uForum.uz

uForum.uz (http://uforum.uz/index.php)
-   ҳ (http://uforum.uz/forumdisplay.php?f=632)
-   -   [] Oila mustahkamligida sharq donishmandlari fikrlarining o'rni (http://uforum.uz/showthread.php?t=17229)

Fayzbek 18.01.2012 08:25

Oila mustahkamligida sharq donishmandlari fikrlarining o'rni
 
Respublikamiz Prezidenti I. A. Karimov ajdodlarimiz merosiga yuksak baho berib: Otmishdagi Allomalarning bebaho merosi qanchadan-qancha avlodlarning manaviy-ruhiy ongini va turmush tarzini shakllantirgan edi va u hamon tasir korsatmoqda. deydilar. Sharqda yaratilgan qator musulmon etikasining noyob namunalari bolgan asarlar ham yuqoridagi gaplarni quvvatlagan holda, yoshlarni, oila farovonligini manaviy-axloqiy shakllantirishda asosiy mezon-qoida, qollanma, maslahatdan iborat pandnomalar sifatida xizmat qilib kelmoqdaki, ularni yanada chuqurroq organish va oila atalmish jamiyatning asosini mustahkamlash uchun foydalanish foidadan holi emas.

Fayzbek 18.01.2012 08:27

A.Temur fikrlari
 
Ozbekiston Respublikasi Oila kodeksining 17-moddasida kozda tutilgan: Nikohlanuvchi yoshlar tibbiy korikdan faq at ularning roziligi bilan otkaziladi degan qoidadan kotilgan maqsad muddao goyat qutlugdir. Bu masala qadimdan ozbek halqiga mos narsa bolib, bu haqida Sohibqiron Amir Temur oz tuzuklarida yozadi: Kelin izlamoqqa etibor berdim. Bu ishni davlat yumushlari bilan teng kordim. Kelin bolmishning nasl-nasabini, yetti pushtini surishtirdim. Soglik, jismonan kamolotini aniqladim, barcha qusurlardan holi bolsagina kelin tushurdim. Bu sozlarda oz qonining tozaligini saqlash, uning aynishiga yol qoymaslik va uni oldini olishga intilishini korish mumkun. Bu qoida mohiyatan jamiyatda soglom oilani shakllantirish, soglom avlodni dunyoga keltirish va ularni barkamol bolib tugilishini taminlashga qaratilgan ananadir.

Fayzbek 19.01.2012 12:43

A. Navoiy fikrlarining hozirgi kundagi ahamiyati
 
Bu borada ayniqsa Yusuf Xos Xojibning Qutadgu bilig, Kaykovusning Qobusnoma, Shayx Sadiyning Guliston va Boston, Abdurahmon Jomiyning Bahoriston, Husayn Koshifiyning Ahloqi Muhsiniy, Jaloliddin Dovoniyning Ahloqi dovoniy, Muhammad Sodiq Qoshgariyning Adab as-solihiyn va A. Navoiyning Mahbub ul-qulub va Hayrat ul-abror kabi asarlari ozbek milliy axloqini, manaviyatini va qadriyatini yuksaltirishda katta etiborga molik shoh asarlardir. Alisher Navoiy bundan tashqari fan, madaniyat, marifat ishlarini yolga qoyishda, yurtni obodonlashtirishda kata xizmatlar qildi va til, adabiyot, musiqa, tarix, falsafa, astronomiya, tarbiya nazariyasi sohalarida juda kop ilmiy asarlar yaratdi.
A. Navoiy oz asarlarida ota-onaning yaxshi sifatlarini uluglaydi. Bunday sifatlarning ularda jamuljam bolishi bola tarbiyasida muhim rol oynashini korsatib otadi. Oila tarbiyasi kabi katta masuliyat birinchi navbatda ota va ona zimmasiga tushadi. Shu orinda bir narsani alohida aytish kerakki, bolalar tarbiyasida asosiy tasirchan kuch-qudrat bu Onadir. Bu haqida uning ayollar haqidagi fikrlari diqqatga sazovordir, sababi : Yaxshi xotin-oilaning davlat va baxti. Uy egasining xotirjamligi va osoyishtaligi undan. Husnli bolsa, kongil ozigi, xushmuomala bolsa, jon ozigidir. Oqila bolsa, rozgorda tartib-intizom boladi. U beandisha bolsa, kongil undan ozor chekadi, yomonlik axtaruvchi bolsa, undan rux azoblanadi. Agar mayxor bolsa, uy odobliligi yoqoladi, aqlsiz bolsa, oila rasvo boladi.
A. Navoiy oiladagi ayrim illatlarni va ozaro kelishmovchiliklarni bola tarbiyasiga salbiy tasiri va uning buzilishiga sabab boluvchi asosiy omillar haqida ham yozadi. Yaxshi va yomon xulqlar va ularning kelib chiqishi sabablarini korsatib beradi. Bolada paydo boladigan yomon xulqlarni oldi olinmasa, bora-bora illatga aylanadi deb uqtiradi. Hatto ularning ota-onalarining sogligi, manaviyatidagi qusurlar sabab bolaning kamolatga kelishida qaytarib bolmas ayanchli nuqsonlar hosil qilishini aytib otadi, bu quyidagi baytida ham oz ifodasini topgan:
KIm,Kuchuk birla xotikka qilsa ming tarbiyat,
It bolur dogi eshak, bolmas aslo odami
Bunqa qisqacha tarif beradigan bolsak, tarbiya avvalom bor oilaviy muhitdan kelib chiqqan holda boldi. Ota-bobolari qanaqa bolsa, bola ham shunday boladi. Qush uyasida korganini qiladi deganimiz gap ham yuqoridagi jumlani qollab quvvatlaydi. Ota-onalarning butun hayoti, ularning fuq arolik q iyofasi, manaviy dunyosi bola tarbiyasining negizini tashkil etadi. Zotan ota-ona bolalari uchun aziz va muqaddas kishilardir. Shu sababli ularga taqlid qiladilar, ularga oxshashga intiladilar.

Fayzbek 20.01.2012 18:54

A. Navoiyning farzand tarbiyasi haqidagi fikrlari
 
Oilada bola tarbiyasi masalasi buyuk mutafakkir Alisher Navoiy merosida ham munosib orinni egallaydi. Uning fikricha jamiyatning yetukligi, uning taqdiri va kelajak yoshlar kamoloti bilan bogliqdir. Shunga kora bola tarbiyasi ota-onalar oldida turgan olijanob vazifadir, deydi. Mana shu orinda A. Navoiyning bir baytlarini keltirib otsak:
Ulga erur tiflga shoista ish
Bilki kichiklikda erur parvarish
Qatraga chun tarbiyat etdi sadaf
El boshiga chiqquncha topdi sharaf
Bunga endi ozgina tushuncha berib otsak: Tifl yani bolani kichikligidan yaxshi tarbiyalash, sadaf qatoriga kirgan qatra durlar singaridir va odamlar orasida uluglanishi, ezozda bolish sharafiga muyassar boladi. Xuddi shuningdek, ota-ona goyo sadaf, bolalar esa ularning bagridagi qatralar-durlardir.

Fayzbek 21.01.2012 20:05

A. Navoiyning ota-onaga hurmat haqidagi fikrlari
 
Tarbiyaning yana biri ota-onani hurmat qilish; buni bajarish uning uchun majburiyatdir. Bu ikkisiga xizmatni birdek qil, xizmating qancha ortiq bolsa ham, kam deb bil. Otang oldida boshingni fido qilib, onang boshi uchun butun jismingni sadaqa qilsang arziydi! İkki dunoning obod bolishini istasang, shu ikki odamning roziligini ol! Tunu kuningga nur berib turganning birisini oy deb bil, ikkinchisini quosh. Ularning sozlaridan tashqari bir narsa ozma, ular chizgan chiziqdan tashqariga bir qadam ham bosma. Hamma xizmatni sen adab bilan bajar, adab sozidagi dol kabi qomatingni xam qil.
Bundan song rahm inomini ozingga qarz deb bil; osha toifadagi odamlarga rahm qilishni farz hisobla.

Fayzbek 22.01.2012 10:18

A. Navoiyning ibo hayo va chimildiq ichidagi hayotning oshkor etib bo'lmasligi haqida fikrlari
 
Bu hikoyni keltirishimdan sabab hozirgi kunda ko'cha kuyda qiz bilan yigitlarning uchrashib turishi va chimildiq ichidagi masalalardi ko'cha kuyda gapirib yurishlari avj olgan mahalda bu masalalarning to'gri emasligini tushuntirish maqsadga muofiq bo'lsa kerak, deb oyladim.

Noshirvon valiahdligi chogida bir qizning ishqi bilan notavon ahvolga tushib qoldi. Kongli guncha singari tola qon edi, lekin gam sirlarini pinxon tutardi. Unga visol muyassar bolgunga qadar cheksiz azob-uqubat va tashvishlarni boshidan kechirdi.
Bir kun u chamanzordan xilvat joyni tanlab, gulrux yori bilan suhbat qurdi. Baxtiyor shahzoda yorini quchmoqchi bolgan edi, gulruzor ham bunga rozi boldi. Dilbar hamdami tomon u qolini uzatganda, bir tup nargisga shahzodaning kozi tushib qoldi. Shunda ahvoli ozgarib, u qolini tortib oldi. Sumanbar yori hayron bolib, soradi:
- Qolingizni uzatganingiz nimasi-yu, yana tortib olganingiz nimasi? Adabli shoh bunga shunday javob berdi:
- Shunday bir visol damida menga monelik qilgan narsa nargisning shahlo kozi boldi. Hayo kozi bilan olijartoblik bu ishda unga kuch bermadi. Uning nargisdek kozlari yoshga tolib, ornidan turdi-da, bu ishdan voz kechdi. Oxirida uning bu sof niyatliligi, shunday hayochanligining xosiyati uni butun olamga shoh qildi, adolati esa olamni panohiga oldi.
Aysh, ey Navoiy, qancha dilkash bolsa ham, lekin adab bilan hayo undan yaxshiroqdir.

Fayzbek 23.01.2012 20:06

A. Navoiyning oilada farzandga bo'lgan munosabatda ta'lim-tarbiyaning o'rni haqidagi fikrlari
 
- қ қ. - ҳ ҳ .
a a a aa a a aқ. a oa aa a ea o ao ҳoaa. a a oa aa o a a, ғ a қo ea, aa a a. a e aқa қ oa, e oқa aa. oқe aa aoaa eҳ a aa oa oa ea ao a.

Fayzbek 25.01.2012 00:11

қ -
 
. - . - . - , - ҳ . -, , , ҳ ғ ққ, ғ . ғ қ қ , ҳ .

Fayzbek 26.01.2012 16:38

Yuqoridagi mutaffakrlar fikrlariga ko'ra farzand tarbiyasida ota-ona va muallimlar o'rni yoritilgan edi...
 
қ қ ғ қ қ :

Ҳ Қ,
Ҳ
Қ
Ѣ
, ,
ҳ қ қ.
ҳ ҳ 梸 ғ,
, қ ғ.
,
ҳ .
ҳ қ қ ,
, .
ҳ ҳ , ,
ғ.
қ қ,
Қ ҳ .
ғ ,
, ғ .
,
ҳ Қ .
ҳ,
ҳ, ҳ.
, ,
, қғ қ.
ғ,
қ , , ғ.
Қ ҳ , ҳ,
ҳ.
, ,
.
қғ ,
ҳ.
қ ,
ғқ ҳ ҳ.
қ қ қғ ,
Қ қ ғ ҳ.
ҳ ҳ,
, ҳ.
қ ,
ғ қ .
, ,
Қ , .
, ,
Ққ ғ .
ҳ ,
ҳ ғ қҳ.
ғ ҳ ғ,
ҳ ҳ ғ.
ҳ ҳ қ,
ҳ, , .
ҳ ,
ҳ .
, қ ,
, , .

Fayzbek 20.02.2012 10:15

- ҳ қ ҳқ
 
ҳ ғ қ : , ҳ , ғ қ. ҳ ғ ҳ - қ . ҳ , ҳ , ҳ ғ қ. , ҳ ғ ҳ , ҳ қ қ ҳ қ ҳ , қ .
:
,
қ ҳ ғ.

PS: Sog'ligim sabab anchadan beri I-netga kirib ma'lumot kirita olmadim.


: 02:27. GMT +5.

Powered by vBulletin® Version 3.8.5
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd. : zCarot
UZINFOCOM