаввуф шоирлари бу сўзга нуқта, ҳақиқат, маърифат (ирфон), руҳоний илм, олам каби мазмунларда ишлатганлар. Аҳмад Яссавий муршидининг ўгитларини хотирлаб:

Аё нодон маъно бул, деб айтди билдим,
Ондин сўнгра чўллар кезиб Ҳақни суйдим –

деганида ҳақойиқи илоҳий ва маърифати руҳонийни назарда тутган. “Маъно”нинг асосий сифати – уни тўлиқ кашф айлаш ва очиқ-ойдин ифодалаш мумкин бўлмаган бир тилсим эканлигидадир. Зеро, чин ошиқларга кўра “Маънони билдим деган - билмас”. Тасаввуфий маслакда, маънонинг зидди – даъво эрур. Даъво – қуруқ, зоҳирий ва илдизсиз билим – ҳақиқатдан йироқ бир иддао. Шу боис бошқа бир ҳақпараст шоир демиш:

Бизга дийдор керак, дунё керакмас,
Бизга маъно керак, даъво керакмас.

Мустақилликдан сўнг ўзбек шеъриятида даъводан кечиб “маънога” юз буриш жараёни бошланди. Ҳали танқидчилик бу жараён билан қизиққани ҳам йўқ. Лекин мавжуд тажрибалар яқин келажакда мустақиллик даври шеърияти билан мумтоз шеъриятимиз ўртасида ирфоний ва руҳоний бир яқинлик пайдо бўлишидан далолат бериб турибди. Бу қуруқ гап эмас, балки юзлаб мисоллар билан исботланадиган ҳақиқат. Шундай шеърларнинг сара намуналари Усмоннинг “Сайланма”сида ҳам мавжуд. У бир шеърнинг охирида ёзган:

Ҳамма ўйим оқдир, бор бахтим – қора,
Фақат ишқим покдир, фақат дил – гадо.
Ё Оллоҳ! Ишқингнинг умиди аро,
Оёққа илашган лойдай сарсонман.

Нажот ана шу умидворликда. Дил қувончи ана шу сарсонликда. Шеър ёзмоқ Усмон Азимга касбмас – қисмат.

Иброҳим Ҳаққул, 1996 йил, 11 октябр

Nigora Umarova

23.01.2010, 15:12

Сиз ёққансиз менга ҳамиша,
Фақат буни этмовдим ошкор.
Ўйловдимки юрак топишар,
Биздан кетгач сабру эҳтиёж.
О, мен сизни қанчалар кутдим-
Мана-оқ соч, мана бу ажин.
Кунларимни тортқилаб ютди
Шум ёлғизлик-фаришта ғажир.
Ортингиздан кетишим мумкин,
Йўл тугаса, йўлсиз тентираб.
аммо, айтинг йиғлайсиз нечун
Манглайингиз деворга тираб?
Йўқ, ҳеч сизга етмасин озор,
Тушунаман-йиллар, андиша...
Фақат сизга айтмовдим ошкор-
Сиз ёққансиз менга ҳамиша.

Усмон Азим

(Шеърнинг Кумуш Раззоқова ижросидаги қўшиқ варианти) (http://www.youtube.com/watch?v=eHnkeXIe67k&NR=1)

Nigora Umarova

23.01.2010, 15:30

Деразадан боқар соҳибжамол ой,
Нигоҳлари тўла карашма, чирой.
Кечиргин, бўлибман ойга маҳлиё.
Ишон, энди унга қилмайман парво.

Ойнинг сочларини майли, ўрмайман,
Мен сени ойларга бермайман.

Сулув келинчакдек безанмиш баҳор.
Далалар ҳам гулзор, боғлар ҳам гулзор.
Гулларга боққандим. кулиб, очилиб,
Ёшларинг кетдилар нурдай сочилиб.

Баҳор гулларини майли, термайман,
Мен сени гулларга бермайман.

Шеър чорлар, бир лаҳза асир бўламан.
Ёнаман, куяман, тошиб-тўламан.
Сен-чи, унут бўлиб ғариб бурчакда
Турибсан... ғам тоши чўкар юракка...

Илҳом билан, майли, суҳбат қурмайман,
Мен сени ҳеч кимга бермайман...

Қанча ширин дамдан кечмоғим мумкин,
Фақат сен ўйнагин. қувонгин, кулгин.
Сен менинг тақдирим, охир азалим,
Сен менинг баҳорим. ойим, ғазалим.

Қалбимсан! Мен қалбсиз сира юрмайман,
Қалбимни ҳеч кимга бермайман...
Мен сени ҳеч кимга бермайман...

Усмон Азим

(Шеърнинг Кумуш Раззоқова ижросидаги қўшиқ варианти, мусиқа муаллифи Дилором Омонуллаева) (http://www.youtube.com/watch?v=l5v5kQdT7XA&feature=related)

Nigora Umarova

23.01.2010, 15:35

Ундан ташқари "Саратон", "Ёмғир" қўшиқларини ҳам Усмон Азим, Дилором Омонуллаева ва Кумуш Раззоқовалар ҳамкорликда яратишган.

Masud Mahsudov

31.07.2010, 02:01

— Қайдасан, узоқдан келдим соғиниб,
Соғиндим танимда қолмади дармон.
Мен орзу-умиднинг ғамгин ёлқини,
Мен — Армон! Кўйингда қоврулган Армон!

Ва уйнинг эшиги очилар бесас,
Бир шарпа чиқади булутдан сузиб:
— Келдингми мен билан олгани нафас,
Келдингми йўлларнинг танобин узиб?

Улар бир-бирига тўймай боқишар,
Бир-бирин кўксида беришади жон.
Кулишар, хаёллар ичра оқишар,
Икки ночор вужуд — иккита Армон.

(c) Usmon Azim

Nigora Umarova

02.08.2010, 13:27

Соғинишдан ўтдим... Кетар йўл, туман-
Сенсизлик дунёнинг қучоғи музли.
Уйғонмоқ оғир бу йўқлик уйқудан-
Ҳамма нур тарк этди кул чўккан кўзни.

Соғинчнинг гуллари! Қоп-қора гуллар!
Гул эдинг барибир! Гул эдинг ахир!
Даҳшат сукунатда чўкди қайғулар
Боғларида гули қолмаган тақдир.

Қолдирган дунёнгда бўм-бўз кезаман,
Ҳечликнинг ичида ҳечман... Ҳечман... Ҳеч...
Жунжикиб сезаман, тўниб сезаман-
Қуёш ботиб кетди. Қуёш йўқдир. Кеч.

Усмон Азим

Nigora Umarova

02.08.2010, 14:10

Дунёни бўлиб олиш

Камбағал бизники. Бойлар сизники.
Ҳақиқат бизники. Ёлғон сизники.
Қайғулар биздандир. Шодликлар сиздан.
Ташвиш бизга тобе. Беғамлик сиздан.
Ямоқ бизникидир. Бутун сизники.
Озодлик биздандир. Қафас сизники.
Кўнгил бизнинг подшоҳ. Қорин сизники.
Бизнинг уй хароба. Сарой-сизники.
Манглай тер бизники. Ҳаром сизники.
Биз Ҳақнинг қулимиз. Дунё сизники.
Энди буёғининг ўзи бўлинди:
Оллоҳ бизникидир. Шайтон сизники.

Усмон Азим

Nigora Umarova

04.08.2010, 10:32

Энди фақат яшаш мен учун оздир,
Қисматим "ўлиб ҳам тургин" деб ёзди...
Сени кўргандан сўнг рўй берди бу ҳол-
Соғинаркан, фақат яшамоқ малол.
Қийноқларинг етди-томуғдам-ўтди.
Умрим бу ҳаётдан нарига ўтди-
Билдим: руҳ қаърида тўлғонган гардун
Соғинчдир-ҳаққа ҳам етгувчи афсун.
Шул сабаб, Қақнусдан ўтмоққа дўндим,
Ажалдан даҳшатли ажалга кўндим
Ва бундай ҳол билан ҳеч тушмадим баҳс...
О, фақат тириклик менга керакмас.

Усмон Азим

Nigora Umarova

04.08.2010, 10:37

Дунё оғир ўйинчоқ-
Ҳориб-ҳориб ўйнадим.
Қўлимдан тушди, бироқ
Юракдан ҳеч қўймадим.

Дунё айёр ўйинчоқ,
У ҳам мени ўйнади.
Яратиб қўйди, бироқ
Яшагани қўймади.

Дунё тошдай ўйинчоқ-
Қучдим-садо бўлмади.
Унга меҳримни бироқ
Айтдим-адо бўлмади.

Усмон Азим

Nigora Umarova

04.08.2010, 10:47

Гулнинг тикон бўлганига ишонаман,
Ернинг осмон бўлганига ишонаман,
Тошларнинг шеър бўлганига ишонаман,
Фалаклар ер бўлганига ишонаман.
Яхшилар ёмон бўлганига ишонаман,
Фаришта шайтон бўлганига ишонаман,
Садоқат хиёнат бўлганига ишонаман,
Хиёнат диёнат бўлганига ишонаман.
Ёлғоннинг чинлигига ишонаман,
Имоннинг жимлигига ишонаман.
йўқларнинг борлигига ишонаман,
Ҳаётнинг дорлигига ишонаман.
Мағлублик зафардир-ишонаман.
Ишонч мудом хатардир ишонаман.
Хазоннинг кўклигига ишонаман,
Қадрнинг йўқлигига ишонаман.
Ёнсам ҳам қоғоз ёнмас-ишонаман,
Дунда сўзим қолмас-ишонаман.
Тунларнинг кундузлигига ишонаман,
Меванинг илдизлигига ишонаман.
Қоранинг оқлигига ишонаман,
Шоҳларнинг поклигига ишонаман...

Ишонаман...
фақат омонлик бер,
омонлик бер, замон!

Йўқ, банданинг худолигига
ишонмайман
ҳеч қачон.

Усмон Азим

Nigora Umarova

13.10.2010, 16:47

Бир тунда куз келди. Чўққиларда қор.
Гулханни ўчирдик. Қайтамиз уйга.
Сенда ўтган кунлар, тоғ-дўсти ансор,
Қалбларни чулғайди Умид ва Куйга.

Хайр! Дийдор қайта бўлурми насиб?
Сўз йўқ. Барча дардим жамдир бир "уф"да...
Муздай Ҳаволарга тўшларин босиб,
Кўзёшдай оқади қушлар жанубга.

Усмон Азим

Nigora Umarova

13.10.2010, 16:51

Сатрлар улашиб ўтар ҳар бир он,
Аммо менга кунлар, ойлар, йиллар кам:
Умримга сиғмайман бу тарзда-аён,
Ҳисобни бошладим асрлар билан.

Бўйнимга дардларин ортар ҳар бир он,
Аммо менга мудом дарднинг вазни кам!
Сўзларимга замон тор келди, Раҳмон,
Суҳбатим сен билан, энди сен билан...

Усмон Азим

Nigora Umarova

13.10.2010, 17:02

Томоғимни этдим шай-
Айтгим келмоқда қўшиқ:
Авжига кучни бермай,
Фақат юракни қўшиб.

Оҳангга тўлди кўксим,
"Оҳ"им йиртди қафасни.
Юракни шундай қўшиб,
Куйлаб ўтсам бўлмасми?

О, сўз! Парвози - баланд,
Тўлдиради осмонни.
На бахтни этар писанд,
На ормни, на жонни.

Умрни этди барбод
Тақдирп тузган касбу кор.
Эй, жон! Нечун арзу дод-
Менда борму ихтиёр?

Шеърни қисматдан олган
Азобнинг овозиман...
Ҳар сўзда минг ўлдирган
Шу тақдирдан розиман.

Усмон Азим

Ulugbeck

13.10.2010, 17:02

Nigora Umarova

13.10.2010, 17:08

Ушбу мавзуни очишдан асосий максад адабиёт,санъат, маданият намоёндаларини эътиборларини форумимизга жалб этиш ва узимизни кизиктираётган саволларни уларга беришдан иборатдир.

янги шеърлардан
???

Янги шеърларни эълон қилишдан мақсад ҳам, балки шеърлар юзасидан Сизларда саволлар юзага келар?
Негадир кейинги пайтларда "Ижод хусусида сўз" бўлимидаги суҳбат бўлаётган мавзуларда форумдошларнинг осудалиги сезилмоқда. Кўпчилик фақат кузутувчи сифатида қтнашмоқда.
Иштирокчи бўлишингизни хоҳлардим, муҳтарам форумдошим!

Агар сизда шеърларга эҳтиёж бўлмаса, хоҳишингиз-уларни мавзуларда жойлаштирмайман.

Ulugbeck

14.10.2010, 00:48

Агар сизда шеърларга эҳтиёж бўлмаса, хоҳишингиз-уларни мавзуларда жойлаштирмайман.
Бунақа фикр хаёлимни кўчасига яқинлашмаган ҳам эди.
Фақат мана бунга эътиборни жалб қилмоқчи эдим.
асосий максад адабиёт,санъат, маданият намоёндаларини эътиборларини форумимизга жалб этиш

Nigora Umarova

14.05.2011, 12:20

Муҳтарам форумдошлар!

20 май, соат 14.00 да, UZINFOCOM марказининг мажлислар залида фикр. инсон, тийнат ва табиатни асарларида мужассамлаштирган файласуф шоир, ёзувчи, драматург Усмон Азим билан ижодий учрашув бўлиб ўтади.
Ушбу учрашувга барча адабиёт ихлосмандларини таклиф этамиз.

Nigora Umarova

14.05.2011, 13:37

Usmon Azimning yangi nashr etilgan "Fonus", "Yurak" she'riy to'plamlari, "Adibning umri" dramatik asarlari to'plangan kitoblari bilan tanishib chiqdingizmi? Agar kitoblarni o'qib chiqqan bo'lsangiz, ular sizda qanday taassurot qoldirdi?

Alisher Asror

14.05.2011, 14:34

Агар сизда шеърларга эҳтиёж бўлмаса, хоҳишингиз-уларни мавзуларда жойлаштирмайман.

Қайсидир бир одамнинг фикри билан, шундай гўзал байтлардан бизни бебаҳра қолдирманг.

Nigora Umarova

19.05.2011, 12:01

Қайсидир бир одамнинг фикри билан, шундай гўзал байтлардан бизни бебаҳра қолдирманг.

Эртага бўладиган учрашувда қатнашсангиз гўзал сатрларни матндан ўқимайсиз, балки Усмон аканинг ўзларидан эшитасиз.

Муҳтарам форумдошлар!

20 май, соат 14.00 да UZINFOCOM марказида адиб Усмон Азим билан бўладиган учрашувда қатнашиши истагини билдирганлар ушбу мавзуда билдирги хабар қолдиришларини илтимос қиламиз.

Учрашувга албатта ушбу мавзуда берилмаган қизиқарли савол билан ташриф буюринг

Alisher Asror

19.05.2011, 17:55

Муҳтарам форумдошлар!

20 май, соат 14.00 да UZINFOCOM марказида адиб Усмон Азим билан бўладиган учрашувда қатнашиши истагини билдирганлар ушбу мавзуда билдирги хабар қолдиришларини илтимос қиламиз.

Насиб қилса , эртага АЗИМ шоиримиз билан кўришамиз.

мафтун

19.05.2011, 18:55

Nigora Umarova

19.05.2011, 18:58

Учрашувга борадиганлардан битта илтимос. Агар жоиз булса шоирдан: "Шеърларингизнинг аксарияти нега ғамгин?"-деб сўранглар. илтимосссссс.
Бора олганимда-ку, ўзим аник сўрардим-а.

Тошкентда бўлсангиз, албатта, ташриф буюринг. Ахир ижодкор тилини ижодкор тушунади.

мафтун

19.05.2011, 21:41

Тошкентда бўлсангиз, албатта, ташриф буюринг. Ахир ижодкор тилини ижодкор тушунади.
Эсиз, олисдаман. севимли форумим уша давранинг кайфиятини бизга хам илинади деган умиддман.

Nigora Umarova

20.05.2011, 18:18

https://img.uforum.uz/images/drwibnx697209.jpg

Uchrashuvning barcha qatnashchilariga o'z minnatdorchiligimizni bildiramiz. Qimmatli vaqtlarini ayamay shoir bilan yuzma-yuz muloqotda qatnashishdi.

https://img.uforum.uz/images/accesdh1838716.jpg

Uchrashuv tafsilotlari "O'zbekiston" teleradiokompaniyasining "Hamroh" hamda "Kelajak tongi" eshittirishlariga yozib olindi.

https://img.uforum.uz/images/ksrlbyf9980492.jpg

Soat 14.00 da boshlangan ijodiy uchrashuv 17.10 da nihoyasiga yetdi. Adib Usmon Azim va ularning qizlari iqtidorli yozuvchi "Qahvaxo'r qizlar" qissasining muallifi Nazokat Azim.

https://img.uforum.uz/images/shabovd5914631.jpg

Usmon Azimning ma'naviy tuhfasi barchamizni quvontirdi.

мафтун

20.05.2011, 19:57

Китобнинг усти чиройли экан, "ичи"данам "курармиз" деган умиддаман.

Lutfillo Tursunov

21.05.2011, 12:22

Учрашув янги ижод намуналарини тинглашдан бошланди. Усмон Азимнинг шеърларини у кишининг ўзидан ўтказиб чиройли ўқийдиган киши топилмаса керак. Шул сабаб учрашув қатнашчиларининг жуда омади чопди. :)

Жараёндан тўрт-бешта кадр туширдим, холос. Суҳбатга халақит қилмаслик учун "фотосессия"ни қисқа қилдим.

Биринчи расмда ноутбукдаги аксга эътибор беринг. Изоҳи сиздан.
https://img.uforum.uz/thumbs/wtvukxh9015503.jpg (https://img.uforum.uz/images/wtvukxh9015503.jpg)

https://img.uforum.uz/thumbs/fmvgzek5507997.jpg (https://img.uforum.uz/images/fmvgzek5507997.jpg)

https://img.uforum.uz/thumbs/ckvuqqq9707910.jpg (https://img.uforum.uz/images/ckvuqqq9707910.jpg)

https://img.uforum.uz/thumbs/ixjatzx1445390.jpg (https://img.uforum.uz/images/ixjatzx1445390.jpg)

Nigora Umarova

21.05.2011, 14:48

Биринчи расмда ноутбукдаги аксга эътибор беринг. Изоҳи сиздан.
https://img.uforum.uz/thumbs/wtvukxh9015503.jpg (https://img.uforum.uz/images/wtvukxh9015503.jpg)

Axir bu "ilhom parisi" ku... :)

Nigora Umarova

21.05.2011, 14:54

Axir bu "ilhom parisi" ku... :)

Nazokat opaning akslari nihoyatda chiroyli tushibdi rasmga. O'zbek go'zallarining yorqin timsoli namunasi sifatida.

Nigora Umarova

21.05.2011, 17:14

Ижодга ва ижодкорликка бўлган ҳавас Сизда қачон пайдо бўлган? Ёзувчининг қизи бўлиш қийинми?

Nazokat Azim

21.05.2011, 17:22

Ижодга ва ижодкорликка бўлган ҳавас Сизда қачон пайдо бўлган? Ёзувчининг қизи бўлиш қийинми?
Учинчи синфни битираётганимизда ўқитувчимиз “Катта бўлганида, ким қандай касб эгаллайди?” деган саволни ўртага ташлади. Биров учувчи, биров тикувчи, биров врач, яна кимдир инженер бўлишини айтди. Ўқитувчимиз “Баракалла”, “Жуда яхши” дея, юқори синфга учирма бўлажак ўқувчиларини бош ирғашу ним табассум билан рағбатлантирарди. Навбат менга келди, гердайиб: “Машинистка бўламан”, дедим. Ўқитувчимиз қошларини чимириб: “Қанақа машинистка?” деди. Мен эса ғурур билан : “Машинкада ишлайдиган котиба-да” деб гапимга изоҳ бердим. Унинг ғаши келиб, тезроқ жойимга ўтиришимга ишора қилди. Ўқитувчимга нима учун мен танлаган касб ёқмаганини тушунмай ҳафсалам пир бўлди. Негаки, ўша пайтлари дадамга котиба бўлишни орзу қилардим. Отам ёзадилар, мен эса уларни машинкада қоғозга кўчираман. Катта ёзувчиларнинг шахсий котибаси бўлиши керак-ку! Отамни эса катта шоир эканлигига заррача шубҳаланмасдим. Бу – табиий. Ахир ҳар қандай фарзанд ҳам отасининг “энг зўр” эканлигига ишонади. Биз ҳам – акам, мен, синглим шеърларини ўқиб тушунмасак-да, дадамни энг зўр шоир деб ҳисоблардик.
Отам менинг карьерамни қуйидаги режа бўйича “чизиб бергандилар”: “Аввал менга котибалик қиласан, кейин фан номзоди бўласан, кейин фан доктори, кейин профессор”. Аммо отамнинг режалари амалга ошмади. Отам орзусини рўёбга чиқара олмадим. Жуда эринчоқ экансиз-да, дейсизми? Ҳеч ҳам ундай эмас! Ҳар бир нарсанинг сабаб ва оқибати бор. Профессор бўлмаганимнинг сабаби... – компьютер. Айни мен котиба бўладиган ёшга етганимда, отамнинг иш хонсиида РС 462 жаноблари пайдо бўлди-ю, менинг котибаликдан бошланажак ёрқин келажагимга рахна солди-қўйди...
Болалар ота-оналарига тақлид қилиб вояга етаркан. Онамизга тақлид қилиб русча гаплашардик (ўзбекча мактабда ўқисак-да), отамизга тақлид қилиб қовоғимизни уйиб суратга тушардик (ўн ёшдан ўн етти ёшгача бирор марта суратга кулиб тушмаган эканман). Уларга тақлидан китоб ўқишни ўргандик. Ҳайдовчининг қизи машинада юрмаслиги, ёки деҳқоннинг ўғли далага чиқмаслиги мумкин бўлмаганидек, бизнинг ҳам китоб ўқимаслигимизни тасаввур қилиш қийин. Секин-аста отам феълидаги ҳазилкашлик ҳам, қўрслик ҳам феълимизда намоён бўла бошлади.

Nazokat Azim

21.05.2011, 17:24

Отамнинг уқуви бўлмай ёзувчиликка даъво қилгувчиларни аямаслигини, саводсизларга нисбатан аёвсизлигини ҳамма билади. Мен ҳам бир танишимизнинг қайсидир китобларни ўқимагани, қайсидир ёзувчиларни танимаслигини аксарият ҳолларда ошхонамизда кечадиган баҳсларимизда “отамга ўхшаб” қаттиқ танқидга олдим.
Йиқилдингми?.. Кўзларингда
Бунча алам,
Бунча алам!
Усти боши чанг кўрмаган,
Дард кўрмаган
Эрка болам!
деб ёзгувчи отам “ақлли” қизига бир зум жиддий қарадилар-да, ранжигандек: “Дунёда ҳар хил одам бўлади. Кўчада соқовни кўрсанг, гапирмайди, кўрни учратсанг кўрмас экан, чўлоқни югурмас экан, деб мазах қилмайсан-ку. Китоб ўқимайдиганлар ҳам шулардек гап, уларга мурувватли бўлгин” дедилар. Мен ҳам отамдан қолишмай қовоғимни уйдим. Отам жаҳлим чиққанини сезиб истеҳзо аралаш кулимсираб:
– Энг яхши кўрган китобинг қайси? – деб сўрадилар.
– “Уруш ва тинчлик”, биласиз-ку!
– Биламан. Сен “тинчлиг”ини, аканг “уруш”ини ўқиган.
– Биринчи марта шунақа ўқиганмиз. Кейин ҳаммасини ўқиганман, – деб пўнғилладим.
– Маза қилдингми?
– Ҳа, роса маза қилдим!
– Ўқимаганлар эса маза қилмаган. Ҳатто бундай маза қилиш мумкинлигини ҳам билишмайди. Уларга раҳмдил бўлиш керак, болам.
...Мен эсимни таниганимда, отам саксонинчи йиллар урфига кўра сочларини ўстириб, жинси шимлару ажабтовур кўйлаклар кийиб, олғир ўзбек зиёлиси қиёфасига кириб бўлган эдилар. Мен бувим билан қишлоқда яшаганим боис ота-онамнинг ҳаёти менга худди кинодагидек ғаройиб кўринарди. Улар қишлоқдаги уйимизга худди ҳозирги “ялтироқ” журнал қаҳрамонларидек кириб келишар, ўзлари билан турли-туман ҳангомалар, янгича таомлар, ажабтовур ширинликлар, ҳеч кимда йўқ ўйинчоқларни олиб келишарди. Ўша пайтлари дадам эски чопон кийиб ялангоёқ мактабга борган йиллари, мол боқиб юрган кезлари ҳақида гапириб берсалар, у кишининг ҳаёти худди эртакдек туюларди. Камбағал йигит кўп қийинчиликларни бошидан кечирибди, кейин эса бойлигу шон-шуҳратга эришиб, мурод-мақсадига етибди...

Nazokat Azim

21.05.2011, 17:25

Мактабга боришим кераклиги учун Тошкентга келгач, муроду мақсадга меҳнат орқалигина етишиш мумкинлигини тушундим. Отам эл қатори кундузлари ишхонада ишлар, биз ухлаганимиздан сўнг, ошхонада тун бўйи ижод қиларди.
...Сачраб уйғонади мудраган дилим,
Семиз орзуларни парчалаб ташлар.
Уйимга келаман! Ёзув столим,
Театр сен каби ловиллай бошлар...
Дадамнинг рисоладагидек жигарранг ёзув столлари икки хонали уйнинг “зал”ида виқор билан тургани, бу “зал”ни эса чақалоқ синглим ишғол қилгани, яна бир хона акам билан менга ажратилгани боис отам ошхонадаги бир чеккаси куйган оддий оқ столни “ловиллатар”дилар.
Шоирнинг умридан ахир, не маъни?
У куйлар – қалбларда ловиллар қуёш.
Отамнинг шеърларини мен ўн беш ёшларимда тушиниб ўқий бошладим. Ўқий бошладиму даҳшатга тушдим. Дадамнинг ёзганлари менга шу қадар яқин, шунчалар “меники” эдики! Бир куни машҳур Майя Плисецкаяни телевизорда кўрган дадам таъсирландиларми, “Мен агар балетчи бўлганимда, худди унга ўхшаб рақсга тушардим” деб ҳаммамизни кулдирдилар. Мен ҳам отамнинг шеърларини ўқирканман “шоир бўлсам, шундай шеър ёзардим” деган хаёл келарди бошимга. Бироқ отамнинг шеърларини биров билан муҳокама қилиш, уларни бировнинг олдида овоз чиқариб ўқишдан жуда ийманардим. Ҳатто ҳозир ҳам болаларимга бобосининг “Ғаройиб аждарҳо” ҳақидаги эртагини ўқиб берсам кўзимга ёш келади.
Келиндай ясаниб,
Келиндай хушбахт,
Ҳар босган қадами
Пойида бир тахт –
Қиз кетиб боради
Кетиб боради,
Кўчани шундоқ забт
Этиб боради.
Халойиқ жимгина
Қилади таъзим.
(Фидоларни шундоқ
Шарафлаш расм.)
Кимдир чидай олмай
Йиғлаб қочади,
Кимдир йўлларига
Гуллар сочади...

Nigora Umarova

21.05.2011, 17:31

Сентименталмисиз?

Nazokat Azim

21.05.2011, 17:33

Сентименталмисиз?

Сентименталмиканман? Мени таниганлар ундай деб ўйламайдилар.

Nigora Umarova

21.05.2011, 17:51

Nazokat Azim

21.05.2011, 17:57

Назокат опа, иккаламизнинг суҳбатимиз асносида яқинда намойиш қилинадиган "Орзулар фасли" сериали ҳақида гапириб бергандингиз. Сериал ҳақида форумдошларимизга ҳам қисқача изоҳ бериб ўтсангиз, илтимос.

“Ёшлар” телерадиокомпанияси буюртмасига кўра “Ўзбектелефильм” студиясида суратга туширилган “Орзулар фасли” номли 20 серияли телефильмда замонамиз ёшлари ҳаёти акс эттирилиб, улар ўртасидаги муносабатлар орқали дўстлик, садоқат, меҳр-муҳаббат тараннум этилади. Сериал кутилмаган воқеларга, шиддатли ўзгаришлар ва зиддиятларга бой бўлиши кутилмоқда. Фильм қаҳрамонларининг аксарияти ёшлардан иборат бўлиб, улар сиймосида замонамиз ёшларининг ҳаёти, кечинмалари, ҳохиш-истаклари акс эттирилган.
Воқеалар кичик реклама агентлиги доирасидан четдан чиқмайди. Ишхона – кичик бир дунё, одамларнинг мардлиги, пасткашлиги, бор фазилату нуқсонлари рўёбга чиқадиган майдон. Унда одамлар тақдири хал бўлади. Вақти-вақти билан ҳар қандай идора саҳнасида катта-кичик мелодрамалар, комедия ва трагедиялар бўлиб туради. Ходимларнинг ушбу саҳнага чиқишлари уларнинг характерини очади, давр қиёфасини намойиш этади.
Асарнинг ғояси ¬– “ишлаш учун яшаш керакми ёки яшаш учун ишлаш керакми?” деган азалий ва мунозарали саволга жавоб излаш. Мақсади – билимли бўлиш зарур эканлигига ёшларни ишонтириш, ўқимишли бўлишнинг ўзи муваффақият эканлигини уларнинг онгига сингдириш.
Одамнинг ёшликдаги дунёқараши, ҳаётга муносабати унинг келажакда қандай инсон бўлиб етишишга таъсир қилиши турган гап. Шундай экан, ўз-ўзини меҳнатга ўргатиш, доимо изланишда бўлиш, билмаганнни ўрганиш ёшларнинг, қолверса, ўзини замонавий одам деб ҳисоблагувчи барча одамлар учун одатий ҳол бўлиши керак. Ахир, замонавий кийинишни истаган одам учун замонавий билиму кўникмаларга эга бўлиш ҳам табиий ҳол эмасми? Замонавий кўникмалару билимларга эга бўлган одам эса давр талабига мос кийинмаса-чи?
Омманинг бир лаҳзалик истакларини ижобатга келтиришга қаратилган фаолият – реклама билан шуғулланувчи компанияда ишловчи турфа феъл-атворли, турли ижтимоий табақаларга мансуб одамларнинг кечинмалари, тақдири, орзулари, истак-хоҳишлари тасвирланган фильм томошабинларни бефарқ қолдирмайди деб ўйлаймиз.

Nazokat Azim

21.05.2011, 18:04

[
Uchrashuvning barcha qatnashchilariga o'z minnatdorchiligimizni bildiramiz. Qimmatli vaqtlarini ayamay shoir bilan yuzma-yuz muloqotda qatnashishdi.

Учрашувга келган, учрашув тафсилотларни танишиш истагида бўлган шеърхонларга ўзим ва оиламиз номидан миннатдорчилик билдираман. Нигорахон, сизнинг саъй-ҳаракaтларингиз билан янги одамлар билан танишяпмиз, уларнинг янги қирраларини ихтиро киляпмиз. Асло ҳорманг! Учта халқаро тоифадаги гросмейстр кизларни тарбия қилган форумдош акамизга алоҳида рахмат. У киши кизларни нафақат етук спортчи, балки адабиёт шинавандаси килиб вояга етказганларига хавасим келди. Барчамизга ҳар томонлaма баркамол фарзандлар етиштириш насиб қилсин илойим!

Nigora Umarova

21.05.2011, 18:10

Учта халқаро тоифадаги гросмейстр кизларни тарбия қилган форумдош акамизга алоҳида рахмат. У киши кизларни нафақат етук спортчи, балки адабиёт шинавандаси килиб вояга етказганларига хавасим келди. Барчамизга ҳар томонлaма баркамол фарзандлар етиштириш насиб қилсин илойим!

Alisher Asror (http://uforum.uz/member.php?u=14024)нинг шундай қизлари бор экан-ку, биз билмай юрган эканмиз. :)
Алишер ака, қизларингизнинг камолини кўриб юринг.
Илоҳим, бизнинг ҳам фарзандларимиз эсли-ҳушли, бизга раҳмат келтирадиган бўлиб улғайишсин.

Naim Karimov

23.05.2011, 18:03

Туғма шоир шеъриятга аланга янглиғ кириб келади. Замоннинг ўткинчи шамоллари унинг қалбидаги оловни сўндиришга қанчалик уринмасин, истеъдод олови йилдан-йилга, даврдан-даврга янада порлаб-балқиб боради.
Шу кунларда ҳисобсиз мухлислари даврасида қутлуғ 60 ёшни қарши олган Усмон Азим шундай ноёб шоирлар жумласига мансуб.
Камина Усмон Азимни узоқ йиллардан бери яхши биламан. Аммо шунга қарамай, ёш шоирнинг адабиёт оламидаги илк қадамларини эслаганимда, аввало унинг гуржи диёридан Маяковский мукофоти совриндори бўлиб қайтган сурурли кунлари ёдимга келади. Ўшанда у турли минбарлардан шавқ-завқ билан шеър ўқир экан, сочи худди рус шоирининг сочларидек ён тарафга сачраб оқиб тушар, овози ҳам, ўқиш усули ҳам, ҳатто шеърларидаги ловуллаб турган чўғ ҳам ўша оташин шоирни эслатар эди.
Шу воқеадан кейин ўтган қарийб ўттиз йил ичида Усмоннинг шеъри кескин равишда ўзгарди. Ёшликнинг жўшқин сойлари бора-бора икки ёни баланд тераклар билан қуршалган анҳорга келиб қўшилганидек, унинг шеърларидаги жанговар руҳ секин-аста ўйчанлик ва фалсафийлик касб этиб, кумуш мавжлар таратиб оқа бошлади. Агар шоирнинг илк шеърларидан замоннинг, тарихий даврнинг янгроқ садолари жаранграб турган бўлса, энди унинг шеърларида шоир қалбиининг турфа таманнолари устиворлик қиладиган бўлди.
Усмон Азимнинг 1979 йили олам юзини кўрган илк шеърлар тўплами “Инсонни тушуниш” деб аталган. У шу вақтдан бошлаб ҳар бир шеърида инсонни тушуниш, унинг мураккаб руҳий оламини кашф этиш йўлида изланиб келади. Шеъриятнинг бош қаҳрамони гарчанд Инсон деб аталган бўлса-да, бу Инсон аслида шоирнинг ўзи эканлиги маълум. Бинобарин, шоир ўзидаги Инсонни, унинг руҳий оламини, унинг изтироблари, аламлари, туғёнлари, шунингдек, эркаликлари, севинчлари, қувончлари, фароғатли ва бахтли дақиқаларини тушунишга ва, албатта, оҳори тўкилмаган бўёқлар ёрдамида акс эттиришга интилади. Биз Усмон Азимнинг “Инсонни тушуниш”дан бошлаб куни кеча чоп этилган “Юрак” ва “Фонус” тўпламларигача бўлган ижоди саҳифаларини варақлаб, улардаги шеърий дурдоналарни ўқир ва бу дурдоналарда ифодаланган поэтик мазмунни илғашга интилар эканмиз, шоирнинг шу давр мобайнида ҳозирги ўзбек шеъриятининг энг пешқадам намояндаларидан бирига айланганига ишонч ҳосил қиламиз.
Биз юқорида “дурдона” сўзини бежиз қўлламадик. Бу сўз адабий-танқидий мақолаларда ғоят оз қўлланади. Аммо Усмон Азимнинг ўқтин-ўқтин турли газета ва журнал саҳифаларида эълон қилинган шеърларини ўқиган китобхон уларнинг аксари бугунги ўзбек шеъриятининг чиндан ҳам дурдонаси эканлигига амин бўлади. Усмон Азим шеърларининг, хусусан, каминага, ўйлайманки, шеърият мухлисларига ҳам манзур бўладиган жиҳатлари оз эмас. Шулардан бири улардаги поэтик фикр, туйғу ва кечинманинг ғоят гўзал ва нафис ифодаланганидир.
Мен Усмоннинг шундай шеърларини ўқир эканман, бундан бир қанча йиллар илгари рўй берган воқеа хотирамга келади. Кунларнинг бирида биз Миртемир домлани зиёрат қилиш учун унинг хонадонига борган эдик. Ҳовлидаги ишком тагига қўйилган стол атрофида ўтириб, суҳбат қурар эканмиз, почтальон бир талай газеталарни олиб келиб қолди. Миртемир домла қайсидир газетани олиб варақлай бошлади. Шу пайт кўзи оқсоқол шоирлардан бирининг шеърига тушиб қолди. У шеърни ўқиб бўлгач: “Фалончи ака жуда идеал шеърларни ёзадиган бўлиб кетдими!” – деди-да, қотиб-қотиб кулди. Ўша кезларда бояги оқсоқол шоир “Донишанднинг айтганлари” деган туркум шеърларини эълон қилаётган ва улар: “Баҳор келса, гул очилади, Қиш келса, қор ёғади” , деганга ўхшаш сийқа гапларнинг сийқа ифодасидан бўлак нарса эмасди. Миртемир домланинг кинояси шу шеърга берилган одилона баҳо эди.
Тахминан ўша йилларда ўзбек шеъриятига кириб келган Усмон Азим ва унинг тенгдошлари шоирнинг вазифаси ўтмишдошларни такрорлаш эмас, балки поэтик мазмунни ифодалашнинг янги усул ва воситаларини топиш, янги поэтик образ ва бўёқлар ёрдамида воқеликни, шу воқеликнинг руҳий ва маънавий маркази – Инсон қалбида рўй бераётган ўзгаришларни тасвирлаш эканлигини англадилар. Айниқса, Усмон Азим бояги оқсоқол шоир даражасига тушиб қолмаслик учун доим ижодий изланиш муҳитида яшади ва ҳозир ҳам яшаб келмоқда.
Шубҳасиз, ҳар қандай шоир ҳам муайян ижодий маррага чиқиб олганидан кейин шу марра атрофида айланиб қолиши, ижодий топилмаларининг ранг-рўйини кетказиб юбориши ҳеч гап эмас. Агар шоир ўз истеъдодининг янги имкониятларини, янги қирраларини кашф қилишда давом этмаса, у янги ижодий довонга кўтарила олмайди. Усмон Азимнинг доим ижодий янгиланиб туришининг бахтли сабабларидан бири шундаки, у бир адабий турдан иккинчисига, бир жанрдан бошқасиги тинмай ўтиб туради. Шоирнинг кетма-кет ҳикоялар, пьесалар ва киносценарийлар ёзиши, турли жанрлар, мавзулар ва қаҳрамонлар муҳитидан нафас олиши унинг мунтазам янгиланиб туришига имкон яратмоқда. У шундай янгиланиш паллаларида аввал топган поэтик образ ва бўёқларни янада ўйнатиб-яшнатиб юборади. Энг муҳими, у Хитой деворини “ёриб ўтган” кўзбўямачи Давид Копперфильддек, ҳис ва туйғулар оламига нур тезлиги билан кириб, лирик қаҳрамоннинг ёниқ руҳий ҳолатини бир-икки чизма билан яққол гавдалантириб беради.

Naim Karimov

23.05.2011, 18:05

Усмон муҳаббат ҳақида кўп ва хўп ёзган. Агар унинг аввалги шеърларида лирик қаҳрамонннг севги туйғулари ифодасида равшанлик ва ҳатто порлоқлик устиворлик қилган бўлса, сўнгги шеърларида порлаб ёнган мушакларининг куллари тасвирга тортилгандек туюлади. Аммо бу сўнган севги куллари эмас. Лирик қаҳрамон севгиси (бинобарин, шоир севгиси) оловланган бўлса оловланганки, асло сўнмаган. Фақат шоир энди севги ҳақида минбар олдида турган оломонга эмас, балки энг яқин кишисининг, сирдошининг қулоғига шивирлаб айтади.
Қуйидаги шеърда шоир лирик қаҳрамонининг ана шундай ўзгача, аммо ёниқ руҳий ҳолати ўз тасвирини топган:

Сен ҳақда шеър ёзсам,
Қайта яралар.

Ҳар бир сўз. Ҳар сўзнинг
Ноласи янги.

Дунёга янги бир
Дунё таралар –

Мендан – овозию
Сендан - шаън ранги.

Усмон Азимнинг муҳаббат лирикаси сўнгги йилларда шундай қиёфани олган: у сўзга хасис, лирик қаҳрамон қалбини ўртовчи изтироб ёлқинини шоир бир-икки образ, бир-иик чизма билан ифолайди, холос. У шундай усул билан сўзнинг шеърий матндаги вазнини, салмоғини оширади ва айни пайтда шеърхонни шеърни чуқур ҳис этишга, ҳар бир сўз ва ҳар бир поэтик образнинг мағзини қачишга даъват қилгандек бўлади.
“Қаландар ишқи” деб номланган буюк ғазалида Чўлпон ёрга бутун борлиғи билан берилган лирик қаҳрамоннинг армонли руҳий ҳолатини тасвирлаб, бундай ёзган эди:

Муҳаббатнинг саройи кенг экан йўлни йўқотдим-ку,
Асрлик тош янглиғ бу хатарлик йўлда қотдим-ку.

Карашма денгизин кўрдим, на нозлик тўлқини бордир,
Ҳалокат бўлғусин билмай қулочни катта отдим-ку.

Ажиб дунё экан бу ишқ дунёси, аё дўстлар,
Бу дунё деб у дунёни баҳосиз пулга сотдим-ку...

Агар Чўлпоннинг лирик қаҳрамони ёрга муҳаббати туфайли у дунёдан маҳрум бўлган бўлса, Усмоннинг лирик қаҳрамони шундай ёлқин севгиси туфайли у дунёдан ҳам, бу дунёдан ҳам айрилган. Шоир бир шеърида ёзади.

Мен сени деб азобларга урдим бош,
Мен сени деб хатоларга қайрилдим.
Мен сени деб гуноҳ бўлдим, бағри тош,
Мен сени деб бу дунёмдан айрилдим.

“Тангрим” дедим – бир бндача бўлмадинг,
“Тангрим” дедим – тбанларга қайрилдинг.
Юз ўширдим – хаёлимда сўнмадинг,
Мен сени деб у дунёмдан айрилдим.

Шоирнинг талқин этишича, лирик қаҳрамон ҳар икки дунёдан маҳрум бўлганига ва гуноҳларга ботганига қарамай, бир нарсага эришганки, бу нарса икки оламга тенг бебаҳо бойликдир. Шоир шу фикрни лирик қаҳрамоннинг ғуссадор кайфиятидан келиб чиққан ҳолда қуйидагича ифодалайди:

Оҳ, лаҳзада йўқлар этдинг, бор этдинг,
Боримга ҳам, йўғимга ҳам сен ёрсан.
Мени қандайин гуноҳларга ёр этдинг,
Икки дунём йўқдир, фақат сен бормсан.

Айтиш мумкинки, Усмон шу шеърда устоз шоир билан мубоҳасага киришиб, у топган поэтик образни гўзал бир шаклда давом эттирган ва унга янги фалсафий маъно бағишлашга, лирик қаҳрамоннинг ёрга бўлган муҳаббатини янада улуғлашга эришган. Шоир шу шеър орқали чин севги инсон руҳини пок ва бокира туйғулар билан бойитувчи, уни илоҳий юксаклик сари етакловчи омил деган юксак ғояни олға суради.

Naim Karimov

23.05.2011, 18:06

Ўзбек мумтоз шеъриятининг энг гўзал намуналари ажойиб поэтик топилмалари, чуқур маъноли образлари, ташбеҳлари, мусиқий наволари билан товланиб туради. ХХ асрнинг 20-йилларида мумтоз аруздан замонавий бармоққа ўтилганда, ана шу рангинлик “феодал давр лирикаси”нинг белгиси сифатида шўро даври шеъриятига йўнатилмади. Чўлпон соф лирик туйғу билан йўғрилган шеърларида шу рангинликни таъминловчи айрим поэтик унсурларидан маҳорат билан фойдаланди. Ойбек Чўлпон анъанасини давом эттириб, истиорани ўз лирикасининг рангинлигини белгиловчи муҳим воситага айлантирди. Орадан бир қанча йиллар ўтиб, “соф лирика”га қарши кураш алангалари сўнгач, дастлаб Эркин Воҳидов ва Абдулла Орипов, сўнгра Рауф Парфи, Шавкат Раҳмон ва Усмон Азимлар авлоди ўзбек шеъриятидаги фикр ва туйғу ифодасининг нафислашишига ёрдам берувчи тасвир усули ва воситаларига кенг мурожаат этди. Рауф Парфи ва Усмон Азимнинг шу борадаги изланишлари натижасида истиоранинг ўзбек шеъриятидаги бадиий вазифаси беҳад даражада ошди. Хусусан Усмон истиора ва бошқа тасвир воситалари ёрдамида туйғунинг онг орти ҳаракатларини ҳам тасвирлаш маҳоратини мукаммал эгаллади.
Шоирнинг шундай шеърларида ифолаланган поэтик мазмунни баён қилиш тирик шеърни ўлдириш билан баравар бўлганидек, уни таҳлилга тортиш ҳам қарийб шундай ҳодиса. Шунинг учун ҳам Усмоннинг “Ёмғирли кечада...” сўзлари билан бошланган шеъридаги лирик қаҳрамон кўнглида туғён урган туйғулар ҳаракатига эътибор қаратсак:

Ёмғирли кечада фалакка учдим,
Шамоллар юзимга ёпишди – ивиб.
Юлдузлар армонли шивирга тушди:
- Ёмғирнинг ҳиди-ку...
- Ёмғирнинг ҳиди!..

Бир юлдуз илтижо этди тангрига
Истиғфор сўзида нур бўйи анқиб.
- Қандай соз - ётмоқлик ернинг тагида –
- Ёмғирни эшитиб ухламоқ бахти!

Улар ҳавас билан менга боқдилар,
Кумуш чангларига кўмилди жисмим.
- Бахтлиман, юлдузлар мени ёқдилар,
- Худойим! Заминга бермагин измим.

Ўзимнинг дардимни мен шундай айтдим –
Кўз ёшдан самовий қувончим ивиб.
Юлдузлар тилидан шаън шивир қайтди:
- О, ғусса ҳиди-ку!
- Ғуссанинг ҳиди...

Қандай гўзал шеър-а, бу шеър! Унинг бирор бандини эмас, ҳаттоки бирор сатрини ҳам қисқартиб олишнинг иложи йўқ! Шу шеърни ўқир эканман, Дилором Омонуллаевнинг латиф мусиқаси ва Кумуш Раззоқованинг дилнавоз овози билан эл-юртга манзур бўлган шоирнинг “Ёмғир ёғар майда-майдалаб” қўшиғи ёдимга келади. Ёмғир - Усмоннинг севимли образларидан, ёмғирли кун ёки тун эса унинг қалбини жунбушга келтирувчи табиат мўъжизаларидан бири. Агар ёмғир ёш йигит ва қизларнинг муҳаббат туйғуларига жўровозлик қилса, умр баҳорини ортда қолдирган кишиларда дафъатан ғусса туйғусини уйғотиб юборади, ўтаётган умрнинг учқурлигини ёдларига солиб, уларни ҳазин ва мунгли кайфият оғушига олади, Биз мазкур шеърда айнан шу сўнгги руҳий ҳолатнинг тасвирини кўрамиз. Лирик қаҳрамон ўзи севган ёмғирли кечада қанот боғлаб учгандек бўлади. Ёмғирдан ивиган шабада (!) унинг юзига урилиб ёпишади. Бу ғаройиб манзарани кўрган юлдузлар ер тагида ётган кишиларга ҳавас қилишади. Улар - осмонда чарақлаб турган юлдузлар наздида ер тагида ёмғир навосини эшитиб ухлаш нашъали эди. Улар ана шу бахтдан баҳраманд бўлиши мумкин бўлган лирик қаҳрамонга ҳавас билан боқиб, уни кумуш нурлар чанги (!) га кўмиб юборадилар. Бу улар томонидан лирик қаҳрамонга кўрсатилган меҳр-муҳаббатнинг белгиси эди. Аммо лирик қаҳрамон ҳатто кумуш нурлар чангида кўмилишни ҳам хоҳламай, тангрига: Заминга бермагин измим”, деб ёлворади. Ёмғир ҳиди билан маст бўлган юлдузлар унинг бу ёлворишидан ғусса ҳидини сезадилар. “О, ғусса ҳиди-ку! Ғуссанинг ҳиди”, - деб шивирлашади улар.

Naim Karimov

23.05.2011, 18:07

Учрашувга борадиганлардан битта илтимос. Агар жоиз булса шоирдан: Шеърларингизнинг аксарияти нега гамгин?-деб суранглар. илтимосссссс.
бора олганимда-ку узим аник сурардим-а.

Агар шеърнинг мусиқий оқимидан ана шу ғусса ҳиди анқиб-уфуриб турган бўлса, лирик қаҳрамоннинг тангрига муножотидан бошқа бўй эсиб-таралиб туради: бу бўй ҳаётсеварлик бўйидир!
Усмон сўнгги йиллардаги шеърларида ғусса ранглари ва оҳангларини қанчалик турфа шаклларда ифодалаётган бўлмасин, бу тасвир заминида некбин руҳ, ҳаётсеварлик ғояси ётади. Усмон Азим шеърий камалагининг асосий ранги ҳам ана шу руғ ва ана шу ғояда.

Nigora Umarova

10.03.2012, 11:42

Alpomish xususida shoir do'stim Xurshid Davronga maxfiy xat

Arpali cho’lida Alpomish uxlar.
Uni uygotmayman.
Uyg’onsa, nima ish buyuramiz unga,
Xurshid Davron?

Ukam kabi Eski Jo’vada pista sotadimi?
Akamday paxta tеradimi ikki ming tonna?
Nima ish buyuramiz unga,
Xurshid Davron?

Imonni sotmoqlikni o’rganadimi amakimizdan,
Yoki mukofot olmoqlikning yo’llarini?
Ammamizning qilmishin ko’rib,
O’zini osib qo’yadi-ku!
Nima ish buyuramiz unga,
Xurshid Davron?

Biz bilan pivo ichishni udda qilarmikin,
Birovning kitobini ko’chirishni-chi?
Uni uygotmasdan…
O’ldirib qo’ysakmikin?

Bizga nima?
Alpomish uchun
Xun olsa,
Otamiz oladi-da…
Ammo, otamiz qanday uygonsin,
Alpomish uxlasa…

Usmon Azim

Tulqin Eshbekov

11.03.2012, 06:20

Илоҳим, бизнинг ҳам фарзандларимиз эсли-ҳушли, бизга раҳмат келтирадиган бўлиб улғайишсин.

Ҳар тонгни нимадир (сўнгги пайтларда аввало форумимизни!) ўқиш билан кутиб олиш одат бўлиб қолган. Бугун ўқиган ва бутун умримга татийдиган тилак-сатрлар мана шу бебаҳо сўзларингиз бўлди!

Usmon Azim

23.06.2012, 10:52

У боғда сен қолдинг-
Дарахтлар билан.
Қушлар билан қолдинг. Тушларинг билан...
Юрагингдан мени айладинг барҳам,
Қандайдир беқайғу ишларинг билан.
Бегона мавзулар суҳбатидан танг
Сўзларингда нега шеър йўқ? Билмайсан.
Фақат қуриб қолган дарахтни кўрсанг,
Йиғлайсан...
Негадир ўксиб йиғлайсан.

Usmon Azim

23.06.2012, 10:55

Мудом тушларимга кирар ўша боғ;
Гоҳ гуллаб киради,
Сарғариб гоҳо.
Дил ғусса юкидан оғир тортган чоғ,
Ҳатто ҳушимда ҳам бўлади пайдо
Кўзларимни юмсам...
Кўзимни юмсам,
Туяман олисдан бир ўтлиғ сасни-
Ҳануз жўровозми, у боғ сен билан,
У менсиз куйлашни унутганмасми?

Usmon Azim

23.06.2012, 10:58

Шамол
Чопар шамол-товонлари ҳўл,
Чопар шамол-минг оёқ, минг қўл-
Силкинади ҳар ўт, ҳар дарахт.
Бу тулпорга барибир ўнг-сўл,
Йўлсизлик ҳам унга йўлдир, йўл-
Йўқолмаса басдир ҳаракат.

Дунё ботин томирларида
Ҳаракатни туйиб тўлғонар,
Қанча мудроқ жонлар уйғонар.
Тирикликнинг тадбирларида
Боғларию адирларига
Қат-қат ҳаёт онги чулғатар.

Usmon Azim

23.06.2012, 11:07

Жимжит ўлтирибман дунё четида,
Олтмишга кирганман. Чарчоғим беҳад.
Зимиллар фалакнинг жабри этимда,
Оғрир суягимда замон берган дард.

Жимжжит ўлтирибман. Сўзда йўқ матлаб.
Нотаниш билимга миям тўладир.
Энди, бу умрда бўлмайди яшаб-
Янги умр сари учса бўладир.

Usmon Azim

23.06.2012, 11:22

Иқрорлик
Дунёми? Театр! Иқрорман, иқрор.
Худога топшириб жонимни аммо-
Саҳнага отилиб чиқсам неча бор
Дунё тушунсин деб, такрору такрор
Ўзимнинг ролимни этаман ижро.

Бировнинг айтгани менга қилмас кор:
Бошимга тушса ҳам неча маломат-
Саҳнага отилиб чиқсам неча бор,
Бировнинг ёзгани бўлади бекор-
Ўзимнинг ролимни ўйнайман фақат.

Кўксин чангаллайди қанча режиссёр-
Қўрқоқ миясига қони қуйилган-
Аммо менда йўқдир зарра ихтиёр,
Ролимни ёзмишдир азалдан жаббор,
Менга, "адашма" деб, фақат буйрилган.

Дунё нодон эмас, сезиб турибди:
Қанча бахту тахтим саҳнада қурбон,
Тақдир қирмиз қондай изиб турибди,
Гарчи таҳдид бағрим эзиб турибди,
Ролимни ўйнашга топаман имкон.

Қизиқчи эмасман ва ё тақлидчи-
Турфа қиёфадан йўқ менда роҳат.
Ҳа, дунё-театр! Ҳақсан, танқидчи!
Гарчи ҳаётимга бу ҳол таҳдидчи-
Ўзимнинг ролимни ўйнайман фақат.

Tulqin Eshbekov

25.06.2012, 05:28

Дунёми? Театр! Иқрорман, иқрор.

Машҳур қизиқчи Аркадий Райкиннинг "Ҳаёт ўзи - саҳна, унда ҳамма ўз ролини ижро этади, биз санъаткорлар уларнинг айримларини театр саҳнасида қайта намойиш этамиз, холос", деган мазмундаги гапи бир пайтлар шов-шув бўлганди. Бу шеър шунга монанд бўлибди!

Usmon Azim

07.09.2012, 13:10

Бу оқшом тунликка ҳали кўнмаган,
Ойнинг шуъласидан таралар анбар.
Балки шундай дамда Аллоҳ йўллаган
Ваҳийни туйгандир илк бор пайғамбар.

Кўлкалар дарахтлар чодирасида,
Баргларда шабада мудроғи равон.
Ҳаво титраб турар-хотирасида
Гўё оятлардан қолган ҳаяжон.

Ўйларга чўлғониб ажиб кезасан,
Юрак ошкор этар юраклигини:
Масалан, шундай дам ногоҳ сезасан
Юлдузлар не учун кераклигини.

Яланг кўнгил билан озод юрибсан,
Дунёга кўринар қалбингдаги "оҳ".
Сени тушунмоқда (англаб турибсан!)
Оқшом, дарахт, юлдуз, тангри таоло.

Руҳинг кўкармоқда. Назар ташлайсан:
Бу хушбахт дамларда тош қолган борми?
Бахтли бир соғинчда сеза бошлайсан
Дарахтни, юлдузни, парвардигорни.

Ойдинлик руҳингдан миянгга ўтар,
Қўшиққа айланар ғамнинг нолиши.
Кўнглингга, кўнглингга, кўнглингга етар-
Сени осон топар оллоҳ равиши...

Usmon Azim

07.09.2012, 13:28

Учрашув

Сени учратсам,
Кулиб юбораман деб ўйлагандим,
Нега кулиш эсимга тушмавяпти?

Сени учратсам,
Йиғласам керак деб ўйлагандим.
Нега энди турибман?
Нега юрагим музлаган?

Сени учратсам,
Ер тортиш кучини йўқотади, деб ўйлагандим.
Нега ер қаърига
тортмоқда
мени?

Сени учратсам,
Учиб кетаман деб ўйлагандим.
Қайга учай? Осмон негадир
оёғимнинг остида
чил-парчин.

Сени учратсам,
ақлдан озаман деб ўйлагандим-
нега ақлим бунчалар жойида?
Беҳаракат-
қилт этмайди...

Менга нима бўлган?..
Мен кимман?
Ё сен бошқамисан?
Ё одамни муҳаббат ташлаб кетса,
рўй берадими
шундай ҳол?

Gulchehra Ibragimova

26.04.2013, 19:01

ЎЗБЕКИСТОН ХАЛҚ ШОИРИ - УСМОН АЗИМ БИЛАН УЧРАШУВ!

https://img.uforum.uz/images/tajlmci7236986.jpg

"Шеърда ҳақиқат бор, шеърда ҳикмат бор". Диллар эса ана шундай шеърларга доимо ташна. Қалбларда шеъру шуурга бўлган интиқлик..Кўнгиллар эса ана шундай тоза ва самимий руҳдаги шеъриятни яратаётган ўктам шоирнинг овозига илҳақ.

Усмон Азим - шоир, драматург, кинодраматург ва носир. У яратган ўнлаб тўпламларга кирган шеърлар, достонлар ёрқин туйғуларга, ифодаларга бойлиги, жўшқин ва жозибадорлиги, шиддаткор ва даъваткорлиги, гоҳ ғамгин, гоҳ беғубор эркаловчи оҳанглари билан китобхон қалбидан чуқур жой олади. Шу билан бирга ҳаётийлиги, ўткир драматизми ва фожиавийлиги билан ўқувчини ҳаяжонга солади, мудроқ туйғуларини жунбушга келтиради.

Дунёни ва Инсонни мукаммал кўриш орзусида яшаган шахс армонини бутун кўлами, қарама-қаршиликлари, фожиаю қувончи, ҳасрату умидлари билан тўлиқ гавдалантирадиган ана шундай етук шоир Усмон Азим билан навбатдаги ижодий учрашув ташкил этилмоқда.

Учрашув жорий йилнинг 30 апрель куни соат 15-00 да UZINFOCOM марказининг мажлислар залида бўлиб ўтади.

Тадбирга шоир билан бирга "Аъло кайфият" журналининг бош муҳаррири Назокат Азим, ЎзМУнинг адабиётшунос олимлари ва тегишли ОАВ ходимлари иштирок этадилар.

Шеърият ва адабиётнинг барча ихлосмандларини ҳамда шоир ижодига қизиқувчиларни ушбу учрашувга таклиф этамиз.

Gulchehra Ibragimova

26.04.2013, 19:07

https://img.uforum.uz/images/gkcucrq7553670.jpg
Усмон Азим. Жимлик. Назм,наср,драматургия.
Тошкент., Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи,
2012 йил. 320 бет.

Шоирнинг яқинда “Жимлик. Назм, наср, драматургия” номли асари чоп этилди. Таниқли шоир Усмон Азимнинг бу китобига унинг сара шеърлари жамланган. Бу тўпламда шоир ижодига хос бўлган асосий мавзу – Дунёни ва Инсонни мукаммал кўриш орзусида яшаган шахс армони бутун кўлами, қарама-қаршиликлари, фожиаю қувончи, ҳасрату умидлари билан гавдаланади. Шоир Дунё ҳақида самимий ёзади. Шоир шеърига айланган Дунё китобхон ҳис килиб турган дунёнинг суратига жуда яқин ва шу билан бирга аллақандай нурланган, кўнгилга ва руҳга мадад бергувчидир.

Gulchehra Ibragimova

26.04.2013, 19:11

КИТОБДАГИ ШЕЪРЛАРДАН НАМУНАЛАР

* * *
Жоним-а,
Жаҳоним-а,
Сени бир кўрсам эди,
Ҳуш кетиб турсам эди.
Ҳуснингга тоқат қилолмай,
Ҳўнграниб юрсам эди.
Жоним-а,
Жаҳоним-а,
Ой юзинг армоним-а,
Тоғларга исминг айтсам,
Тошлари бўстоним-а.
Жоним-а,
Жаҳоним-а,
Дилимда пинҳоним-а,
Ерга туш,кўкларга учма,
Сўнгги йўқ достоним-а.
Жоним-а,
Жаҳоним-а,
Қайдасан,афғоним-а?
Сени йўқлаб йиғлаюрман,
Энг гўзал ёлғоним-а…

Усмон Азим

Gulchehra Ibragimova

26.04.2013, 19:12

***

Мен билан бу жангда
Дунё — музаффар.
Қон ютиб чекиндим
Ўзимга қадар.
Ўзимда изиллаб,
Тангрим, кетурман…
Айт, қанча чекинсам,
Сенга етурман?

* * *
Нечун бизга девоналиғ? -
Дарахтликда соғ бўлайлик:
Танҳолигу бегоналиғ
Жондан ўтди — боғ бўлайлик.
Сенинг билан барг очайин,
Сенинг билан гуллаб қолай…
Бу дунёдан қандай ўтиб
Кетганимни билмай қолай.

Усмон Азим

Gulchehra Ibragimova

26.04.2013, 19:13

Фақат ўзингга суян.

Фарзандлар айтади
«бизга суянинг» деб;
дўстлар елкасини тутади;
туғишганларинг далда берар:
- Биз бормиз!
Уларни хафа қилма:
майли,
фарзандларинг
бизга суянди, деб ўйласин;

дўстлар
елкаларида
сезсин қўлингни;
борлигини
ҳис қилсин
туғишганларинг.

Аммо сен ўзингга суян.
Чунки инсон жуда оғир,
жуда улкан,
осмонлар қадар юксак -
уни
ўзидан бошқа
ҳеч ким
кўтаролмайди.

Усмон Азим

Gulchehra Ibragimova

26.04.2013, 19:14

ЁЛҒИЗ

Оламлар ичинда
бир олам
ёлғиз.

Юлдузлар ичинда
бир юлдуз
ёлғиз;

дарахтзорлар аро
бир дарахт
ёлғиз;

одамлар ичинда
бир ўзинг
ёлғиз;

менинг
кўнглимда эса
бир муҳаббат
ёлғиз.

Усмон Азим

Gulchehra Ibragimova

01.05.2013, 13:42

ЎЗБЕКИСТОН ХАЛҚ ШОИРИ - УСМОН АЗИМ БИЛАН УЧРАШУВ!

Учрашув жорий йилнинг 30 апрель куни соат 15-00 да UZINFOCOM марказининг мажлислар залида бўлиб ўтади.

..Юлдузларни ўчирмоқда гулгун шафақ,
Тонг титрайди кеч кузакнинг қучоғида.
Шеър ёзилар… Қийноқ, сенға бўлсин шараф,
Жоним, қалбим шеъриятнинг пичоғида…
Ҳали бутун рўйи жаҳон шеър бўлажак.
Фақат бекор билиб ором қучоғини –
Бу дунёни сирга кўмиб яшаш керак,
Қалбга санчиб шеъриятнинг пичоғини!. (У.А)
Юқорида ана шундай гўзал ва ўтли сатрларни битган “ижод қийноғини ўзига шараф” деб билган ва бугунги кунда шеъриятнинг пичоғини ўз кўксига санчиб ижод қилаётган азим шоир, маҳоратли драматург, забардаст носир севимли Усмон Азим билан навбатдаги ижодий учрашув бўлиб ўтди.

Бизнинг анъанавий ўтказиб келинаётган ушбу ижодий учрашувимизда адабиётимизнинг равнақ топишида самарали ҳиссасини қўшиб келаётган, бугунги кунимизнинг илғор вакиллари қадрли ва таниқли инсонларимиз, ҳозирда юзлаб қўлланма, тўплам ва дарсликларнинг муаллифлари, адабиётшунос олимларимиз адабиётшунос олим ҳамда танқидчи, филология фанлари доктори, профессор, Қозоқбой Йўлдошев ҳамда адабиётшунос олим, филология фанлари номзоди, доцент Абдулла Улуғовлар ҳам ташриф буюришди. Улар шоирнинг ҳаёт ва ижоди ҳақидаги янги фикрларини мухлисларга етказиш билан бирга Усмон Азим шеърларини таҳлил қилиб бердилар.

Шунингдек, ижодий кечага Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси, шоир Шукур Қурбон ҳамда “Аъло кайфият” журнали Бош муҳаррири Назокат Азимлар иштирок этдилар.

Бўлиб ўтган бу ижодий учрашувда шоир Усмон Азим ва олимларимиз “Жамиятда адабиётнинг тутган ўрни”, “Ҳозирги адабий жараён”, “Ижод ва сўз эркинлиги”, “Ижод қилишда маҳорат ва истеъдоднинг аҳамияти”, “Замонавий шеърият”, “Замонамиз қаҳрамонлари”, “шеъриятдаги мезон”, “Ёшлар прозаси”, “Адабиётнинг вазифаси ва унинг тарбиявий аҳамияти”, “Адабий танқидчилик” ва мухлисларни қизиқтирган шу каби бошқа мавзуларда сўзладилар ҳамда мухлислар тарафидан берилган саволларга жавоб бердилар.

Шоир Усмон Азим ўз сўзи давомида хотираларидан, болалик даври, ижод завқи, тенгдош шоир дўстлари ҳақидаги қизиқарли таассуротларидан сўзлаб берди. Шундан сўнг барча кутган лаҳзалар етиб келди. Шиддаткор ва кескир мисралар соҳиби севимли шоиримиз “Бахшиёна” туркумидаги шеърларидан ва янги ижод намуналаридан ўқиб бериб шеърга ташна барча дилларни хушнуд этди.

Суръатларда учрашув таассуротларидан айрим лавҳалар билан танишишингиз мумкин:
https://img.uforum.uz/images/ccyzaxo3390247.jpg

Gulchehra Ibragimova

01.05.2013, 14:11

Ўзбекистон Халқ шоири Усмон Азим билан бўлган ижодий учрашув:
https://img.uforum.uz/thumbs/juycalp5529156.jpg (https://img.uforum.uz/images/juycalp5529156.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/dtvpcvv1912191.jpg (https://img.uforum.uz/images/dtvpcvv1912191.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/ihvmepx1556376.jpg (https://img.uforum.uz/images/ihvmepx1556376.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/hbgztwg6267469.jpg (https://img.uforum.uz/images/hbgztwg6267469.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/oqtfagv5824549.jpg (https://img.uforum.uz/images/oqtfagv5824549.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/lhazsjd4004742.jpg (https://img.uforum.uz/images/lhazsjd4004742.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/jzlkbxm8001697.jpg (https://img.uforum.uz/images/jzlkbxm8001697.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/vcdxgfz4454697.jpg (https://img.uforum.uz/images/vcdxgfz4454697.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/vsggxtl5788224.jpg (https://img.uforum.uz/images/vsggxtl5788224.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/wyskebw2150627.jpg (https://img.uforum.uz/images/wyskebw2150627.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/zenjhzk4824204.jpg (https://img.uforum.uz/images/zenjhzk4824204.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/jlaevmb3075208.jpg (https://img.uforum.uz/images/jlaevmb3075208.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/buteqiv135430.jpg (https://img.uforum.uz/images/buteqiv135430.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/hisbthn5357899.jpg (https://img.uforum.uz/images/hisbthn5357899.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/usoqwvb4530989.jpg (https://img.uforum.uz/images/usoqwvb4530989.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/ivgcizp3536668.jpg (https://img.uforum.uz/images/ivgcizp3536668.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/ylxgtmq102640.jpg (https://img.uforum.uz/images/ylxgtmq102640.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/yjkcfgm7058546.jpg (https://img.uforum.uz/images/yjkcfgm7058546.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/vsgqslm3134638.jpg (https://img.uforum.uz/images/vsgqslm3134638.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/mizaylb6411447.jpg (https://img.uforum.uz/images/mizaylb6411447.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/tasduvq2044367.jpg (https://img.uforum.uz/images/tasduvq2044367.jpg)https://img.uforum.uz/thumbs/zrszhui1803740.jpg (https://img.uforum.uz/images/zrszhui1803740.jpg)

Marat Bakhtiyarov

01.05.2013, 18:19

Энди эса UZINFOCOM Марказида ўтган онлайн учрашув:

5225103b2e6cf6d

Давоми бу ерда (http://utube.uz/).

Nigora Umarova

06.06.2013, 13:00

Мусиқасиз яшаш ғанимат,
Очмоқ нечун умид қабрини?
Камон тортди Турғун Алимат-
Тирилтирди дунё жабрини.

Вақтнинг чексиз-чексиз торига
Чалкашмоқда сознинг ноласи-
Бир юракнинг истиғфорига
Аралашди Оллоҳ воласи.

“...Мен-Адолат... Адолатингман!..”
Танитди куй ўзни худога.
Шу мусиқа шарофатидан
Боролмади умрим видога.

Аммо мудом тириклик хато!
Гоҳ ўлиб ҳам турмоқ шарт... Фақат
Қачон, қачон чалади сато
Мангу қолур Турғун Алимат.

Усмон Азим

Nigora Umarova

04.09.2015, 10:07

БАХШИЁНА
Шоир Усмон Азимга

Усмон шоир, ёш бўлсанг ҳам
Қўллаб юбор,
Бахшиёна шеърга мени
Йўллаб юбор.
Бу дунёда нима кўпдир -
Ташбеҳ кўпдир,
Ажабтовур образларни
Мўллаб юбор.

Баъзи биров, сену менга
Қумсан дейди,
Мен гапирай, ўтирабер,
Жимсан дейди.
Устозни-ку назар-писанд
Қилмас улар,
Ўрни келса, отасига
Кимсан, дейди.

Йўлда ногоҳ учраб қолса
Бирор раҳбар,
Содиқ итдай эргашади
Балхга қадар.
Керак бўлса, кузатади
Ҳаммомгача,
Тиз чўкади буйруғини
Берса агар.

Бой зотини кўрганда - ку
Учар ҳуши,
Қолиб кетар қариндошу
Тенгу тўши.
Дунё топган тентак каби
Қувонади,
Сарқитидан кўз узолмас
Кўнгил қуши.

Шоирман, деб чиққанларнинг
Ярми пўкдир,
Хўрозчадай қичқиради,
Қорни тўқдир.
Рамазонда равган айтган
Болалардан,
Ўлай агар, тирноқча ҳам
Фарқи йўқдир.

Бир мактабда ҳаммамиз ҳам
Сабоқ олдик,
Ёлғон-яшиқ мақтовларни
Ишга солдик.
Во ажабо, илжайишиб,
Тиржайишиб,
Ўзимиз ҳам ўшаларга
Ўхшаб қолдик.

Усмон шоир, умрим ўтди,
Энди нетай,
Пайти келди, пушаймоним
Баён этай.
Энг яхшиси, Бойсун тоғдан
Бирор ғор топ,
Чориғимни судраб унга
Кириб кетай.

Ўзбекистон Қаҳрамони, Халқ шоири Абдулла ОРИПОВ

Nigora Umarova

25.11.2015, 11:34

MULOHAZA

Bu odam yengilgan bo'lsa,
ko'p jang qilgandir;
singan bo'lsa,
ko'targandir dunyoni;
g'amgin bo'lsa,
sevgandir
jonining boricha;
Yoshini yashamay
o'lgan bo'lsa,
umrini tez yashagandir...
Bu odam haqida
yolg'on
to'qiyotgan bo'lsak,
haqiqati ko'pdir
bu odamning.

Usmon Azim

Nigora Umarova

09.07.2016, 08:28

Усмон Азим
УЧИНЧИ ЎҒИЛ

Эртакларда «бир чолу кампирнинг уч ўғли» бўлади.
Бу шеър учинчи ўғил ҳақида

Учинчи ўғил,
отанг акаларингаи ардоқлайди,
сен пода боқасан.
Акаларинг пар тушакда ухлайдилар,
сен - бўсағага бошингни қўйиб.
Акаларинг маликаларга уйланадилар,
сен қурбақага уйланасан,
учинчи ўғил.
Учинчи ўғил,
акаларинг равон йулдан юрадилар,
сенинг йўлинг -
«Борса келмас».
Акаларинг аввал ғишт уйда,
сўнгра мармар қасрда,
сўнгра олтин саройда яшайдилар -
сенга тақдир чор девор ҳам кўрмайди раво.
Учинчи ўғил,
акаларингда
пул, мансаб оғайнилар, катта қорин,
соғлиқ бўлади -
Сенинг ёлғиз Ватанинг...
Учинчи ўғил,
акаларинг виждонларини, инсофларини,
инсонликларин, умрларини сотадилар -
сенинг ёлғиз Ватанинг бор -
Ватанни сотиб бўлмайди.
Учинчи ўғил,
бу шеърни ёзганимни билиб қолишса,
катта акам,
кичик акам
мени умр буйи қийнайдилар -
еганим оғу бўлади,
аммо
жонни тикиб қўяман имзо:
Бу шеърни ёзган мен - Усмон Азимов -
учинчи ўғил!

Nigora Umarova

09.07.2016, 08:30

Усмон АЗИМ
ВАТАН ҲАҚИДА ШЕЪР

Опа, эсингизда-ку,
("О, ҳануз оғрийди дил" )
Очлиқдан қорни шишган
Қирқ бешинчи машъум йил.
Етти ёшда эдингиз
Сизга эмасди пинҳон:
Уруш — ўлим, шодлик — хат,
Тириклик-ку, аниқ — нон.
Опа, эсингизда-ку,
Келганда жавзо ойи,
Сарғайиб думбул тортди
Болғалининг буғдойи.
Ювошгина қуш каби
Ҳаётнинг исин сезиб,
Дала кезар эдингиз,
Кафтингизда дон эзиб,
Сиз аниқ билардингиз,
Тирикликнинг исми — нон,
...Босиб кетди далани
От дупури ногаҳон.
Кафтингизга жонсарак
Яширдингиз бошоқни.
Э воҳ, ер шунча қаттиқ,
Осмон шунча узоқми?!
Қанотингиз бўлса ҳам.
Қайга учардингиз, хўш?
От келар, чавандознинг
Бир енги ҳилпирар — бўш...
Танидингиз бу — раис,
Ундан титрайди қишлоқ.
"Раис" деса жим қотар.
"Йиғлаётган" қўғирчоқ,
...Эслайсиз, магазинда,
Бўлган эди "ур-йиқит".
"Йўқ, яна қуясан", деб
Ҳайқирди бирқўл йигит.
У йиғлади гўдакдай...
"Шаҳид қолган дўстларнинг
Қасосини албатта,
Оламан", деб бўзлади.
Боқилган қўйдай семиз,
Магазинчи Шойимнинг
Ёқасига ёпишди: "Топдим, дея хоинни!"
Эртаси хотин-халаж
Йиғилди — умуммажлис.
Йигит ўриндан турди:
— Сайланглар, бўлай раис...
Сайлашса сайлашар-да,
Одам каму, раис мўл!
Майли, яраб қолади...—
Хотинлар кўтарди қўл.
Кейин раис ҳайқирди:
"Агар келгунча зафар,
Ким ўзини аяса,
Мана қамчи!.. Хотинлар!"
Ноннинг лаззатини-ку,
Тўлаб бўлмас қамчисиз...
Бошингизни қўл билан
Бекитиб чўкдингиз тиз...
— Бу юрганинг нимаси,
Оёқяланг, бошяланг.
(Дон тўла кафтингизни
Сиқдингиз қўрқиб маҳкам)
— Қани, қўлингда нима?
(Қўрқув, даҳшат аралаш
Кафтигизни очдингиз —
Энди мумкин савалаш).
Кўзингиз ёшсиз эди,
Жиддий — тайёр хўрликка.
Ким ҳам раҳм қиларди
Сағир қолган шўрликка.
Ҳамма бутун таёқлар
Етим бошда синади...
Раис отидан тушиб
Бошингизни силади.
Ишонмасдан боқдингиз
Кўзларига умидвор.
Ҳайрат ичра қотдингиз...
У йиғларди шашқатор.
Йиғлар эди... Қизимни
Эзмасин деб чўнг қайғу
Тунда сассиз эзилган
Онангизга ўхшаб у.
Сиз ҳам зор йиғлаб бирдан
Осилдингиз бўйнига...
От ўйнатиб у кетди
Буғдойзорнинг қўйнидан.
Жавзо. Бир эрка шамол
Буғдойзорга урар тўш.
От елар. Чавандознинг
Бир енги ҳилпирар — бўш.
Опа, ўшандан буён
Ватан ҳақида суҳбат
Қўзғалса кириб келар
Кўзингизга бир сурат:
Жавзо. Бир эрка шамол
Буғдойзорга урар тўш.
От елар. Чавандознинг
Бир енги ҳилпирар — бўш..
Опа, Ватан — улуғ дард!
Опа, Ватан боғ бўлсин!
Шеърда суратин чизсам,
Тўрт мучаси соғ бўлсин!