Sobir Davlatov
29.11.2007, 11:29
Ушбу макола юзасидан фикрларингизни кутаман. Вазиятниниг бунака тус олишига сабаблар нимада?
Ҳамкасб деб ишонганинг сенга хиёнат қилса, оғир ботар экан. Раҳима Элова Бухоро шаҳар халқ таълими бўлимига қарашли 25-сонли мактабгача таълим муассасасида тарбиячи. Унинг бу касбни танлаганига ҳам йигирма йилдан ошибди.
— Шу муассасага ишга келганимдан буён бир неча боғча мудиралари қўли остида меҳнат қилдим, — дейди тарбиячи опа. — Дилбар Якубова билан ҳам муносабатларимиз жуда яхши эди, бирор марта “сен-мен”га бориб, айтишмаганмиз. Лекин унинг кейинги пайтдаги хатти-ҳаракатлари, ҳар турли ҳужжатларга имзо қўйдириб олаётганига тушунолмай қолган эдик.
Раҳима опа ўтган йилнинг сўнгги ойларида бўлиб ўтган воқеаларни назарда тутаётган эди. Ўша кунларнинг бирида боғча мудираси унинг олдига сентябрь ва октябрь ойлари учун ойлик маош ёзилган тўлов қайдномаларини қўйиб, уларга имзо чекишни сўраган, тарбиячи эса мудиранинг “Пулингизни кейинроқ тўлиқ қайтараман, ҳозирча имзолаб бераверинг”, деган илтимосига лаққа тушганди. Аммо йил якунланди ҳамки, ойлик иш ҳақларидан дарак бўлмади. Декабрь ойи охирларида эса мудира Раҳима опанинг қўлига яна бир ҳужжатни тутқазди. Бу ўша ой учун меҳнат таътили пули — 130835 сўм ёзилган тўлов қоғози эди. “Дугонажон, пулингизни кейинроқ тийин-тийинигача қайтараман, илтимос, ҳозирча шунга имзо чекиб беринг”, — дея илтмос қилди у. Мудиранинг ялиниб-ёлворишларидан кўнгли бузилган тарбиячи бу сафар ҳам тишини -тишига босди. Янги йил дастурхонига бозор-ўчар қилиш мақсадида Раҳима опа мудиранинг қўлидан аранг 40 минг сўм пул олди, холос.
Хизмат мавқеи, ваколатидан фойдаланиб, аслида ғирт товламачилик йўлига ўтган боғча мудираси Дилбар Якубованинг найрангларидан фақат Раҳима опа эмас, у билан бирга ишлаган йигирмага яқин касбдошлари, ҳатто боғча боғбонигача моддий зарар кўришгани рост. Ушбу мактабгача таълим муассасасида аҳвол шу даражага бориб етган эдики, боғча мудираси тарбиячи-ходимларга ҳар ой сўнггида ўзи тарқатадиган ойлик иш ҳақлари тўлов қайдномаларига улар имзоларини бир амаллаб қўйдириб бўлгач, турли баҳона-важлар билан нақд пул — маошларини ўзида сақлаб қолар ва бу маблағни шахсий манфаати йўлида ишлатиб келаверган. Оилавий шароити оғирроқ ёки ўзбошимча раҳбаридан иш ҳақларини талаб қила бошлаган ҳамкасбларига эса мудира гўё “саховатпеша”лигини намойиш этиб, улар қўлига 30-40 минг сўмдан пул бериб, “сийлаган” пайтлари ҳам бўлган экан.
Мўмай ақча, текин луқмага одатланган боғча мутассаддисини энди ойлик маошларидан чегириш қаноатлантирмай қўйганди. У шаҳар халқ таълими бўлими хазиначиси Нозима Ҳамроева билан осон “тил” топишди. Ахир, хазинадан қўли остидаги қирққа яқин ишчи-ходимлар маошларини айнан шу аёл орқали оларди. Хуллас, аввалги йилларда 25-сонли мактабгача таълим муассасасида ишлаб нафақага чиққан ёки бошқа ишга ўтган собиқ ходимлар Н. Ҳакимова, Н. Юсупова, Г. Ҳусенова ҳамда М. Бобожоновалар исм-шарифлари сохта ҳужжатларга “тиркалиб”, улар номига бюджетдан 332660 сўм ойлик маош олиниб, ўзлаштириб юборилди. Албатта, бу ишда Нозиманинг “тадбиркорлиги” қўл келди. Унинг йўл-йўриғи билан Дилбар Якубованинг қўли остида ишловчи З. Ражабова, Х. Бозорова, З. Жалолова, Ш. Ҳакимова, Д. Музаффарова, Н. Сафарова, Б. Идиева сингари боғча ходимлари номларига ҳам сохта ҳужжатлар тайёрланиб, қўшимча иш ҳақлари, моддий ёрдам ва меҳнат таътили ойлик маошлари қалбаки тўлов қайдномалари асосида расмийлаштирила бошланди. Энг қизиғи, жабр¬дийдага айланган ходимлар бу ишлардан мутлақо бехабар, расмий тўлов қайдномаларидаги улар имзоларини эса боғча мудираси ва унинг жиноий шериги — ХТБ хазиначиси боплаб ўхшатишади.
Бюджет маблағини талон-торож қилган боғча мудираси ва унга яқиндан “кўмаклашган” хазиначи бир куни қилмишлари фош бўлишини хаёлларига ҳам келтиришмаган эди. Бироқ шаҳар ХТБ тизимидаги муассасалар учун ажратилган давлат маблағларининг қонунийлиги ўрганилганда, 25-мактабгача таълим муассасаси ҳисобига жами 3 миллион 126 минг сўм ошиқча ҳисоблангани аниқланди. Ҳисобхона ҳужжатларидаги сохтагарлик сири очилгач, қилмишига иқрор бўлишдан бошқа чораси қолмаган Дилбар Якубовага нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг тегишли моддаларига биноан жиноий иш қўзғатилди. Ишнинг Нозима Ҳамроевага тегишли қисми эса алоҳида юритиладиган бўлди. Сабаби ХТБ собиқ хазиначисининг тизимдаги яна бошқа баъзи таълим муассасаларига тааллуқли ҳисобхона маълумотларига ёлғон ёзувлар киритгани хусусидаги жиноят аломатлари мавжуд.
Шундай қилиб, бир йилдан ортиқроқ давом этган талон-торожликлардан сўнг мактабгача таълим муассасаси ходимларининг маош ва бош¬қа тўловлар олиши барқарор изга тушди.
О. АСЛОНОВ, Бухоро шаҳар прокурори, адлия маслаҳатчиси.
Учқун ТОЖИЕВ, “Бухоронома” мухбири.
Ҳамкасб деб ишонганинг сенга хиёнат қилса, оғир ботар экан. Раҳима Элова Бухоро шаҳар халқ таълими бўлимига қарашли 25-сонли мактабгача таълим муассасасида тарбиячи. Унинг бу касбни танлаганига ҳам йигирма йилдан ошибди.
— Шу муассасага ишга келганимдан буён бир неча боғча мудиралари қўли остида меҳнат қилдим, — дейди тарбиячи опа. — Дилбар Якубова билан ҳам муносабатларимиз жуда яхши эди, бирор марта “сен-мен”га бориб, айтишмаганмиз. Лекин унинг кейинги пайтдаги хатти-ҳаракатлари, ҳар турли ҳужжатларга имзо қўйдириб олаётганига тушунолмай қолган эдик.
Раҳима опа ўтган йилнинг сўнгги ойларида бўлиб ўтган воқеаларни назарда тутаётган эди. Ўша кунларнинг бирида боғча мудираси унинг олдига сентябрь ва октябрь ойлари учун ойлик маош ёзилган тўлов қайдномаларини қўйиб, уларга имзо чекишни сўраган, тарбиячи эса мудиранинг “Пулингизни кейинроқ тўлиқ қайтараман, ҳозирча имзолаб бераверинг”, деган илтимосига лаққа тушганди. Аммо йил якунланди ҳамки, ойлик иш ҳақларидан дарак бўлмади. Декабрь ойи охирларида эса мудира Раҳима опанинг қўлига яна бир ҳужжатни тутқазди. Бу ўша ой учун меҳнат таътили пули — 130835 сўм ёзилган тўлов қоғози эди. “Дугонажон, пулингизни кейинроқ тийин-тийинигача қайтараман, илтимос, ҳозирча шунга имзо чекиб беринг”, — дея илтмос қилди у. Мудиранинг ялиниб-ёлворишларидан кўнгли бузилган тарбиячи бу сафар ҳам тишини -тишига босди. Янги йил дастурхонига бозор-ўчар қилиш мақсадида Раҳима опа мудиранинг қўлидан аранг 40 минг сўм пул олди, холос.
Хизмат мавқеи, ваколатидан фойдаланиб, аслида ғирт товламачилик йўлига ўтган боғча мудираси Дилбар Якубованинг найрангларидан фақат Раҳима опа эмас, у билан бирга ишлаган йигирмага яқин касбдошлари, ҳатто боғча боғбонигача моддий зарар кўришгани рост. Ушбу мактабгача таълим муассасасида аҳвол шу даражага бориб етган эдики, боғча мудираси тарбиячи-ходимларга ҳар ой сўнггида ўзи тарқатадиган ойлик иш ҳақлари тўлов қайдномаларига улар имзоларини бир амаллаб қўйдириб бўлгач, турли баҳона-важлар билан нақд пул — маошларини ўзида сақлаб қолар ва бу маблағни шахсий манфаати йўлида ишлатиб келаверган. Оилавий шароити оғирроқ ёки ўзбошимча раҳбаридан иш ҳақларини талаб қила бошлаган ҳамкасбларига эса мудира гўё “саховатпеша”лигини намойиш этиб, улар қўлига 30-40 минг сўмдан пул бериб, “сийлаган” пайтлари ҳам бўлган экан.
Мўмай ақча, текин луқмага одатланган боғча мутассаддисини энди ойлик маошларидан чегириш қаноатлантирмай қўйганди. У шаҳар халқ таълими бўлими хазиначиси Нозима Ҳамроева билан осон “тил” топишди. Ахир, хазинадан қўли остидаги қирққа яқин ишчи-ходимлар маошларини айнан шу аёл орқали оларди. Хуллас, аввалги йилларда 25-сонли мактабгача таълим муассасасида ишлаб нафақага чиққан ёки бошқа ишга ўтган собиқ ходимлар Н. Ҳакимова, Н. Юсупова, Г. Ҳусенова ҳамда М. Бобожоновалар исм-шарифлари сохта ҳужжатларга “тиркалиб”, улар номига бюджетдан 332660 сўм ойлик маош олиниб, ўзлаштириб юборилди. Албатта, бу ишда Нозиманинг “тадбиркорлиги” қўл келди. Унинг йўл-йўриғи билан Дилбар Якубованинг қўли остида ишловчи З. Ражабова, Х. Бозорова, З. Жалолова, Ш. Ҳакимова, Д. Музаффарова, Н. Сафарова, Б. Идиева сингари боғча ходимлари номларига ҳам сохта ҳужжатлар тайёрланиб, қўшимча иш ҳақлари, моддий ёрдам ва меҳнат таътили ойлик маошлари қалбаки тўлов қайдномалари асосида расмийлаштирила бошланди. Энг қизиғи, жабр¬дийдага айланган ходимлар бу ишлардан мутлақо бехабар, расмий тўлов қайдномаларидаги улар имзоларини эса боғча мудираси ва унинг жиноий шериги — ХТБ хазиначиси боплаб ўхшатишади.
Бюджет маблағини талон-торож қилган боғча мудираси ва унга яқиндан “кўмаклашган” хазиначи бир куни қилмишлари фош бўлишини хаёлларига ҳам келтиришмаган эди. Бироқ шаҳар ХТБ тизимидаги муассасалар учун ажратилган давлат маблағларининг қонунийлиги ўрганилганда, 25-мактабгача таълим муассасаси ҳисобига жами 3 миллион 126 минг сўм ошиқча ҳисоблангани аниқланди. Ҳисобхона ҳужжатларидаги сохтагарлик сири очилгач, қилмишига иқрор бўлишдан бошқа чораси қолмаган Дилбар Якубовага нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг тегишли моддаларига биноан жиноий иш қўзғатилди. Ишнинг Нозима Ҳамроевага тегишли қисми эса алоҳида юритиладиган бўлди. Сабаби ХТБ собиқ хазиначисининг тизимдаги яна бошқа баъзи таълим муассасаларига тааллуқли ҳисобхона маълумотларига ёлғон ёзувлар киритгани хусусидаги жиноят аломатлари мавжуд.
Шундай қилиб, бир йилдан ортиқроқ давом этган талон-торожликлардан сўнг мактабгача таълим муассасаси ходимларининг маош ва бош¬қа тўловлар олиши барқарор изга тушди.
О. АСЛОНОВ, Бухоро шаҳар прокурори, адлия маслаҳатчиси.
Учқун ТОЖИЕВ, “Бухоронома” мухбири.